ถอดบทเรียนธุรกิจ "Future | Crisis" วิชาพลิกวิกฤต สร้างอนาคตไทย

ทรรศนะจากคนนอกอย่าง Sam Szuchan ยูทูบเบอร์ชาวอเมริกันที่มองเข้ามายังประเทศไทยในบทความ วิเคราะห์วิกฤตเศรษฐกิจไทย: จากบาดแผล 2540 สู่กับดักปัจจุบัน ได้สะท้อนภาพอย่างตรงไปตรงมาว่า "วิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540" คือบาดแผลลึกทางจิตวิทยาที่ทำให้ระบบเศรษฐกิจไทยเลือกที่จะ "เพลย์เซฟ" และยึดติดกับความปลอดภัยสูงสุดจนกลายเป็นกับดักผูกขาดที่ฉุดรั้งนวัตกรรม

ทว่าในอีกด้านหนึ่งของเหรียญ หากเราหันไปฟังเสียงของเหล่าแม่ทัพผู้ลงสนามจริงในวิกฤตครั้งนั้น มุมมองของ 15 นักธุรกิจและซีอีโอแถวหน้าของประเทศ จากโปรเจกต์พิเศษเนื่องในวาระครบรอบ 90 ปี หอการค้าไทย กลับไม่ได้มองวิกฤตปี 2540 เป็นเพียงแค่แผลเป็นที่น่าหวาดกลัว แต่พวกเขามองมันเป็น "ตำราเล่มใหญ่" และเป็นห้องเรียนวิชาบริหารความเสี่ยงที่ดีที่สุด

สำหรับเหล่านักธุรกิจระดับประเทศ วิกฤตต้มยำกุ้งไม่ได้ทำลายศักยภาพ แต่คือบททดสอบที่เคี่ยวกรำให้องค์กรต้องสร้างวินัยทางการเงินอย่างรัดกุมที่สุด และเปลี่ยนวิกฤตอันโหดร้ายให้กลายเป็นจุดกำเนิดของ "วิชาพลิกวิกฤต (Future | Crisis)" เพื่อส่งต่อดีเอ็นเอความแข็งแกร่งและการมองอนาคตล่วงหน้าให้แก่คนรุ่นต่อไป ซึ่งสามารถสรุปออกมาเป็น 6 บทเรียนสำคัญในการนำทัพธุรกิจให้รอดพ้นจากทุกมรสุม ดังนี้

1. มีวินัยทางการเงินและอ่านอนาคตให้ออก

เมื่อวิกฤตระดับโลกเกิดขึ้น มันมักจะลุกลามเป็นโดมิโน่ สิ่งแรกที่จะช่วยให้องค์กรรอดพ้น (Survive) ได้คือ "วินัยทางการเงิน (Financial Discipline)" องค์กรที่มีการจัดการการเงินที่รัดกุมที่สุด จะเป็นองค์กรที่ได้รับผลกระทบน้อยที่สุดและช้าที่สุด นอกจากนี้ ผู้นำต้องหัดสังเกตทิศทางของโลกและ "อ่านอนาคตให้ออก" ซึ่งไม่ใช่การนั่งคาดเดา แต่คือการใส่ใจกับสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นจริง เพื่อเตรียมตัวรับมือล่วงหน้า

2. คาถา 4 ประการ: อดทน เสียสละ เงียบ ร่าเริง

แนวคิดคลาสสิกจากผู้บริหารรุ่นเก๋าที่ใช้เตือนสติในการทำงานและแก้ปัญหา ได้แก่:

• อดทน: คือกุญแจสำคัญที่ทำให้งานสำเร็จ

• เสียสละ: เป็นสิ่งที่ทำให้เราพ้นภัยในยามวิกฤต

• เงียบ: ทำให้เรามีสติ และเมื่อมีสติก็จะเกิด "ปัญญา" ในการแก้ปัญหา

• ร่าเริง: ช่วยให้มีชีวิตชีวา มีสุขภาพกายใจที่ดี และเปิดทางให้ความคิดสร้างสรรค์ทำงานได้แม้ในวันที่มืดมน

3. กลยุทธ์แบบ Think Big, Start Small, Move Right

ในการวางแผนเดินไปข้างหน้า ให้มองภาพใหญ่และมองยาวๆ แต่เวลาลงมือทำ ให้ เริ่มจากจุดเล็กๆ หาพันธมิตรเดินก้าวไปด้วยกัน ที่สำคัญคือต้อง รู้จังหวะ ว่าสถานการณ์แบบไหนควรบุก สถานการณ์แบบไหนควรตั้งรับ หรือควรเบี่ยงซ้ายขวา เพราะการทำธุรกิจไม่ได้มีเส้นทางตรงเพียงเส้นทางเดียว

4. เลือก "ท่ายาก" เพราะโอกาสซ่อนอยู่ในปัญหา

คนรุ่นใหม่และผู้ประกอบการหน้าใหม่ มักได้รับคำแนะนำให้ "Choose Difficult" (เลือกทำท่ายาก) เพราะการเลือกทำสิ่งที่ง่าย ท่าที่จำเจ ใครๆ ก็ทำได้ การไปแข่งขันในน่านน้ำนั้นจึงเต็มไปด้วยคู่แข่ง แต่หากเรามองหาที่ที่มีปัญหา มีสิ่งรบกวนที่ทำให้รู้สึกว่า "ห่วย ช้า แพง" นั่นแหละคือขุมทรัพย์ของโอกาสทางธุรกิจที่เราสามารถเข้าไปแก้ปัญหาได้

5. วัฒนธรรม Learn Fast, Fail Fast

องค์กรที่แข็งแกร่งต้องสร้าง Ecosystem ที่ปลอดภัยให้พนักงานกล้ายอมรับความผิดพลาด เมื่อพลาดแล้วต้องรู้ตัวให้ไว แก้ไขให้เร็ว และนำข้อผิดพลาดนั้นมา "แชร์เป็นบทเรียน" ให้กับทีมเพื่อไม่ให้เกิดซ้ำรอย

6. ทุนมนุษย์คือสิ่งทดแทนไม่ได้

แม้เทคโนโลยี หุ่นยนต์ หรือ AI จะก้าวล้ำไปแค่ไหน ก็ไม่ได้แปลว่าคนจะตกงานเสมอไป กลับกันงานรูปแบบใหม่ๆ จะเพิ่มขึ้น เทคโนโลยีอาจมีความอัจฉริยะ แต่ "คนมีวิญญาณและความรู้สึก" ธุรกิจจึงต้องยึดมั่นในความรับผิดชอบต่อ Stakeholder ทุกระดับ ตั้งแต่ผู้ถือหุ้น พนักงาน ไปจนถึงชุมชนรอบข้าง การทำธุรกิจไม่ได้มองแค่กำไรตัวเงินอย่างเดียว แต่ต้องเผื่อ "กำไรทางใจ" ไว้ให้สังคมด้วย

ก้าวต่อไปของผู้นำธุรกิจ

ทัศนคติสำคัญที่ช่วยให้ผ่านทุกอุปสรรคไปได้ คือการเปลี่ยนมุมมองจากการตามหา "สิ่งที่รัก" เป็นการ "รักในสิ่งที่กำลังทำ" และอย่าลืมว่าความสำเร็จของคนรุ่นเก่า คือตำราเล่มใหญ่ที่คนรุ่นใหม่ต้องเรียนรู้ ทั้งจากข้อผิดพลาดเพื่อไม่ให้เดินซ้ำรอย และจากความสำเร็จเพื่อนำมาต่อยอด

สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาบทเรียนล้ำค่าเหล่านี้เพิ่มเติม สามารถติดตามรับชมบทสัมภาษณ์แบบเต็มๆ ของนักธุรกิจชั้นนำทั้ง 15 ท่าน ได้ผ่านทาง YouTube Playlist: Future | Crisis ของหอการค้าไทย หรือสั่งจองหนังสือ "Future | Crisis" เพื่อเก็บเป็นคัมภีร์คู่คิดในการบริหารธุรกิจให้พร้อมรับมือในทุก ๆ สถานการณ์