จับสัญญาณกระแสผู้บริโภคยุคใหม่เพื่อขยายช่องทางจำหน่ายสินค้าไทยไปทั่วโลก

พฤติกรรมผู้บริโภคในตลาดโลกเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ นอกจากราคาและคุณภาพสินค้าแล้ว ผู้ซื้อบางกลุ่มยังให้ความสำคัญกับประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม สุขภาพ ความปลอดภัย และข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ขณะเดียวกัน ช่องทางดิจิทัลและกติกาการค้าระหว่างประเทศก็มีบทบาทต่อวิธีที่สินค้าเข้าถึงตลาดมากขึ้น

สำหรับผู้ประกอบการไทย การขยายตลาดจึงไม่ใช่เพียงการนำสินค้าที่มีอยู่ไปวางจำหน่ายในต่างประเทศ แต่ต้องเริ่มจากการทำความเข้าใจผู้บริโภคเป้าหมายและข้อกำหนดของตลาดปลายทาง ก่อนปรับสินค้า บรรจุภัณฑ์ กระบวนการผลิต และช่องทางจำหน่ายให้เหมาะสม

การจับสัญญาณตลาดอย่างเป็นระบบ ช่วยให้ผู้ประกอบการมองเห็นโอกาสและเตรียมความพร้อมได้ตรงจุดมากขึ้น โดยควรตรวจสอบข้อมูลความต้องการของผู้บริโภคในแต่ละประเทศ ไม่เหมารวมว่าทุกตลาดมีพฤติกรรมเหมือนกัน

ต่อยอดความยั่งยืนให้เป็นคุณค่าที่ตรวจสอบได้

ประเด็นสิ่งแวดล้อมเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ผู้ประกอบการควรติดตาม โดยเฉพาะเมื่อต้องการเข้าสู่ตลาดที่มีข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน อย่างไรก็ตาม ความคาดหวังของผู้บริโภคและเงื่อนไขของผู้นำเข้าแตกต่างกันไปตามประเทศ ประเภทสินค้า และช่องทางจำหน่าย

ผู้ประกอบการจึงควรพิจารณาตั้งแต่การเลือกวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การใช้พลังงาน ไปจนถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์ พร้อมเตรียมข้อมูลที่ใช้ยืนยันข้อกล่าวอ้างด้านสิ่งแวดล้อมได้จริง

แนวทางการลงมือปฏิบัติ

• พัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้เหมาะกับตลาด: พิจารณาวัสดุที่ลดการใช้ทรัพยากร ใช้ซ้ำหรือรีไซเคิลได้ตามระบบจัดการขยะในประเทศปลายทาง และตรวจสอบข้อกำหนดด้านบรรจุภัณฑ์ก่อนส่งออก

• ประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม: เริ่มรวบรวมข้อมูลการใช้พลังงาน วัตถุดิบ และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผลิตภัณฑ์ เพื่อใช้วางแผนลดผลกระทบและพิจารณาการรับรองที่เกี่ยวข้อง

• สื่อสารอย่างมีหลักฐาน: ระบุคุณสมบัติด้านสิ่งแวดล้อมให้ชัดเจน เช่น สัดส่วนวัสดุรีไซเคิลหรือวิธีจัดการบรรจุภัณฑ์ หลีกเลี่ยงการใช้คำกล่าวอ้างกว้าง ๆ ที่ไม่มีข้อมูลรองรับ

พัฒนาสินค้าให้ตอบโจทย์สุขภาพและความต้องการเฉพาะกลุ่ม

ความสนใจด้านสุขภาพเป็นอีกประเด็นที่ผู้ประกอบการสินค้าอาหารและเครื่องดื่มสามารถนำมาศึกษาต่อยอดได้ ทั้งกลุ่มผู้บริโภคที่ต้องการดูแลสุขภาพ ผู้สูงวัย และผู้ที่มีข้อจำกัดด้านอาหาร อย่างไรก็ตาม ความต้องการของแต่ละกลุ่มแตกต่างกัน และไม่ควรสรุปว่าผู้บริโภคทุกคนในตลาดเดียวกันมีความต้องการเหมือนกัน

สำหรับสินค้าไทย การพัฒนาสูตรและรูปแบบผลิตภัณฑ์ควรเริ่มจากการสำรวจตลาดเป้าหมาย แล้วตรวจสอบข้อกำหนดด้านส่วนประกอบ ฉลากโภชนาการ และการกล่าวอ้างสรรพคุณในประเทศที่จะส่งออก

แนวทางการลงมือปฏิบัติ

• ปรับสูตรให้เหมาะกับกลุ่มเป้าหมาย: พิจารณาปริมาณน้ำตาล โซเดียม และไขมัน รวมถึงความต้องการด้านโภชนาการของผู้บริโภค โดยไม่ลดทอนรสชาติและคุณภาพที่เป็นจุดเด่นของสินค้า

• ต่อยอดวัตถุดิบและภูมิปัญญาไทย: ศึกษาโอกาสพัฒนาสินค้าจากสมุนไพร พืชท้องถิ่น หรือวัตถุดิบจากพืช โดยตรวจสอบหลักฐานและข้อกำหนดก่อนกล่าวอ้างประโยชน์ต่อสุขภาพ

• ออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้ใช้งานสะดวก: ให้ความสำคัญกับการเปิดใช้ การจัดเก็บ ขนาดบรรจุ และความชัดเจนของข้อมูลบนฉลาก

• ตรวจสอบข้อกำหนดก่อนวางจำหน่าย: ศึกษากฎระเบียบด้านอาหาร ส่วนประกอบ สารก่อภูมิแพ้ และการแสดงฉลากของประเทศปลายทาง

สร้างความโปร่งใสด้วยข้อมูลตรวจสอบย้อนกลับ

ผู้ซื้อและคู่ค้าบางกลุ่มต้องการข้อมูลที่ช่วยตรวจสอบแหล่งที่มาของสินค้าและกระบวนการผลิต โดยเฉพาะสินค้าที่เกี่ยวข้องกับวัตถุดิบทางการเกษตร อาหาร หรือห่วงโซ่อุปทานที่มีข้อกำหนดเฉพาะ การจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบจึงช่วยให้ผู้ประกอบการเตรียมเอกสารและตอบคำถามจากคู่ค้าได้สะดวกขึ้น

ระบบตรวจสอบย้อนกลับไม่จำเป็นต้องเริ่มจากเทคโนโลยีที่ซับซ้อนเสมอไป ธุรกิจสามารถเริ่มจากการบันทึกข้อมูลสำคัญให้ครบถ้วนและเชื่อมโยงกัน ก่อนพัฒนาสู่ระบบดิจิทัลตามความเหมาะสม

แนวทางการลงมือปฏิบัติ

• จัดเก็บข้อมูลแหล่งที่มาของวัตถุดิบ: บันทึกข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้จัดส่ง วันที่รับวัตถุดิบ และเอกสารที่เกี่ยวข้อง

• เชื่อมโยงข้อมูลกับกระบวนการผลิต: กำหนดรหัสสินค้าและบันทึกขั้นตอนสำคัญ เพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้เมื่อเกิดข้อสงสัยหรือปัญหาคุณภาพ

• ใช้ QR Code อย่างเหมาะสม: อาจเชื่อมโยงไปยังข้อมูลสินค้า แหล่งที่มา หรือมาตรฐานที่ได้รับ โดยต้องมั่นใจว่าข้อมูลเป็นปัจจุบันและเปิดเผยเท่าที่จำเป็น

• เตรียมเอกสารให้ตรงกับตลาดเป้าหมาย: ตรวจสอบข้อกำหนดด้านความปลอดภัย มาตรฐานสินค้า แรงงาน และเอกสารนำเข้าของประเทศคู่ค้าเป็นรายกรณี

ใช้ช่องทางออนไลน์เพิ่มโอกาสเข้าถึงผู้ซื้อในต่างประเทศ

ช่องทางออนไลน์ช่วยให้ผู้ประกอบการนำเสนอสินค้าแก่ผู้ซื้อในต่างประเทศได้หลากหลายขึ้น ทั้งการค้าระหว่างธุรกิจกับธุรกิจ (B2B) และการขายตรงถึงผู้บริโภค (B2C) แต่การเปิดร้านบนแพลตฟอร์มเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าจะเกิดยอดขาย ผู้ประกอบการต้องพิจารณากลุ่มลูกค้า ต้นทุนการดำเนินงาน การขนส่ง และข้อกำหนดของแต่ละแพลตฟอร์มควบคู่กัน

สำหรับผู้ประกอบการไทย สามารถศึกษาช่องทางและโครงการส่งเสริมการค้าออนไลน์ของกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ (DITP) เช่น TOPTHAI โดยตรวจสอบเงื่อนไขการเข้าร่วมและตลาดที่เปิดให้บริการจากข้อมูลทางการก่อนสมัคร

แนวทางการลงมือปฏิบัติ

• เลือกแพลตฟอร์มให้ตรงกับกลุ่มลูกค้า: หากต้องการขายส่ง ควรพิจารณาช่องทางที่เชื่อมโยงผู้ซื้อธุรกิจ ส่วนการขายปลีกควรเลือกแพลตฟอร์มที่เข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคเป้าหมาย
• ปรับข้อมูลสินค้าให้เหมาะกับตลาด: จัดทำรายละเอียดสินค้า ภาพถ่าย ขนาดบรรจุ และข้อมูลสำคัญในภาษาที่ลูกค้าเข้าใจ
• คำนวณต้นทุนให้ครบ: รวมค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม การชำระเงิน การขนส่ง ภาษี และการจัดการสินค้าคืน

• วางแผนการจัดส่งและบริการหลังการขาย: พิจารณาผู้ให้บริการโลจิสติกส์ ระยะเวลาส่งมอบ และช่องทางติดต่อเมื่อลูกค้าพบปัญหา

ใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าอย่างถูกต้องและเหมาะสม

ต้นทุนภาษีนำเข้าเป็นหนึ่งในปัจจัยที่มีผลต่อความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย ประเทศไทยมีความตกลงการค้าเสรีกับคู่ค้าหลายประเทศ รวมถึงความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค (RCEP) ซึ่งอาจช่วยให้สินค้าที่มีคุณสมบัติตรงตามเงื่อนไขได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี

อย่างไรก็ตาม สินค้าไม่ได้รับสิทธิพิเศษโดยอัตโนมัติ ผู้ส่งออกต้องตรวจสอบพิกัดศุลกากร กฎถิ่นกำเนิดสินค้า และเอกสารที่จำเป็นของความตกลงที่เกี่ยวข้องก่อนใช้สิทธิ

แนวทางการลงมือปฏิบัติ

• ตรวจสอบพิกัดศุลกากรและอัตราภาษี: ใช้ข้อมูลจากหน่วยงานทางการเพื่อประเมินภาษีที่ใช้กับสินค้าในประเทศปลายทาง

• ศึกษากฎถิ่นกำเนิดสินค้า: ตรวจสอบว่าสินค้าผ่านเกณฑ์ที่กำหนดหรือไม่ เช่น เกณฑ์การเปลี่ยนพิกัดหรือสัดส่วนมูลค่าการผลิต

• เตรียมเอกสารให้ครบถ้วน: ตรวจสอบประเภทหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าและขั้นตอนการยื่นขอให้ตรงกับความตกลงที่ต้องการใช้

• เปรียบเทียบต้นทุนก่อนใช้สิทธิ: คำนวณทั้งภาษีที่อาจประหยัดได้และต้นทุนในการจัดเตรียมเอกสาร เพื่อประเมินความเหมาะสมของการใช้สิทธิในแต่ละกรณี

วางแผนขยายตลาดจากข้อมูล ไม่ใช่เพียงกระแส

การจับสัญญาณผู้บริโภคยุคใหม่เป็นจุดเริ่มต้นของการขยายตลาด แต่การนำแนวโน้มมาปรับใช้ควรผ่านการตรวจสอบความต้องการจริงของลูกค้าและข้อกำหนดในประเทศปลายทาง ผู้ประกอบการอาจเริ่มจากการเลือกตลาดเป้าหมายหนึ่งหรือสองแห่ง ทดลองนำเสนอสินค้า เก็บข้อมูลจากผู้ซื้อ และปรับแผนตามผลตอบรับ

เมื่อผสานการพัฒนาสินค้าให้เหมาะกับตลาดเข้ากับข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ช่องทางจำหน่ายที่สอดคล้องกับกลุ่มลูกค้า และการใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าอย่างถูกต้อง ผู้ประกอบการไทยก็จะมีแนวทางที่เป็นระบบมากขึ้นในการเพิ่มโอกาสทางธุรกิจในต่างประเทศ

หัวใจสำคัญคือการไม่ยึดติดกับกระแสเพียงอย่างเดียว แต่ต้องแปลงข้อมูลตลาดให้เป็นการตัดสินใจที่ทำได้จริง ตั้งแต่การปรับสินค้า การเตรียมมาตรฐาน ไปจนถึงการเลือกช่องทางจำหน่ายและติดตามผลอย่างต่อเนื่อง

หมายเหตุ: แนวโน้มผู้บริโภค ข้อกำหนดการนำเข้า เงื่อนไขแพลตฟอร์ม และสิทธิประโยชน์ทางภาษีอาจแตกต่างกันตามประเทศ ประเภทสินค้า และช่วงเวลา ควรตรวจสอบข้อมูลจากหน่วยงานทางการและผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการ