พาณิชย์เกาะติดยอดเลิกกิจการพุ่ง คาดครึ่งปีหลัง 2569 สัญญาณปิดตัวเพิ่มขึ้น

ตัวเลขจาก กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) กระทรวงพาณิชย์ สะกิดใจ: ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 (มกราคม–มิถุนายน) มีธุรกิจเลิกกิจการรวมสูงถึง 7,024 ราย เพิ่มขึ้น 12.49% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยมีทุนจดทะเบียนเลิกสะสมสูงถึง 98,857 ล้านบาท เพิ่มขึ้นถึง 224% (กรมพัฒนาธุรกิจการค้า, 2569) ตัวเลขนี้ไม่ใช่เพียงสถิติในรายงานประจำปี แต่เป็นสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่าภาคธุรกิจไทยกำลังเผชิญแรงกดดันอย่างที่ไม่เคยเห็นในรอบหลายปี

ที่น่าเป็นห่วงกว่านั้น คือผู้เชี่ยวชาญในภาคธุรกิจต่างเชื่อว่าตัวเลขนี้ยังไม่ใช่จุดสูงสุด แนวโน้มการปิดกิจการมีโอกาสรุนแรงขึ้นในครึ่งปีหลัง โดยมีแรงฉุดมาจากหลายทิศทางพร้อมกัน ทั้งปัญหาสภาพคล่องเรื้อรัง เศรษฐกิจที่ฟื้นตัวช้ากว่าที่คาด และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่ยากขึ้นเรื่อยๆ

บทความนี้วิเคราะห์สาเหตุเชิงโครงสร้างของปรากฏการณ์นี้ ผลกระทบที่อาจลุกลามไปยังภาพรวมเศรษฐกิจ และแนวทางที่ผู้บริหาร นักลงทุน และผู้วางแผนกลยุทธ์ควรเตรียมรับมือ

DBD รายงานธุรกิจเลิกกิจการครึ่งปีแรก 2569 จำนวน 7,024 ราย (+12.49%) ด้วยทุนจดทะเบียนเลิกกว่า 98,857 ล้านบาท — พุ่งขึ้น 224% จากปีก่อน (กรมพัฒนาธุรกิจการค้า, 2569)

ทำไมธุรกิจไทยถึงล้มมากขึ้น — สภาพคล่องคือตัวการหลัก

ปัญหาหลักที่ผลักให้ธุรกิจจำนวนมากต้องปิดประตูคือ ปัญหาสภาพคล่องและเงินทุนหมุนเวียนไม่เพียงพอ ซึ่งเป็นผลพวงจากภาวะเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวช้ากว่าที่ตลาดคาดการณ์ไว้ (Siamsafety, 2569)

ปรากฏการณ์นี้สร้าง วงจรอุบาทว์ ที่แก้ยาก: เศรษฐกิจชะลอตัว → รายได้ธุรกิจหดตัว → สภาพคล่องตึงตัว → ธนาคารเพิ่มความระมัดระวังในการปล่อยสินเชื่อ → ธุรกิจเข้าถึงเงินทุนยากขึ้น → ยิ่งไม่มีแรงประคองตัว กลุ่มที่ตกอยู่ในความเสี่ยงสูงสุด ได้แก่:

• ภาคการผลิตดั้งเดิม ซึ่งมีต้นทุนคงที่สูงและปรับตัวเชิงโครงสร้างได้ยาก
• ธุรกิจขนาดกลางและเล็ก (SME) ที่มีเงินสำรองจำกัด
• กิจการที่พึ่งพารายได้จากตลาดในประเทศเป็นหลัก โดยไม่มีฐานส่งออกรองรับ

ข้อมูลของ DBD ยังระบุชัดถึงกลุ่มธุรกิจที่มีอัตราการเลิกกิจการเพิ่มขึ้นสูงที่สุดในครึ่งปีแรก ได้แก่ ธุรกิจติดตั้งไฟฟ้า เพิ่มขึ้น 58.93%, ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ เพิ่มขึ้น 26.58% และ ธุรกิจก่อสร้างอาคารทั่วไป เพิ่มขึ้น 22.67% สะท้อนว่ากลุ่มธุรกิจที่เชื่อมโยงกับภาคก่อสร้างและอสังหาฯ มีความเปราะบางสูงเป็นพิเศษ (กรมพัฒนาธุรกิจการค้า, 2569)

สิ่งที่น่าสังเกตคือหลายกิจการที่ปิดตัวในช่วงนี้ "ไม่ได้ต้องการปิด" — แต่ไม่สามารถทนทานต่อแรงกดดันทางการเงินที่สะสมมาได้อีกต่อไป (Siamsafety, 2569)

SCB EIC ชี้: เศรษฐกิจไทยครึ่งหลังยังเปราะบาง — พร้อมระบุความเสี่ยง 4 ด้าน

ภาพรวมเศรษฐกิจมหภาคไม่ได้ให้ความหวังมากนัก ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ (SCB EIC) ระบุไว้ใน EIC Monthly Insight ฉบับเดือนกรกฎาคม 2569 ว่า เศรษฐกิจไทยใน H2/2569 จะขยายตัวช้ากว่าครึ่งปีแรกและยังเปราะบาง โดยเฉพาะในไตรมาส 4 ที่แรงส่งจากภาครัฐจะแผ่วลง 

SCB EIC ระบุชัดว่าเศรษฐกิจไทยครึ่งปีหลัง 2569 จะเติบโตต่ำกว่าครึ่งแรก และไตรมาส 4 คือจุดเปราะบางที่สุด — เมื่อแรงส่งภาครัฐลดลงพร้อมกับความเสี่ยงภายนอกที่เพิ่มขึ้น

SCB EIC ระบุความเสี่ยงหลักที่จะกดดันเศรษฐกิจไทยในช่วงที่เหลือของปีไว้ 4 ด้าน ได้แก่:

• สงครามตะวันออกกลาง ที่กลับมาตึงเครียดและอาจยืดเยื้อ ส่งผลให้ราคาพลังงานพุ่งสูงและกระทบต้นทุนธุรกิจโดยตรง
• ภาษีนำเข้ามาตรา 301 ของสหรัฐฯ ที่ไทยมีความเสี่ยงถูกเรียกเก็บภาษีเพิ่ม 12.5% รวมถึงประเด็นแรงงานภาคบังคับ (Forced labour) และกำลังการผลิตส่วนเกิน (Excess capacity) ซึ่งไทยอยู่ในกลุ่ม 16 ประเทศที่ถูกสอบสวน
• ภาวะการเงินโลกตึงตัว โดย Fed มีแนวโน้มคงดอกเบี้ยที่ 3.5-3.75% ตลอดปี ขณะที่ ECB อาจขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้งสู่ 2.5% ทำให้ต้นทุนการเงินโลกยังไม่ผ่อนคลายได้เร็ว
• ความเสี่ยง Super El Niño ที่อาจกดดันผลผลิตภาคเกษตรและซ้ำเติมต้นทุนปุ๋ยที่สูงขึ้น

นอกจากนี้ SCB EIC ยังชี้ว่า ครัวเรือนและ SME ยังเผชิญภาวะการเงินตึงตัวต่อเนื่อง แม้ กนง. จะคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1% ตลอดปีเพื่อประคองเศรษฐกิจก็ตาม สภาพการขยายตัวที่ "ยังไม่ทั่วถึงและต่ำกว่าระดับศักยภาพ" ย่อมหมายความว่าธุรกิจที่ขาดสภาพคล่องจะยังไม่ได้รับแรงบรรเทาจากสภาพแวดล้อมมหภาคในเร็วๆ นี้ (Economic Intelligence Center, 2569)

ผลกระทบที่ใหญ่กว่า: จากธุรกิจปิดตัว สู่เศรษฐกิจทรงตัว

การปิดตัวของธุรกิจ 7,024 ราย ไม่ได้จบแค่ที่ตัวเลขในฐานข้อมูลของ DBD สัญญาณที่น่ากังวลกว่าคือผลกระทบที่ลุกลามเป็นลูกโซ่:

• การจ้างงานชะลอตัว เมื่อผู้ประกอบการไม่มั่นใจในอนาคต การจ้างพนักงานใหม่ย่อมหยุดชะงัก
• การลงทุนภาคเอกชนอ่อนแรง นักลงทุนชะลอการตัดสินใจในสภาพแวดล้อมที่ไม่แน่นอน
• กำลังซื้อในระบบลดลง เมื่อธุรกิจปิดตัวและการจ้างงานหด การบริโภคภายในประเทศก็อ่อนแรงตาม

ตัวเลขธุรกิจปิดตัวเป็นดัชนีชี้นำ (leading indicator) ที่บ่งบอกสุขภาพเศรษฐกิจในวงกว้าง — ผู้บริหารและนักลงทุนควรติดตามตัวเลขนี้อย่างใกล้ชิดในไตรมาสถัดไป

ในภาพรวม ปรากฏการณ์นี้อาจนำไปสู่ ภาวะเศรษฐกิจไทยทรงตัว ที่ยืดเยื้อ หากไม่มีมาตรการกระตุ้นที่มีน้ำหนักเพียงพอ

ทางออกระยะสั้น: รัฐบาลและผู้ประกอบการต้องร่วมกันเดิน

สถานการณ์นี้ต้องการการตอบสนองจากทั้งสองฝั่ง:

ฝั่งนโยบายรัฐ: มาตรการที่มีความเป็นไปได้สูงและน่าจับตา คือการขยาย โครงการค้ำประกันสินเชื่อ เพื่อลดความเสี่ยงให้กับธนาคารและเปิดทางให้ธุรกิจที่มีศักยภาพแต่ขาดสภาพคล่องชั่วคราวสามารถเข้าถึงแหล่งทุนได้ อย่างไรก็ตาม SCB EIC ชี้ว่าพื้นที่นโยบายการคลังเริ่มจำกัดมากขึ้น สะท้อนจากงบประมาณปี 2570 ที่ขยายตัวเพียง 0.2% และงบลงทุนที่หดตัวถึง -8.4% จากปีก่อนหน้า ขณะที่เม็ดเงินช่วยเหลือระยะสั้น เช่น การเติมเงินบัตรสวัสดิการแห่งรัฐและโครงการไทยช่วยไทย จะช่วยพยุงกำลังซื้อได้เพียงในไตรมาส 3 เท่านั้น (Economic Intelligence Center, 2569)

ฝั่งผู้ประกอบการและนักลงทุน: DBD ระบุปัจจัยเสี่ยงที่ต้องจับตาเป็นพิเศษในช่วงครึ่งปีหลัง ได้แก่ กำลังซื้อในประเทศที่ยังไม่ฟื้นตัว ต้นทุนการดำเนินธุรกิจที่สูงขึ้น (พลังงาน วัตถุดิบ ค่าแรง ค่าเช่า ต้นทุนทางการเงิน) และความไม่แน่นอนด้านนโยบายการค้าสหรัฐฯ ที่จะกระทบการส่งออก (กรมพัฒนาธุรกิจการค้า, 2569) การรอให้สถานการณ์ดีขึ้นเองจึงอาจไม่ใช่กลยุทธ์ที่ชาญฉลาดในขณะนี้ แนวทางที่ควรเร่งดำเนินการ ได้แก่:

1. ทบทวนโครงสร้างต้นทุน อย่างจริงจัง — ระบุจุดที่ลดได้โดยไม่กระทบศักยภาพระยะยาว
2. มองหาโอกาสใหม่ ในตลาดหรือกลุ่มลูกค้าที่ยังมีกำลังซื้อ
3. บริหารเงินสดอย่างมีวินัย — รู้ว่า runway คงเหลือเท่าไร และวางแผนล่วงหน้าอย่างน้อย 6-12 เดือน

บทสรุป: โอกาสรับมือยังพอมี แต่เวลาเริ่มเหลือน้อยลงทุกที

ตัวเลข 7,024 ราย ในครึ่งปีแรกของปี 2569 ไม่ใช่จุดสิ้นสุด แต่เป็นสัญญาณที่ผู้นำธุรกิจและนักลงทุนต้องอ่านให้ออก ก่อนที่ครึ่งปีหลังจะเพิ่มตัวเลขนี้ขึ้นไปอีก

สิ่งที่แยกธุรกิจที่รอดออกจากธุรกิจที่ไม่รอด ในช่วงเวลาแบบนี้ มักไม่ใช่ขนาดหรือทุนจดทะเบียน แต่คือ ความเร็วในการปรับตัว และ ความชัดเจนของกลยุทธ์การเงินระยะสั้น คำถามที่ผู้บริหารทุกคนควรถามตัวเองตอนนี้คือ: ถ้าสถานการณ์เลวร้ายลงอีก 20% ในไตรมาสหน้า — องค์กรเราพร้อมแค่ไหน?