ยอดขายรถกระบะไทยลด 7.11% สะท้อนกำลังซื้อเปราะบาง สะเทือนห่วงโซ่อุปทานยานยนต์

ตลาดรถยนต์ไทยกำลังเผชิญการฟื้นตัวที่ไม่เท่ากันในแต่ละกลุ่ม แม้ยอดขายรถยนต์โดยรวมในเดือนกันยายน 2569 จะเติบโตจากแรงหนุนของรถยนต์ไฟฟ้า (EV) แต่ตลาดรถกระบะกลับยังอยู่ในภาวะหดตัว โดยข้อมูลจากสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ระบุว่า ยอดขายรถกระบะในประเทศลดลง 7.11% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน เหลือ 10,315 คัน 

ปัจจัยสำคัญมาจากกำลังซื้อที่ยังอ่อนแอ ภาระหนี้ครัวเรือนสูง และการพิจารณาสินเชื่อของสถาบันการเงินที่เข้มงวด โดยเฉพาะกลุ่มเกษตรกร ผู้ประกอบการรายย่อย และธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ซึ่งเป็นกลุ่มลูกค้าสำคัญของรถกระบะเพื่อการพาณิชย์

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ ส.อ.ท. เรียกร้องให้ภาครัฐพิจารณามาตรการช่วยให้ประชาชนเข้าถึงสินเชื่อรถกระบะได้สะดวกขึ้น เพื่อพยุงตลาดในประเทศและลดผลกระทบต่อผู้ผลิตชิ้นส่วน แรงงาน และธุรกิจที่เกี่ยวข้องตลอดห่วงโซ่อุปทาน

ยอดขายรถกระบะที่ลดลงไม่ได้สะท้อนเพียงความต้องการซื้อรถที่อ่อนตัว แต่ยังเชื่อมโยงกับกำลังซื้อของเกษตรกรและ SMEs รวมถึงความสามารถในการเข้าถึงสินเชื่อ ซึ่งเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของเศรษฐกิจฐานราก

ทำไมตลาดรถกระบะจึงฟื้นตัวได้ยาก

รถกระบะมีบทบาทแตกต่างจากรถยนต์นั่งทั่วไป เพราะนอกจากใช้ในชีวิตประจำวันแล้ว ยังเป็นเครื่องมือสร้างรายได้ของผู้ประกอบการหลายกลุ่ม ตั้งแต่การขนส่งสินค้า การค้าปลีก การเกษตร ไปจนถึงธุรกิจบริการและการก่อสร้าง

เมื่อรายได้ของกลุ่มลูกค้าเหล่านี้ยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่ การตัดสินใจซื้อรถใหม่จึงอาจถูกเลื่อนออกไป โดยเฉพาะเมื่อการซื้อรถต้องอาศัยสินเชื่อและผู้ซื้อมีภาระหนี้เดิมอยู่แล้ว

อีกด้านหนึ่ง สถาบันการเงินจำเป็นต้องประเมินความสามารถในการชำระหนี้และความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระ การอนุมัติสินเชื่อจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับความต้องการซื้อเพียงอย่างเดียว แต่ยังพิจารณารายได้ ภาระหนี้ ประวัติการชำระเงิน และความมั่นคงของอาชีพด้วย

ข้อมูลของ ส.อ.ท. ยังระบุว่า ยอดขายรถกระบะขนาด 1 ตันในเดือนกันยายนอยู่ที่ 5,003 คัน ลดลง 11.50% เมื่อเทียบกับปีก่อน สะท้อนแรงกดดันที่ชัดเจนในกลุ่มรถซึ่งมีความสำคัญต่อการใช้งานเชิงพาณิชย์ 

อย่างไรก็ตาม การผ่อนคลายสินเชื่อเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถแก้ปัญหาได้ทั้งหมด หากรายได้ของผู้ซื้อยังไม่เพียงพอต่อภาระผ่อนชำระ การออกแบบมาตรการจึงต้องคำนึงถึงทั้งการเข้าถึงสินเชื่อและความสามารถในการชำระคืนอย่างยั่งยืน

ผลกระทบไม่ได้หยุดที่ค่ายรถ แต่ลามถึงผู้ผลิตชิ้นส่วนไทย

อุตสาหกรรมรถกระบะเป็นหนึ่งในฐานการผลิตสำคัญของไทย เนื่องจากมีการใช้ชิ้นส่วนที่ผลิตในประเทศในสัดส่วนสูง โดยรถกระบะเครื่องยนต์สันดาปบางรุ่นมีชิ้นส่วนภายในประเทศมากถึง 90% ทำให้การลดลงของยอดขายและการผลิตส่งผลต่อผู้ประกอบการจำนวนมาก

ข้อมูลจาก ส.อ.ท. ระบุว่า ห่วงโซ่อุปทานยานยนต์ไทยมีผู้ประกอบการมากกว่า 2,500 ราย และเกี่ยวข้องกับการจ้างงานกว่า 800,000 คน ขณะที่การผลิตชิ้นส่วนรถกระบะเครื่องยนต์สันดาปในประเทศลดลงมากกว่า 300,000 ชิ้น ส่งผลให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนบางประเภทต้องลดกำลังการผลิต

กลุ่มธุรกิจที่ได้รับแรงกดดันครอบคลุมผู้ผลิตหม้อน้ำ ระบบไอเสีย เบาะนั่ง ระบบปรับอากาศ กระจก เหล็ก และผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี ตลอดจนตัวแทนจำหน่าย พนักงานขาย และผู้ให้บริการทางการเงิน

เมื่อคำสั่งซื้อจากผู้ผลิตรถยนต์ลดลง ผู้ผลิตชิ้นส่วนอาจมีรายได้ลดลงและต้องปรับแผนการผลิต ขณะที่ต้นทุนคงที่ เช่น ค่าแรง ค่าเครื่องจักร และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง หากสถานการณ์ยืดเยื้ออาจกระทบต่อกระแสเงินสด การจ้างงาน และการลงทุนของธุรกิจในห่วงโซ่อุปทาน

ความสำคัญของตลาดรถกระบะไทยอยู่ที่มูลค่าทางเศรษฐกิจตลอดห่วงโซ่อุปทาน ไม่ใช่เฉพาะยอดขายรถสำเร็จรูป เพราะการชะลอตัวของตลาดอาจส่งผ่านไปยังโรงงานชิ้นส่วน SMEs และแรงงานจำนวนมาก

ตลาดรถยนต์กำลังเปลี่ยนผ่าน ขณะที่รถกระบะยังเผชิญแรงกดดัน

ภาพรวมตลาดรถยนต์ไทยในเดือนกันยายนสะท้อนความแตกต่างระหว่างกลุ่มผลิตภัณฑ์ โดยยอดขายรถยนต์รวมอยู่ที่ 55,255 คัน เพิ่มขึ้น 14.28% เมื่อเทียบกับปีก่อน แม้จะลดลง 7.61% จากเดือนสิงหาคมก็ตาม

ขณะเดียวกัน ยอดขายรถยนต์นั่งไฟฟ้าแบบแบตเตอรี่ (BEV) อยู่ที่ 16,404 คัน เพิ่มขึ้น 80.13% ส่วนรถยนต์ไฮบริด (HEV) อยู่ที่ 14,113 คัน เพิ่มขึ้น 10.78% และรถยนต์ปลั๊กอินไฮบริด (PHEV) อยู่ที่ 1,497 คัน เพิ่มขึ้น 137.24% ในทางกลับกัน ยอดขายรถยนต์นั่งเครื่องยนต์สันดาปลดลง 14.50% เหลือ 7,776 คัน ตามข้อมูลของ ส.อ.ท. 

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าความต้องการรถยนต์ในประเทศไม่ได้ลดลงทุกประเภท แต่กำลังเปลี่ยนไปตามเทคโนโลยี ราคา และกลุ่มผู้ซื้อ อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าการเติบโตของ EV เป็นสาเหตุโดยตรงที่ทำให้ยอดขายรถกระบะลดลง เพราะตลาดทั้งสองกลุ่มมีลักษณะการใช้งานและกลุ่มลูกค้าที่แตกต่างกัน

โจทย์สำคัญของอุตสาหกรรมไทยจึงอยู่ที่การรักษาความสามารถในการแข่งขันของฐานการผลิตเดิม พร้อมปรับตัวให้ทันกับเทคโนโลยียานยนต์ที่เปลี่ยนแปลง ทั้งการพัฒนาชิ้นส่วนสำหรับรถยนต์ไฟฟ้า การยกระดับประสิทธิภาพการผลิต และการสร้างโอกาสในตลาดส่งออก

4 แนวทางรับมือที่ผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทานควรพิจารณา

1. บริหารกำลังการผลิตให้สอดคล้องกับคำสั่งซื้อ

ผู้ผลิตชิ้นส่วนควรติดตามแผนการผลิตของลูกค้าหลักอย่างใกล้ชิด ประเมินระดับสินค้าคงคลัง และจัดทำแผนรองรับกรณีคำสั่งซื้อลดลง เพื่อลดความเสี่ยงจากการผลิตเกินความต้องการและช่วยรักษาสภาพคล่อง

2. กระจายฐานลูกค้าและตลาด

ธุรกิจที่พึ่งพาผู้ผลิตรถยนต์หรือผลิตภัณฑ์เพียงกลุ่มเดียวควรสำรวจโอกาสจากลูกค้ารายใหม่ ทั้งผู้ผลิตชิ้นส่วนรายอื่น ตลาดอะไหล่ทดแทน และตลาดส่งออก โดยพิจารณาความสามารถในการผลิตและมาตรฐานที่แต่ละตลาดต้องการ

3. พัฒนาทักษะและเทคโนโลยีการผลิต

การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมยานยนต์ทำให้ผู้ผลิตต้องติดตามความต้องการชิ้นส่วนและระบบใหม่ ๆ พร้อมประเมินว่าความเชี่ยวชาญเดิมสามารถต่อยอดไปสู่อุตสาหกรรมใดได้บ้าง การลงทุนควรมีข้อมูลรองรับและสอดคล้องกับศักยภาพทางการเงินของธุรกิจ

4. เพิ่มประสิทธิภาพต้นทุนและกระแสเงินสด

ในช่วงที่คำสั่งซื้อไม่แน่นอน ผู้ประกอบการควรทบทวนต้นทุนการผลิต เงื่อนไขเครดิตการค้า และรอบการรับชำระเงิน พร้อมจัดทำประมาณการกระแสเงินสดหลายสถานการณ์ เพื่อให้สามารถรับมือกับรายได้ที่ผันผวนได้ดีขึ้น

นโยบายสินเชื่อควรช่วยพยุงตลาดอย่างรับผิดชอบ

ข้อเรียกร้องให้เข้าถึงสินเชื่อรถกระบะได้ง่ายขึ้นสะท้อนความจำเป็นในการประคองอุตสาหกรรมที่มีความเชื่อมโยงกับการจ้างงานและธุรกิจในประเทศจำนวนมาก แต่การออกแบบมาตรการต้องสร้างสมดุลระหว่างการกระตุ้นความต้องการซื้อกับการป้องกันปัญหาหนี้เสียในอนาคต

แนวทางที่ควรพิจารณา ได้แก่ การเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบอาชีพอิสระและ SMEs แสดงหลักฐานรายได้ที่เหมาะสมกับลักษณะธุรกิจ การพิจารณาความสามารถในการชำระหนี้ตามกระแสเงินสดจริง และการออกแบบผลิตภัณฑ์สินเชื่อที่สอดคล้องกับการใช้งานเชิงพาณิชย์

ขณะเดียวกัน มาตรการสนับสนุนจากภาครัฐควรประเมินผลทั้งยอดขาย การผลิต การจ้างงาน และคุณภาพสินเชื่อ ไม่ใช่ดูเพียงจำนวนรถที่จำหน่ายได้ในระยะสั้น เพื่อให้การช่วยเหลือเกิดประโยชน์ต่อเศรษฐกิจโดยไม่สร้างภาระทางการเงินเกินความจำเป็น

การฟื้นตลาดรถกระบะต้องทำควบคู่กันทั้งการเพิ่มโอกาสเข้าถึงสินเชื่อ การฟื้นรายได้ของผู้ซื้อ และการรักษาความแข็งแกร่งของผู้ผลิตชิ้นส่วน เป้าหมายไม่ใช่เพียงขายรถให้ได้มากขึ้น แต่ต้องสร้างการเติบโตที่ไม่เพิ่มความเสี่ยงทางการเงินในระยะยาว

บทสรุป: ฟื้นตลาดรถกระบะ เพื่อรักษาฐานอุตสาหกรรมไทย

ยอดขายรถกระบะไทยที่ลดลง 7.11% ในเดือนกันยายน 2569 เป็นสัญญาณเตือนถึงแรงกดดันจากกำลังซื้อและการเข้าถึงสินเชื่อ ขณะเดียวกันยังสะท้อนความท้าทายของอุตสาหกรรมที่มีผู้ผลิตชิ้นส่วนและแรงงานจำนวนมากเชื่อมโยงอยู่ในระบบ

การฟื้นตัวจึงต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งภาครัฐ สถาบันการเงิน ค่ายรถยนต์ และผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทาน โดยต้องแก้โจทย์ทั้งความต้องการซื้อ ความสามารถในการชำระหนี้ ประสิทธิภาพการผลิต และการปรับตัวสู่เทคโนโลยีใหม่

ในระยะยาว ความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยจะขึ้นอยู่กับการรักษาฐานการผลิตที่มีอยู่ พร้อมสร้างโอกาสใหม่จากการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยี หากสามารถประคองธุรกิจเดิมและพัฒนาศักยภาพใหม่ไปพร้อมกัน อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยก็จะมีโอกาสรักษาบทบาทสำคัญในเศรษฐกิจและห่วงโซ่อุปทานระดับโลกได้ต่อไป