UNCTAD ห่วง 28 ประเทศ เสี่ยงวิกฤตจากมาตรการภาษีตอบโต้ของ 'ทรัมป์' 

องค์การสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (UNCTAD) เปิดเผยรายงานล่าสุดเมื่อวันที่ 14 เมษายน 2568 แสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อนโยบายการค้าของรัฐบาลสหรัฐฯ ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่อาจส่งผลกระทบรุนแรงต่อประเทศยากจน โดยเฉพาะ 28 ประเทศที่มีส่วนเพียงเล็กน้อยในการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ แต่อาจต้องเผชิญกับภาษีศุลกากรแบบตอบโต้ที่รุนแรง ซึ่งจะส่งผลร้ายแรงต่อเศรษฐกิจของประเทศเหล่านี้

สหประชาชาติเรียกร้องให้รัฐบาลสหรัฐฯ ยกเว้นการขึ้นภาษีศุลกากรแบบตอบโต้สำหรับประเทศกำลังพัฒนาที่เปราะบาง โดยเฉพาะ 28 ประเทศที่แต่ละประเทศมีส่วนในการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ น้อยกว่า 0.1% แต่กลับต้องเผชิญกับภาษีสูงถึง 50% ซึ่งอาจนำไปสู่วิกฤตเศรษฐกิจและมนุษยธรรมในประเทศเหล่านี้

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ระบบการค้าโลกที่อยู่บนพื้นฐานของกฎเกณฑ์ได้ช่วยส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศและนำไปสู่การลดลงของภาษีศุลกากร (ภาษีที่ประเทศต่างๆ เรียกเก็บจากสินค้านำเข้า) อย่างค่อยเป็นค่อยไป ในปี 2566 การค้าโลกประมาณสองในสามดำเนินไปโดยไม่มีการเก็บภาษีศุลกากร

ในทางตรงกันข้าม การขึ้นภาษีศุลกากรอย่างรุนแรงที่เศรษฐกิจหลักได้นำมาใช้เมื่อเร็วๆ นี้ กำลังสร้างความกังวลเกี่ยวกับความตึงเครียดทางการค้าที่เพิ่มขึ้นและผลกระทบต่อประเทศกำลังพัฒนา

ในรายงานฉบับใหม่ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 14 เมษายน องค์การสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (UNCTAD) เรียกร้องเพิ่มเติมให้ประเทศที่ยากจนที่สุดและเปราะบางที่สุดได้รับการยกเว้นจาก "ภาษีศุลกากรแบบตอบโต้"

ภาษีศุลกากรดังกล่าว ซึ่งปัจจุบันหยุดการบังคับใช้เป็นเวลา 90 วัน คำนวณในอัตราที่จะสมดุลกับการขาดดุลการค้าสินค้าทวิภาคีระหว่างสหรัฐอเมริกากับคู่ค้า 57 ประเทศ โดยอัตราอยู่ระหว่าง 11% สำหรับแคเมอรูน ไปจนถึง 50% สำหรับเลโซโท

รายงานที่มีชื่อว่า "ภาษีศุลกากรที่เพิ่มขึ้น: ผลกระทบต่อเศรษฐกิจขนาดเล็กและเปราะบาง" พบว่าในหลายกรณี ภาษีศุลกากรแบบตอบโต้เสี่ยงที่จะทำลายเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนาและประเทศพัฒนาน้อยที่สุด โดยไม่ได้ช่วยลดการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ หรือเพิ่มการเก็บรายได้อย่างมีนัยสำคัญ

เศรษฐกิจที่เปราะบางที่สุดมีความเสี่ยง

คู่ค้า 57 ประเทศที่เกี่ยวข้อง (11 ประเทศเป็นประเทศพัฒนาน้อยที่สุด) มีส่วนในการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ เพียงเล็กน้อย ตามที่องค์การสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนาระบุ

คู่ค้า 28 จาก 57 ประเทศ แต่ละประเทศมีส่วนในการขาดดุลการค้าน้อยกว่า 0.1% แต่ยังอาจถูกกำหนดให้เสียภาษีศุลกากรแบบตอบโต้ โดยมีอัตราภาษีตั้งแต่ 11% สำหรับแคเมอรูน ไปจนถึง 50% สำหรับเลโซโท

รายชื่อ 28 ประเทศที่มีส่วนในการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ น้อยกว่า 0.1%:

1.    แองโกลา (0.095%, ภาษี 32%)

2.    ลิเบีย (0.072%, ภาษี 31%)

3.    ลาว (0.063%, ภาษี 48%)

4.    มาดากัสการ์ (0.054%, ภาษี 47%)

5.    ตูนิเซีย (0.050%, ภาษี 28%)

6.    เซอร์เบีย (0.048%, ภาษี 38%)

7.    เมียนมาร์ (0.047%, ภาษี 45%)

8.    โกตดิวัวร์ (0.035%, ภาษี 21%)

9.    บอตสวานา (0.024%, ภาษี 38%)

10.    ฟิจิ (0.019%, ภาษี 32%)

11.    เลโซโท (0.019%, ภาษี 50%)

12.    มอริเชียส (0.015%, ภาษี 40%)

13.    บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา (0.010%, ภาษี 36%)

14.    บรูไน (0.009%, ภาษี 24%)

15.    มาซิโดเนียเหนือ (0.009%, ภาษี 33%)

16.    นามิเบีย (0.009%, ภาษี 21%)

17.    มอลโดวา (0.007%, ภาษี 31%)

18.    สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (0.006%, ภาษี 11%)

19.    โมซัมบิก (0.005%, ภาษี 16%)

20.    แคเมอรูน (0.005%, ภาษี 12%)

21.    แซมเบีย (0.004%, ภาษี 17%)

22.    อิเควทอเรียลกินี (0.003%, ภาษี 13%)

23.    ซิมบับเว (0.002%, ภาษี 18%)

24.    ชาด (0.002%, ภาษี 13%)

25.    มาลาวี (0.001%, ภาษี 18%)

26.    ซีเรีย (0.001%, ภาษี 41%)

27.    วานูอาตู (0.001%, ภาษี 23%)

28.    นาอูรู (0.000%, ภาษี 30%)

11 ประเทศที่จัดเป็นประเทศพัฒนาน้อยที่สุด (Least Developed Countries - LDCs) ตามเกณฑ์ของสหประชาชาติ ได้แก่:

1.    แองโกลา

2.    มาดากัสการ์

3.    เมียนมาร์

4.    ลาว

5.    เลโซโท

6.    สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก

7.    โมซัมบิก

8.    แซมเบีย

9.    ซิมบับเว

10.    ชาด

11.    มาลาวี

12.    วานูอาตู

ประเทศเหล่านี้มีความเปราะบางทางเศรษฐกิจอย่างยิ่งและจะได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุดจากมาตรการภาษีศุลกากรแบบตอบโต้ โดยบางประเทศอาจต้องเผชิญกับภาษีศุลกากรสูงถึง 50% แม้จะมีส่วนในการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ น้อยมาก

เนื่องจากเศรษฐกิจเหล่านี้หลายแห่งมีขนาดเล็ก มีโครงสร้างที่อ่อนแอ และมีกำลังซื้อต่ำ พวกเขาจึงเสนอโอกาสตลาดส่งออกที่จำกัดสำหรับสหรัฐฯ
"การให้สิทธิพิเศษทางการค้าใดๆ ที่พวกเขามอบให้จะมีความหมายเพียงเล็กน้อยสำหรับสหรัฐอเมริกา ในขณะที่อาจลดการเก็บรายได้ของตนเอง"

รายงานของ UNCTAD เน้นย้ำ ภาษีศุลกากรแบบตอบโต้น่าจะมีผลกระทบ 'น้อยมาก' ต่อสหรัฐฯ

หากภาษีศุลกากรแบบตอบโต้กลับมามีผลบังคับใช้อีกครั้ง ความต้องการสินค้านำเข้าหลายรายการน่าจะลดลงเนื่องจากราคาที่สูงขึ้น
แม้ว่าระดับการนำเข้าของสหรัฐฯ จะยังคงอยู่ในระดับปี 2567 รายได้จากภาษีศุลกากรเพิ่มเติมที่เก็บจากเศรษฐกิจที่ยากจนกว่าและเล็กกว่าก็จะน้อยมาก

สำหรับคู่ค้าแต่ละประเทศจำนวน 36 ประเทศจากทั้งหมด 57 ประเทศ ภาษีศุลกากรแบบตอบโต้จะสร้างรายได้น้อยกว่า 1% ของรายได้จากภาษีศุลกากรปัจจุบันของสหรัฐฯ โดยประเทศที่จะสร้างรายได้ภาษีสูงสุดให้สหรัฐฯ ได้แก่ ลาว (375 ล้านดอลลาร์ หรือ 0.45% ของศุลกากรทั้งหมดของสหรัฐฯ) ตูนิเซีย (313 ล้านดอลลาร์ หรือ 0.38%) เซอร์เบีย (306 ล้านดอลลาร์ หรือ 0.37%) เมียนมาร์ (294 ล้านดอลลาร์ หรือ 0.35%) และมาดากัสการ์ (290 ล้านดอลลาร์ หรือ 0.35%)

ผลกระทบด้านลบที่อาจเกิดขึ้นต่อผู้บริโภคในสหรัฐฯ

รายงานยังระบุด้วยว่าหลายประเทศที่เผชิญกับภาษีศุลกากรแบบตอบโต้ที่อาจเกิดขึ้น ส่งออกสินค้าเกษตรที่สหรัฐฯ ไม่ได้ผลิต ซึ่งมีสินค้าทดแทนน้อย ตัวอย่างเช่น วานิลาจากมาดากัสการ์ หรือโกโก้จากโกตดิวัวร์และกานา ในปี 2567 สหรัฐฯ นำเข้าวานิลามูลค่าประมาณ 150 ล้านดอลลาร์จากมาดากัสการ์ การนำเข้าโกโก้จากโกตดิวัวร์มีมูลค่าใกล้ 800 ล้านดอลลาร์ ในขณะที่การนำเข้าจากกานามีมูลค่าประมาณ 200 ล้านดอลลาร์ การเพิ่มภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าเหล่านี้ แม้จะมีความเป็นไปได้ที่จะเพิ่มรายได้บ้าง แต่ก็มีแนวโน้มที่จะส่งผลให้ราคาสูงขึ้นสำหรับผู้บริโภค