กรมอนามัยแนะผู้สูงอายุออกกำลังกายหน้าหนาว ลดเสี่ยงหกล้ม

กรมอนามัยแนะผู้สูงอายุออกกำลังกายหน้าหนาว ลดเสี่ยงหกล้ม

สรุปประเด็น

  • กรมอนามัยแนะนำผู้สูงอายุเพิ่มกิจกรรมทางกายในช่วงฤดูหนาว เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต รักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และช่วยให้ร่างกายอบอุ่น

  • กิจกรรมที่เหมาะสม ได้แก่ การเดินแกว่งแขน การเคลื่อนไหวประกอบจังหวะ การฝึกกล้ามเนื้อ การฝึกทรงตัว และการยืดเหยียด

  • ผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยออกกำลังกายควรเริ่มจากกิจกรรมเบา ๆ และเพิ่มระยะเวลาตามความสามารถของร่างกาย

  • ควรอบอุ่นร่างกายก่อนออกกำลังกาย 5–10 นาที เลือกพื้นที่ปลอดภัย และสังเกตอาการผิดปกติระหว่างทำกิจกรรม

  • การดูแลสุขภาพควรทำควบคู่กับโภชนาการที่เหมาะสม การดื่มน้ำ และการพักผ่อน เพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อและความสามารถในการพึ่งพาตนเอง

เมื่อเข้าสู่ฤดูหนาว อุณหภูมิที่ลดลงโดยเฉพาะในช่วงเช้าและกลางคืนอาจส่งผลต่อสุขภาพของผู้สูงอายุ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ต้องให้ความสำคัญกับการดูแลร่างกายเป็นพิเศษ เนื่องจากความสามารถในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิอาจลดลงตามวัย

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข จึงเชิญชวนผู้สูงอายุเพิ่มกิจกรรมทางกายอย่างเหมาะสมและสม่ำเสมอ เพื่อช่วยให้ร่างกายอบอุ่น รักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ พัฒนาการทรงตัว และลดความเสี่ยงต่อการหกล้ม ภายใต้แนวคิด “ทุกขยับนับหมด” โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการออกกำลังกายหนักหรือใช้เวลานาน

ทำไมผู้สูงอายุควรเพิ่มกิจกรรมทางกายในช่วงฤดูหนาว

นายแพทย์ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย ระบุว่า ในช่วงฤดูหนาวหลายพื้นที่ของประเทศไทยมีอุณหภูมิลดลง โดยเฉพาะช่วงเช้าและกลางคืน ผู้สูงอายุจึงควรดูแลสุขภาพและปรับกิจกรรมให้เหมาะสมกับสภาพอากาศ

การมีกิจกรรมทางกายอย่างเหมาะสมมีประโยชน์ต่อร่างกายในหลายด้าน ได้แก่

  • กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต: ช่วยให้ร่างกายอบอุ่นและสนับสนุนการทำงานของระบบไหลเวียนโลหิต

  • รักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ: ช่วยลดการสูญเสียสมรรถภาพทางกายและสนับสนุนการทำกิจวัตรประจำวัน

  • พัฒนาการทรงตัว: ช่วยฝึกการควบคุมร่างกายและการเคลื่อนไหว

  • ลดความเสี่ยงหกล้ม: การฝึกกล้ามเนื้อและการทรงตัวช่วยเพิ่มความพร้อมในการเคลื่อนไหวอย่างปลอดภัย

  • ส่งเสริมสุขภาพโดยรวม: ช่วยให้ผู้สูงอายุรักษาความคล่องตัวและความสามารถในการพึ่งพาตนเอง

การเคลื่อนไหวอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน โดยเฉพาะในวัยที่สมรรถภาพของกล้ามเนื้อและการทรงตัวอาจเปลี่ยนแปลงไปตามอายุ

5 กิจกรรมทางกายที่เหมาะกับผู้สูงอายุ

กรมอนามัยแนะนำให้เลือกกิจกรรมตามวัย สมรรถภาพ และภาวะสุขภาพของแต่ละคน โดยสามารถทำภายในบ้านหรือบริเวณที่ปลอดภัยได้ ไม่จำเป็นต้องออกไปออกกำลังกายกลางแจ้งทุกครั้ง

1. เดินแกว่งแขน

เป็นกิจกรรมที่ทำได้ง่าย ช่วยให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวและกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อ เหมาะสำหรับผู้สูงอายุที่ยังเดินได้ด้วยตนเอง โดยควรเลือกพื้นเรียบและไม่ลื่น

2. เคลื่อนไหวร่างกายประกอบจังหวะ

การเคลื่อนไหวตามจังหวะเพลงช่วยให้การออกกำลังกายมีความต่อเนื่องและไม่น่าเบื่อ สามารถปรับความเร็วและท่าทางให้เหมาะกับสมรรถภาพของแต่ละคน

3. ฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

การฝึกกล้ามเนื้อช่วยรักษาความสามารถในการลุก นั่ง ยืน และเดิน ซึ่งเป็นกิจกรรมพื้นฐานในชีวิตประจำวัน ควรเลือกท่าที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายและไม่ฝืนกำลัง

4. ฝึกการทรงตัว

การฝึกยืนและเคลื่อนไหวอย่างควบคุมช่วยพัฒนาความมั่นคงของร่างกาย ผู้สูงอายุควรฝึกใกล้สิ่งที่สามารถจับยึดได้ เช่น ราวจับหรือพนักเก้าอี้ที่มั่นคง เพื่อลดความเสี่ยงระหว่างฝึก

5. ยืดเหยียดกล้ามเนื้อ

ช่วยให้กล้ามเนื้อและข้อต่อเคลื่อนไหวได้สะดวกขึ้น ควรทำอย่างช้า ๆ ไม่กระตุกหรือฝืนจนเกิดอาการเจ็บ

การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการออกกำลังกายหนัก การเดิน ยืดเหยียด หรือเคลื่อนไหวร่างกายในชีวิตประจำวันอย่างสม่ำเสมอ ก็เป็นจุดเริ่มต้นของการรักษาสมรรถภาพทางกายได้

ออกกำลังกายหน้าหนาวอย่างไรให้ปลอดภัย

นายแพทย์ปกรณ์ ตุงคะเสรีรักษ์ รองอธิบดีกรมอนามัย ให้คำแนะนำเพิ่มเติมว่า การออกกำลังกายในช่วงอากาศหนาวควรคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่อาจมีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวหรือมีโรคประจำตัว

ข้อควรปฏิบัติมีดังนี้

1. อบอุ่นร่างกายก่อนเริ่มกิจกรรม

ใช้เวลาประมาณ 5–10 นาที เพื่อเตรียมกล้ามเนื้อและร่างกายก่อนออกกำลังกาย

2. เลือกเวลาและสถานที่ให้เหมาะสม

หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้งในช่วงที่อากาศหนาวจัด หรือบริเวณที่พื้นลื่นและมีความเสี่ยงต่อการหกล้ม

3. สวมเสื้อผ้าและรองเท้าที่เหมาะสม

เลือกเสื้อผ้าที่ให้ความอบอุ่น และรองเท้าที่กระชับ ยึดเกาะพื้นได้ดี เพื่อลดความเสี่ยงจากการลื่นหรือเสียการทรงตัว

4. จัดพื้นที่ให้ปลอดภัย

บริเวณออกกำลังกายควรโล่ง ไม่มีสิ่งกีดขวาง และมีอุปกรณ์หรือจุดยึดจับที่มั่นคงหากจำเป็น

5. ดื่มน้ำอย่างสม่ำเสมอ

แม้อากาศเย็นจะทำให้รู้สึกกระหายน้ำน้อยลง แต่ร่างกายยังต้องการน้ำเพื่อรักษาสมดุลและการทำงานตามปกติ

6. หยุดทันทีเมื่อมีอาการผิดปกติ

หากมีอาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจลำบาก เวียนศีรษะ ใจสั่น หรืออ่อนแรงผิดปกติ ควรหยุดกิจกรรมทันทีและขอความช่วยเหลือ

โภชนาการและการพักผ่อน ต้องดูแลควบคู่กับการเคลื่อนไหว

การรักษาความแข็งแรงของผู้สูงอายุไม่ได้ขึ้นอยู่กับกิจกรรมทางกายเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องได้รับสารอาหารที่เหมาะสมและพักผ่อนอย่างเพียงพอ เพื่อสนับสนุนการทำงานและฟื้นฟูร่างกาย

กรมอนามัยแนะนำให้ผู้สูงอายุใส่ใจเรื่องต่อไปนี้

  • รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่จำเป็น

  • เน้นโปรตีนคุณภาพดี เพื่อช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อ

  • รับประทานผักและผลไม้หลากหลาย เพื่อให้ได้รับวิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหาร

  • ดื่มน้ำให้เพียงพอ แม้ในช่วงอากาศเย็นที่อาจไม่รู้สึกกระหายน้ำ

  • พักผ่อนอย่างเหมาะสม เพื่อสนับสนุนการฟื้นตัวของร่างกาย

สำหรับผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหรือข้อจำกัดด้านสุขภาพ ควรเลือกกิจกรรมและปรับความหนักให้เหมาะสมกับสภาพร่างกาย รวมถึงปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เมื่อไม่แน่ใจว่ากิจกรรมใดเหมาะกับตนเอง

Active Ageing เริ่มต้นได้จากการขยับร่างกายในทุกวัน

การส่งเสริมให้ผู้สูงอายุเคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด Active Ageing หรือการสูงวัยอย่างมีพลัง ซึ่งให้ความสำคัญกับการรักษาสุขภาพ ความสามารถในการดำเนินชีวิต และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ

แนวคิดนี้มีความสำคัญมากกว่าการป้องกันโรคเฉพาะหน้า เพราะการรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ การทรงตัว และความคล่องตัว ช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้อย่างมั่นใจและลดการพึ่งพาผู้อื่น

ขณะเดียวกัน ครอบครัวและผู้ดูแลก็มีบทบาทสำคัญในการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเคลื่อนไหว เช่น จัดพื้นที่ในบ้านให้ปลอดภัย ชวนเดินหรือยืดเหยียดร่วมกัน และช่วยเลือกกิจกรรมที่เหมาะสมกับความสามารถของผู้สูงอายุ

การมีสุขภาพดีในวัยสูงอายุไม่จำเป็นต้องเริ่มจากกิจกรรมที่ซับซ้อน แต่เริ่มได้จากการขยับร่างกายอย่างเหมาะสมในทุกวัน เพราะทุกการเคลื่อนไหวมีความหมายต่อการรักษากล้ามเนื้อ การทรงตัว และคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ไทยวางแผน 5 ปี รับสังคมสูงวัย มุ่ง Longevity อย่างมีคุณภาพ

ไทยวางแผน 5 ปี รับสังคมสูงวัย มุ่ง Longevity อย่างมีคุณภาพ

กระทรวงสาธารณสุขวางแผน 5 ปี รับมือสังคมสูงวัย เน้นสุขภาพปฐมภูมิ Long-Term Care ป้องกันสมองเสื่อมและโรคเรื้อรัง เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ประเทศไทยกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรครั้งสำคัญ เมื่อจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นและสังคมก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างต่อเนื่อง

8 นาที
ออกกำลังกายวันละนิด ลดเสี่ยงโรคเรื้อรัง WHO แนะขยับร่างกายทุกวัน

ออกกำลังกายวันละนิด ลดเสี่ยงโรคเรื้อรัง WHO แนะขยับร่างกายทุกวัน

WHO เผยประโยชน์ของกิจกรรมทางกาย ช่วยลดความเสี่ยงโรค NCDs ส่งเสริมสุขภาพจิตและการนอน พร้อมคำแนะนำออกกำลังกาย 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ ในยุคที่การทำงานหน้าจอ การเดินทางด้วยรถยนต์ และการใช้ชีวิตแบบนั่งอยู่กับที่กลายเป็นเรื่องปกติ การเคลื่อนไหวร่างกายอาจเป็นสิ่งที่หลายคนมองข้าม

8 นาที
วิกฤตแรงงานดูแลผู้สูงอายุ: ความท้าทายและโอกาสของไทยในสังคมสูงวัย

วิกฤตแรงงานดูแลผู้สูงอายุ: ความท้าทายและโอกาสของไทยในสังคมสูงวัย

ประเทศไทยจะขาดแคลนแรงงานดูแลผู้สูงอายุกว่า 250,000 คนภายในปี 2580 จากการเข้าสู่สังคมสูงวัยเต็มรูปแบบ ILO แนะให้ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านการดูแลและสร้างงานที่มีคุณภาพในภาคเศรษฐกิจดูแล แรงงานข้ามชาติกว่า 55,000 คนจะมีบทบาทสำคัญในการเติมเต็มช่องว่างแรงงานในอนาคต

3 นาที

แท็กที่เกี่ยวข้อง