
กรมอนามัยแนะผู้สูงอายุออกกำลังกายหน้าหนาว ลดเสี่ยงหกล้ม
สรุปประเด็น
-
กรมอนามัยแนะนำผู้สูงอายุเพิ่มกิจกรรมทางกายในช่วงฤดูหนาว เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต รักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และช่วยให้ร่างกายอบอุ่น
-
กิจกรรมที่เหมาะสม ได้แก่ การเดินแกว่งแขน การเคลื่อนไหวประกอบจังหวะ การฝึกกล้ามเนื้อ การฝึกทรงตัว และการยืดเหยียด
-
ผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยออกกำลังกายควรเริ่มจากกิจกรรมเบา ๆ และเพิ่มระยะเวลาตามความสามารถของร่างกาย
-
ควรอบอุ่นร่างกายก่อนออกกำลังกาย 5–10 นาที เลือกพื้นที่ปลอดภัย และสังเกตอาการผิดปกติระหว่างทำกิจกรรม
-
การดูแลสุขภาพควรทำควบคู่กับโภชนาการที่เหมาะสม การดื่มน้ำ และการพักผ่อน เพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อและความสามารถในการพึ่งพาตนเอง
เมื่อเข้าสู่ฤดูหนาว อุณหภูมิที่ลดลงโดยเฉพาะในช่วงเช้าและกลางคืนอาจส่งผลต่อสุขภาพของผู้สูงอายุ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ต้องให้ความสำคัญกับการดูแลร่างกายเป็นพิเศษ เนื่องจากความสามารถในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิอาจลดลงตามวัย
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข จึงเชิญชวนผู้สูงอายุเพิ่มกิจกรรมทางกายอย่างเหมาะสมและสม่ำเสมอ เพื่อช่วยให้ร่างกายอบอุ่น รักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ พัฒนาการทรงตัว และลดความเสี่ยงต่อการหกล้ม ภายใต้แนวคิด “ทุกขยับนับหมด” โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการออกกำลังกายหนักหรือใช้เวลานาน
ทำไมผู้สูงอายุควรเพิ่มกิจกรรมทางกายในช่วงฤดูหนาว
นายแพทย์ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย ระบุว่า ในช่วงฤดูหนาวหลายพื้นที่ของประเทศไทยมีอุณหภูมิลดลง โดยเฉพาะช่วงเช้าและกลางคืน ผู้สูงอายุจึงควรดูแลสุขภาพและปรับกิจกรรมให้เหมาะสมกับสภาพอากาศ
การมีกิจกรรมทางกายอย่างเหมาะสมมีประโยชน์ต่อร่างกายในหลายด้าน ได้แก่
-
กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต: ช่วยให้ร่างกายอบอุ่นและสนับสนุนการทำงานของระบบไหลเวียนโลหิต
-
รักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ: ช่วยลดการสูญเสียสมรรถภาพทางกายและสนับสนุนการทำกิจวัตรประจำวัน
-
พัฒนาการทรงตัว: ช่วยฝึกการควบคุมร่างกายและการเคลื่อนไหว
-
ลดความเสี่ยงหกล้ม: การฝึกกล้ามเนื้อและการทรงตัวช่วยเพิ่มความพร้อมในการเคลื่อนไหวอย่างปลอดภัย
-
ส่งเสริมสุขภาพโดยรวม: ช่วยให้ผู้สูงอายุรักษาความคล่องตัวและความสามารถในการพึ่งพาตนเอง
การเคลื่อนไหวอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน โดยเฉพาะในวัยที่สมรรถภาพของกล้ามเนื้อและการทรงตัวอาจเปลี่ยนแปลงไปตามอายุ
5 กิจกรรมทางกายที่เหมาะกับผู้สูงอายุ
กรมอนามัยแนะนำให้เลือกกิจกรรมตามวัย สมรรถภาพ และภาวะสุขภาพของแต่ละคน โดยสามารถทำภายในบ้านหรือบริเวณที่ปลอดภัยได้ ไม่จำเป็นต้องออกไปออกกำลังกายกลางแจ้งทุกครั้ง
1. เดินแกว่งแขน
เป็นกิจกรรมที่ทำได้ง่าย ช่วยให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวและกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อ เหมาะสำหรับผู้สูงอายุที่ยังเดินได้ด้วยตนเอง โดยควรเลือกพื้นเรียบและไม่ลื่น
2. เคลื่อนไหวร่างกายประกอบจังหวะ
การเคลื่อนไหวตามจังหวะเพลงช่วยให้การออกกำลังกายมีความต่อเนื่องและไม่น่าเบื่อ สามารถปรับความเร็วและท่าทางให้เหมาะกับสมรรถภาพของแต่ละคน
3. ฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
การฝึกกล้ามเนื้อช่วยรักษาความสามารถในการลุก นั่ง ยืน และเดิน ซึ่งเป็นกิจกรรมพื้นฐานในชีวิตประจำวัน ควรเลือกท่าที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายและไม่ฝืนกำลัง
4. ฝึกการทรงตัว
การฝึกยืนและเคลื่อนไหวอย่างควบคุมช่วยพัฒนาความมั่นคงของร่างกาย ผู้สูงอายุควรฝึกใกล้สิ่งที่สามารถจับยึดได้ เช่น ราวจับหรือพนักเก้าอี้ที่มั่นคง เพื่อลดความเสี่ยงระหว่างฝึก
5. ยืดเหยียดกล้ามเนื้อ
ช่วยให้กล้ามเนื้อและข้อต่อเคลื่อนไหวได้สะดวกขึ้น ควรทำอย่างช้า ๆ ไม่กระตุกหรือฝืนจนเกิดอาการเจ็บ
การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการออกกำลังกายหนัก การเดิน ยืดเหยียด หรือเคลื่อนไหวร่างกายในชีวิตประจำวันอย่างสม่ำเสมอ ก็เป็นจุดเริ่มต้นของการรักษาสมรรถภาพทางกายได้
ออกกำลังกายหน้าหนาวอย่างไรให้ปลอดภัย
นายแพทย์ปกรณ์ ตุงคะเสรีรักษ์ รองอธิบดีกรมอนามัย ให้คำแนะนำเพิ่มเติมว่า การออกกำลังกายในช่วงอากาศหนาวควรคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่อาจมีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวหรือมีโรคประจำตัว
ข้อควรปฏิบัติมีดังนี้
1. อบอุ่นร่างกายก่อนเริ่มกิจกรรม
ใช้เวลาประมาณ 5–10 นาที เพื่อเตรียมกล้ามเนื้อและร่างกายก่อนออกกำลังกาย
2. เลือกเวลาและสถานที่ให้เหมาะสม
หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้งในช่วงที่อากาศหนาวจัด หรือบริเวณที่พื้นลื่นและมีความเสี่ยงต่อการหกล้ม
3. สวมเสื้อผ้าและรองเท้าที่เหมาะสม
เลือกเสื้อผ้าที่ให้ความอบอุ่น และรองเท้าที่กระชับ ยึดเกาะพื้นได้ดี เพื่อลดความเสี่ยงจากการลื่นหรือเสียการทรงตัว
4. จัดพื้นที่ให้ปลอดภัย
บริเวณออกกำลังกายควรโล่ง ไม่มีสิ่งกีดขวาง และมีอุปกรณ์หรือจุดยึดจับที่มั่นคงหากจำเป็น
5. ดื่มน้ำอย่างสม่ำเสมอ
แม้อากาศเย็นจะทำให้รู้สึกกระหายน้ำน้อยลง แต่ร่างกายยังต้องการน้ำเพื่อรักษาสมดุลและการทำงานตามปกติ
6. หยุดทันทีเมื่อมีอาการผิดปกติ
หากมีอาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจลำบาก เวียนศีรษะ ใจสั่น หรืออ่อนแรงผิดปกติ ควรหยุดกิจกรรมทันทีและขอความช่วยเหลือ
โภชนาการและการพักผ่อน ต้องดูแลควบคู่กับการเคลื่อนไหว
การรักษาความแข็งแรงของผู้สูงอายุไม่ได้ขึ้นอยู่กับกิจกรรมทางกายเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องได้รับสารอาหารที่เหมาะสมและพักผ่อนอย่างเพียงพอ เพื่อสนับสนุนการทำงานและฟื้นฟูร่างกาย
กรมอนามัยแนะนำให้ผู้สูงอายุใส่ใจเรื่องต่อไปนี้
-
รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่จำเป็น
-
เน้นโปรตีนคุณภาพดี เพื่อช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อ
-
รับประทานผักและผลไม้หลากหลาย เพื่อให้ได้รับวิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหาร
-
ดื่มน้ำให้เพียงพอ แม้ในช่วงอากาศเย็นที่อาจไม่รู้สึกกระหายน้ำ
-
พักผ่อนอย่างเหมาะสม เพื่อสนับสนุนการฟื้นตัวของร่างกาย
สำหรับผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหรือข้อจำกัดด้านสุขภาพ ควรเลือกกิจกรรมและปรับความหนักให้เหมาะสมกับสภาพร่างกาย รวมถึงปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เมื่อไม่แน่ใจว่ากิจกรรมใดเหมาะกับตนเอง
Active Ageing เริ่มต้นได้จากการขยับร่างกายในทุกวัน
การส่งเสริมให้ผู้สูงอายุเคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด Active Ageing หรือการสูงวัยอย่างมีพลัง ซึ่งให้ความสำคัญกับการรักษาสุขภาพ ความสามารถในการดำเนินชีวิต และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ
แนวคิดนี้มีความสำคัญมากกว่าการป้องกันโรคเฉพาะหน้า เพราะการรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ การทรงตัว และความคล่องตัว ช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้อย่างมั่นใจและลดการพึ่งพาผู้อื่น
ขณะเดียวกัน ครอบครัวและผู้ดูแลก็มีบทบาทสำคัญในการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเคลื่อนไหว เช่น จัดพื้นที่ในบ้านให้ปลอดภัย ชวนเดินหรือยืดเหยียดร่วมกัน และช่วยเลือกกิจกรรมที่เหมาะสมกับความสามารถของผู้สูงอายุ
การมีสุขภาพดีในวัยสูงอายุไม่จำเป็นต้องเริ่มจากกิจกรรมที่ซับซ้อน แต่เริ่มได้จากการขยับร่างกายอย่างเหมาะสมในทุกวัน เพราะทุกการเคลื่อนไหวมีความหมายต่อการรักษากล้ามเนื้อ การทรงตัว และคุณภาพชีวิตในระยะยาว
ข้อมูลอ้างอิง:
Thailand Health Hub | กรมอนามัย ชวนสูงวัยเคลื่อนไหวรับหนาว เพิ่มความแข็งแรง ลดเสี่ยงหกล้ม
ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ไทยวางแผน 5 ปี รับสังคมสูงวัย มุ่ง Longevity อย่างมีคุณภาพ
กระทรวงสาธารณสุขวางแผน 5 ปี รับมือสังคมสูงวัย เน้นสุขภาพปฐมภูมิ Long-Term Care ป้องกันสมองเสื่อมและโรคเรื้อรัง เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ประเทศไทยกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรครั้งสำคัญ เมื่อจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นและสังคมก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างต่อเนื่อง

ออกกำลังกายวันละนิด ลดเสี่ยงโรคเรื้อรัง WHO แนะขยับร่างกายทุกวัน
WHO เผยประโยชน์ของกิจกรรมทางกาย ช่วยลดความเสี่ยงโรค NCDs ส่งเสริมสุขภาพจิตและการนอน พร้อมคำแนะนำออกกำลังกาย 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ ในยุคที่การทำงานหน้าจอ การเดินทางด้วยรถยนต์ และการใช้ชีวิตแบบนั่งอยู่กับที่กลายเป็นเรื่องปกติ การเคลื่อนไหวร่างกายอาจเป็นสิ่งที่หลายคนมองข้าม

InterCare Asia 2026
InterCare Asia 2026 งานแสดงสินค้า Medical, Wellness และ Longevity จัด 20-22 สิงหาคม 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ เชื่อมธุรกิจสุขภาพกับผู้ซื้อจากไทยและต่างประเทศ

วิกฤตแรงงานดูแลผู้สูงอายุ: ความท้าทายและโอกาสของไทยในสังคมสูงวัย
ประเทศไทยจะขาดแคลนแรงงานดูแลผู้สูงอายุกว่า 250,000 คนภายในปี 2580 จากการเข้าสู่สังคมสูงวัยเต็มรูปแบบ ILO แนะให้ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านการดูแลและสร้างงานที่มีคุณภาพในภาคเศรษฐกิจดูแล แรงงานข้ามชาติกว่า 55,000 คนจะมีบทบาทสำคัญในการเติมเต็มช่องว่างแรงงานในอนาคต
