SCB EIC ประเมินก่อสร้างภาครัฐปี 2570 หดตัว 5% จับตาวัสดุก่อสร้างรับแรงกดดันจากดีมานด์และสินค้านำเข้า

ปี 2570 อาจเป็นอีกปีที่อุตสาหกรรมก่อสร้างไทยต้องปรับตัวรับการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างตลาด เมื่อ ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ SCB EIC ประเมินว่า มูลค่างานก่อสร้างภาครัฐจะหดตัวประมาณ 5% YoY เหลือราว 927,000 ล้านบาท ตามการลดลงของงบประมาณลงทุนภาครัฐประมาณ 13%

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า ภาครัฐอาจไม่ได้เป็นแรงขับเคลื่อนหลักของตลาดก่อสร้างในระดับเดียวกับช่วงที่ผ่านมา โดยเฉพาะเมื่อการลงทุนโครงการขนาดใหญ่และงานสาธารณูปโภคต้องเผชิญข้อจำกัดด้านงบประมาณ ขณะที่ผู้รับเหมาและผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทานจำเป็นต้องปรับแผนการรับงานและบริหารกำลังการผลิตให้สอดคล้องกับดีมานด์ที่เปลี่ยนไป

โจทย์ของธุรกิจก่อสร้างในปี 2570 อาจไม่ใช่เพียง “ตลาดจะโตหรือหดตัว” แต่คือ “ดีมานด์กำลังย้ายจากตลาดไหนไปสู่ตลาดไหน”

ภาครัฐชะลอ แต่เอกชนยังมีแรงส่งจากโรงงานและ Data Center

แม้ตลาดก่อสร้างภาครัฐมีแนวโน้มชะลอตัว แต่ฝั่ง ภาคเอกชน ยังมีปัจจัยสนับสนุนจากการลงทุนก่อสร้างโรงงานอุตสาหกรรมและโครงการ Data Center ซึ่งได้รับแรงหนุนจากการขยายตัวของเศรษฐกิจดิจิทัล การลงทุนด้าน AI และความต้องการโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลในภูมิภาค

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวกำลังทำให้โครงสร้างดีมานด์ของอุตสาหกรรมก่อสร้างเปลี่ยนไป จากเดิมที่โครงการสาธารณูปโภคของรัฐมีบทบาทสูง ไปสู่การลงทุนของภาคเอกชนใน Industrial Infrastructure และ Digital Infrastructure

สำหรับบริษัทรับเหมาก่อสร้าง การเปลี่ยนแปลงนี้อาจหมายถึงการต้องปรับทั้ง Portfolio ของงาน ความเชี่ยวชาญ และพันธมิตรทางธุรกิจ เพราะโครงการประเภทโรงงานและ Data Center มีข้อกำหนดด้านวิศวกรรม ระบบไฟฟ้า ระบบทำความเย็น ระบบความปลอดภัย และมาตรฐานการก่อสร้างที่แตกต่างจากโครงการทั่วไป

ดังนั้น การมีความสามารถในการเข้าถึงโครงการใหม่เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ แต่ต้องพัฒนาขีดความสามารถให้สอดคล้องกับประเภทของการลงทุนที่กำลังเพิ่มขึ้นด้วย

วัสดุก่อสร้างเผชิญแรงกดดันสองด้าน

อีกกลุ่มที่ต้องรับมือกับการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิดคือ อุตสาหกรรมวัสดุก่อสร้าง ซึ่งต้องเผชิญแรงกดดันทั้งจากด้านอุปสงค์และการแข่งขัน

ด้านแรกคือ ดีมานด์ในประเทศ ที่มีแนวโน้มชะลอตัวตามตลาดก่อสร้าง โดยเฉพาะเมื่อการลงทุนภาครัฐลดลง ขณะที่อีกด้านคือการแข่งขันจาก สินค้านำเข้าราคาต่ำ ซึ่งเพิ่มแรงกดดันต่อผู้ผลิตในประเทศ โดยเฉพาะสินค้าอย่าง เหล็กและกระเบื้อง

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ผู้ประกอบการต้องบริหารทั้ง ปริมาณการผลิต ต้นทุน และราคาขาย อย่างระมัดระวัง เพราะเมื่อดีมานด์ชะลอตัว การแข่งขันด้านราคาที่รุนแรงขึ้นอาจกดดันความสามารถในการรักษาระดับกำไรของธุรกิจ

สำหรับบริษัทวัสดุก่อสร้างขนาดใหญ่ การแข่งขันจึงไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มกำลังการผลิตเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการควบคุมต้นทุน การพัฒนาสินค้าที่มีความแตกต่าง และการสร้างตลาดใหม่เพื่อชดเชยความอ่อนตัวของตลาดเดิม

เมื่อดีมานด์ในประเทศชะลอตัวพร้อมกับสินค้านำเข้าที่แข่งขันด้านราคา ผู้ผลิตวัสดุก่อสร้างจำเป็นต้องเปลี่ยนจากกลยุทธ์ “ผลิตให้มากขึ้น” ไปสู่ “ผลิตให้มีความสามารถในการแข่งขันมากขึ้น”

CBAM เพิ่มโจทย์ใหม่ให้ธุรกิจเหล็ก

นอกจากการแข่งขันในประเทศแล้ว ผู้ประกอบการเหล็กยังต้องเตรียมรับการเปลี่ยนแปลงของกติกาการค้าโลก โดยเฉพาะ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ของสหภาพยุโรป ซึ่งให้ความสำคัญกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ฝังอยู่ในสินค้าที่นำเข้าสู่ตลาดยุโรป

ประเด็นนี้ทำให้ Carbon Management กลายเป็นส่วนหนึ่งของความสามารถในการแข่งขันของผู้ผลิตเหล็กมากขึ้น เพราะธุรกิจต้องให้ความสำคัญทั้งกับกระบวนการผลิต ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การจัดเก็บข้อมูลการปล่อยคาร์บอน และความสามารถในการตอบสนองต่อข้อกำหนดของตลาดปลายทาง

สำหรับผู้ประกอบการที่อยู่ในห่วงโซ่การส่งออก การเตรียมตัวจึงไม่ควรรอจนมาตรการมีผลเต็มรูปแบบ แต่ควรเริ่มตั้งแต่การทำ Carbon Footprint และ Carbon Data Management ไปจนถึงการประเมินต้นทุนที่อาจเกิดขึ้นจากมาตรการด้านสิ่งแวดล้อม

ในระยะยาว มาตรฐานด้านคาร์บอนอาจไม่ได้เป็นเพียงข้อจำกัดทางการค้า แต่กลายเป็นหนึ่งในเกณฑ์ที่ผู้ซื้อ นักลงทุน และบริษัทข้ามชาติใช้พิจารณาคู่ค้าในห่วงโซ่อุปทาน

SME ก่อสร้างต้องกระจายความเสี่ยงจากงานภาครัฐ

สำหรับผู้ประกอบการรายย่อยในห่วงโซ่ก่อสร้าง การพึ่งพางานประมูลภาครัฐเพียงตลาดเดียวอาจเพิ่มความเสี่ยงในช่วงที่งบลงทุนภาครัฐชะลอตัว

หนึ่งในแนวทางคือการกระจายไปยัง ตลาด Renovation, Energy Efficiency และ Green Building ซึ่งมีความต้องการจากทั้งอาคารสำนักงาน โรงงาน และภาคธุรกิจที่ต้องการลดต้นทุนพลังงานและยกระดับมาตรฐานอาคาร

นอกจากการหาตลาดใหม่แล้ว Cash Flow Management ยังเป็นปัจจัยสำคัญ โดยเฉพาะธุรกิจที่ต้องรับภาระต้นทุนวัตถุดิบ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายก่อนที่จะได้รับเงินจากโครงการ

การบริหารเครดิตลูกค้า การควบคุมสินค้าคงคลัง และการวางแผนเงินทุนหมุนเวียนอย่างใกล้ชิด จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการรักษาความสามารถในการดำเนินธุรกิจในช่วงตลาดผันผวน

จากตลาดก่อสร้างสู่การปรับโครงสร้างธุรกิจ

ภาพของอุตสาหกรรมก่อสร้างไทยในปี 2570 จึงไม่ได้สะท้อนเพียงการชะลอตัวของงานภาครัฐ แต่กำลังแสดงให้เห็นถึง การเปลี่ยนแปลงของแหล่งที่มาของดีมานด์ อย่างมีนัยสำคัญ

ขณะที่การลงทุนภาครัฐมีแนวโน้มลดลง การลงทุนของภาคเอกชนใน โรงงานอุตสาหกรรม Data Center และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล กลายเป็นตลาดที่ผู้ประกอบการต้องให้ความสำคัญมากขึ้น

สำหรับอุตสาหกรรมวัสดุก่อสร้าง โจทย์ยิ่งซับซ้อนขึ้นจากทั้ง ดีมานด์ในประเทศที่อ่อนตัว การแข่งขันจากสินค้านำเข้า และมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น

การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมก่อสร้างไม่ได้หมายความว่าตลาดกำลังหายไป แต่หมายถึง “ตลาดกำลังเปลี่ยนรูป” และผู้ประกอบการที่ปรับ Portfolio ได้เร็วจะมีโอกาสรับดีมานด์จากแหล่งใหม่ได้มากกว่า

ดังนั้น กลยุทธ์ของผู้ประกอบการในระยะต่อไปอาจต้องขยับจากการรอรอบการลงทุนของภาครัฐ ไปสู่การสร้างความสามารถในการเข้าถึง Private Investment, Industrial Projects และ Digital Infrastructure ควบคู่กับการยกระดับประสิทธิภาพการผลิตและมาตรฐานสิ่งแวดล้อม

ท้ายที่สุด ความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจก่อสร้างและวัสดุก่อสร้างในรอบใหม่นี้ อาจไม่ได้วัดจากขนาดกำลังการผลิตเพียงอย่างเดียว แต่จะวัดจากความสามารถในการ เลือกตลาดที่มีศักยภาพ ควบคุมต้นทุน ปรับตัวต่อกติกาการค้า และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าและบริการ ได้เร็วเพียงใด