Leadership Legacy ผู้นำที่ดีสร้างคนให้เติบโตและตัดสินใจได้ด้วยตนเอง

Leadership Legacy ผู้นำที่ดีสร้างคนให้เติบโตและตัดสินใจได้ด้วยตนเอง

ฟังบทความนี้โดย AI

Business Leader Podcast

0:00
0:00

สรุปประเด็น

  • Leadership Legacy วัดคุณค่าของผู้นำจากคนที่ได้รับการพัฒนาและสามารถเติบโตต่อไปได้

  • เปลี่ยนจากการให้คำตอบเป็นการตั้งคำถาม เพื่อฝึกให้ทีมคิดวิเคราะห์และตัดสินใจด้วยตนเอง

  • การพัฒนาคนต้องเข้าใจจุดแข็ง เป้าหมาย และความต้องการของแต่ละบุคคล

  • การเป็น Mentor ที่ดีต้องสร้างสมดุลระหว่างการสนับสนุน การท้าทาย และการมองเห็นอนาคต

  • การสร้างบุคลากรที่พร้อมรับผิดชอบงานสำคัญเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนสืบทอดตำแหน่งและความต่อเนื่องขององค์กร

ความสำเร็จของผู้บริหารมักถูกวัดจากผลประกอบการ การตัดสินใจ และความสามารถในการแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อน แต่ยังมีอีกหนึ่งคำถามที่สะท้อนคุณค่าของการเป็นผู้นำในระยะยาว นั่นคือ ผู้บริหารสามารถพัฒนาคนในทีมให้เติบโตจนทำงานและตัดสินใจได้ด้วยตนเองมากเพียงใด

แนวคิด Leadership Legacy หรือมรดกแห่งความเป็นผู้นำ จึงไม่ได้หมายถึงผลงานที่ผู้บริหารสร้างขึ้นระหว่างดำรงตำแหน่งเท่านั้น แต่ยังรวมถึงบุคลากรที่ได้รับการพัฒนาให้มีความสามารถ พร้อมรับผิดชอบงานสำคัญ และสามารถขับเคลื่อนองค์กรต่อไปได้ แม้ไม่มีผู้บริหารคอยกำกับทุกขั้นตอน

แนวคิดดังกล่าวเชื่อมโยงกับการทำ Mentoring หรือการเป็นพี่เลี้ยงเพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากร ซึ่งให้ความสำคัญกับการสร้างวิธีคิดและความสามารถในการเรียนรู้ มากกว่าการถ่ายทอดคำตอบหรือประสบการณ์เพียงอย่างเดียว

จากผู้นำที่มีคำตอบ สู่ผู้นำที่สร้างกระบวนการคิด

ผู้บริหารที่มีประสบการณ์มักได้รับความไว้วางใจให้เป็นผู้แก้ปัญหา เมื่อพนักงานพบอุปสรรคจึงมักเข้ามาขอคำแนะนำ และผู้นำจำนวนไม่น้อยเลือกตอบคำถามหรือกำหนดแนวทางให้ทันที เพราะสามารถแก้ปัญหาได้รวดเร็วจากประสบการณ์ที่สั่งสมมา

อย่างไรก็ตาม หากทุกปัญหาต้องรอคำตอบจากผู้บริหารอยู่เสมอ ทีมงานอาจขาดโอกาสในการฝึกวิเคราะห์และตัดสินใจด้วยตนเอง

แนวคิด From Giving Answers to Developing Thinking จึงเสนอให้ผู้นำเปลี่ยนบทบาทจากผู้ให้คำตอบเป็นผู้พัฒนากระบวนการคิด โดยใช้คำถามเพื่อกระตุ้นให้ทีมมองปัญหาอย่างรอบด้าน เช่น

  • ปัญหาที่เกิดขึ้นมีสาเหตุจากอะไร?

  • มีทางเลือกในการแก้ไขอย่างไรบ้าง?

  • แต่ละทางเลือกมีข้อดีและความเสี่ยงอะไร?

  • หากต้องตัดสินใจด้วยตนเอง จะเลือกแนวทางใด เพราะเหตุใด?

การตั้งคำถามลักษณะนี้ช่วยให้บุคลากรได้ฝึกคิดอย่างเป็นระบบ และค่อย ๆ สร้างความมั่นใจในการรับมือกับสถานการณ์ใหม่ ๆ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาผู้บริหารทุกครั้ง

ผู้นำที่เก่งอาจแก้ปัญหาให้ทีมได้ แต่ผู้นำที่สร้างคนเป็นจะทำให้ทีมสามารถแก้ปัญหาได้ด้วยตัวเอง

เข้าใจคนก่อนพัฒนาคน เพราะแต่ละคนเติบโตไม่เหมือนกัน

การเป็น Mentor ที่ดีไม่ได้เริ่มจากการกำหนดว่าพนักงานต้องเรียนรู้อะไร แต่เริ่มจากการทำความเข้าใจว่าบุคลากรแต่ละคนต้องการเติบโตไปในทิศทางใด

บางคนต้องการก้าวสู่ตำแหน่งผู้บริหาร บางคนต้องการพัฒนาความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง ขณะที่บางคนต้องการเพิ่มความมั่นใจในการบริหารทีมและการตัดสินใจ

ดังนั้น การใช้แนวทางพัฒนาบุคลากรแบบเดียวกันทั้งหมดอาจไม่ตอบโจทย์ความต้องการที่แตกต่างกัน

ผู้นำจึงควรให้ความสำคัญกับ 3 เรื่อง ได้แก่

1. รับฟังและทำความเข้าใจ: สำรวจจุดแข็ง ข้อจำกัด แรงจูงใจ และเป้าหมายของบุคลากรแต่ละคน

2. สร้างความไว้วางใจ: เปิดพื้นที่ให้พนักงานสามารถพูดถึงปัญหา ความกังวล และข้อผิดพลาดได้โดยไม่รู้สึกว่ากำลังถูกตัดสิน

3. เปิดโอกาสให้มีส่วนร่วม: ให้บุคลากรมีส่วนกำหนดเป้าหมายและทิศทางการเรียนรู้ของตนเอง เพื่อสร้างความรับผิดชอบต่อการพัฒนา

ความไว้วางใจเป็นองค์ประกอบสำคัญ เพราะเมื่อพนักงานกล้าแสดงความคิดเห็นและยอมรับสิ่งที่ตนเองยังต้องพัฒนา กระบวนการเรียนรู้ก็มีโอกาสเกิดขึ้นได้อย่างจริงจังมากขึ้น

Support, Challenge และ Vision: 3 องค์ประกอบของการพัฒนาคน

การพัฒนาบุคลากรให้เติบโตต้องมีมากกว่าการให้กำลังใจหรือการมอบหมายงานที่ยากขึ้น แนวคิด Mentoring ให้ความสำคัญกับองค์ประกอบ 3 ด้านที่ต้องทำงานร่วมกัน ได้แก่

Support: สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้กล้าเรียนรู้

ผู้นำต้องทำให้ทีมรู้สึกว่าสามารถเข้ามาปรึกษา แสดงความคิดเห็น และเรียนรู้จากความผิดพลาดได้ โดยไม่ต้องกังวลว่าจะถูกตำหนิทุกครั้งที่ผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามเป้าหมาย

Challenge: ผลักดันให้ก้าวข้ามขีดจำกัดเดิม

การสนับสนุนเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ ผู้นำต้องกล้าตั้งคำถาม ให้ Feedback และมอบหมายความรับผิดชอบที่ท้าทายขึ้น เพื่อให้บุคลากรได้ทดลองใช้ความสามารถในระดับที่สูงกว่าเดิม

Vision: ช่วยให้มองเห็นโอกาสในอนาคต

พนักงานบางคนอาจมองเห็นศักยภาพของตนเองเพียงในขอบเขตของตำแหน่งปัจจุบัน Mentor จึงมีบทบาทในการช่วยให้มองเห็นโอกาสใหม่ ๆ และเส้นทางการเติบโตที่กว้างขึ้น

ทั้งสามองค์ประกอบต้องสมดุลกัน หากสนับสนุนโดยไม่มีความท้าทาย บุคลากรอาจไม่ได้พัฒนาไปอีกระดับ ขณะที่การผลักดันโดยไม่มีแรงสนับสนุนก็อาจทำให้สูญเสียความมั่นใจ

Mentoring ต้องเป็นกระบวนการต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงการให้คำปรึกษาเป็นครั้งคราว

การพูดคุยระหว่างผู้บริหารกับพนักงานหลังการประชุม หรือการแบ่งปันประสบการณ์จากสถานการณ์จริง ล้วนเป็นโอกาสในการเรียนรู้ที่มีคุณค่า แต่การพัฒนาคนอย่างเป็นระบบควรมีเป้าหมายและแนวทางติดตามที่ชัดเจน

ตัวอย่างเช่น ผู้จัดการที่ต้องการเติบโตไปสู่ตำแหน่งผู้อำนวยการ อาจต้องพัฒนาทักษะสำคัญ ได้แก่

  • Strategic Thinking: การคิดเชิงกลยุทธ์และมองภาพรวมของธุรกิจ

  • Stakeholder Management: การบริหารความสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

  • People Leadership: การบริหารและพัฒนาทีมงาน

  • Business Acumen: ความเข้าใจธุรกิจและการตัดสินใจบนพื้นฐานของผลกระทบทางธุรกิจ

Mentor และ Mentee ควรกำหนดเป้าหมายร่วมกัน ระบุสิ่งที่ต้องพัฒนา และทบทวนความก้าวหน้าเป็นระยะ โดยประเมินจากพัฒนาการด้านวิธีคิด พฤติกรรม และความสามารถในการรับผิดชอบงานที่ซับซ้อนขึ้น ไม่ใช่เพียงจำนวนครั้งที่ได้พูดคุยกัน

การพัฒนาคนที่มีประสิทธิภาพต้องเปลี่ยนจากการให้คำแนะนำเป็นครั้งคราว ไปสู่กระบวนการเรียนรู้ที่มีเป้าหมายและติดตามผลได้

ผู้นำที่ดีต้องรู้ว่าเมื่อไรควรถอยออกมา

หนึ่งในบทบาทที่ท้าทายของการเป็น Mentor คือการรู้ว่าเมื่อใดควรลดบทบาทและเปิดโอกาสให้ผู้เรียนลงมือทำด้วยตนเอง

เมื่อบุคลากรมีความสามารถและความมั่นใจมากขึ้น ความสัมพันธ์ระหว่าง Mentor และ Mentee ควรได้รับการทบทวน เพื่อประเมินสิ่งที่เรียนรู้และกำหนดทิศทางการพัฒนาขั้นต่อไป

แนวคิดนี้สะท้อนว่าเป้าหมายของการเป็นพี่เลี้ยงไม่ใช่การทำให้พนักงานต้องพึ่งพาผู้บริหารไปตลอด แต่คือการทำให้พวกเขาสามารถรับผิดชอบงาน ตัดสินใจ และแก้ไขปัญหาได้โดยไม่ต้องขอคำแนะนำในทุกเรื่อง

ในทางกลับกัน หากทุกการตัดสินใจยังต้องผ่านผู้บริหารคนเดิม อาจสะท้อนว่าองค์กรกำลังพึ่งพาความสามารถของบุคคลใดบุคคลหนึ่งมากเกินไป ซึ่งเป็นความเสี่ยงต่อความต่อเนื่องของการดำเนินงาน

Leadership Legacy: มรดกของผู้นำคือคนที่เติบโตต่อไปได้

ในระดับองค์กร การพัฒนาบุคลากรผ่าน Mentoring ยังเชื่อมโยงกับ Succession Planning หรือการวางแผนสืบทอดตำแหน่ง โดยเฉพาะองค์กรที่ต้องอาศัยความรู้เฉพาะทาง ประสบการณ์ในการบริหารจัดการ และความสัมพันธ์กับลูกค้าหรือผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ความรู้สำคัญของผู้บริหารจำนวนมากไม่ได้อยู่ในคู่มือหรือขั้นตอนการทำงานอย่างเป็นทางการ แต่เป็นประสบการณ์ที่สั่งสมจากการตัดสินใจ การบริหารความขัดแย้ง และการรับมือกับสถานการณ์ที่ซับซ้อน การถ่ายทอดความรู้เหล่านี้ผ่าน Mentoring จึงช่วยให้บุคลากรรุ่นต่อไปเรียนรู้ได้เร็วขึ้น

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาผู้นำรุ่นใหม่ไม่ควรจำกัดอยู่ที่การถ่ายทอดวิธีทำงานของคนรุ่นก่อน เพราะสภาพแวดล้อมทางธุรกิจ เทคโนโลยี และความคาดหวังของผู้คนเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ บุคลากรรุ่นใหม่จึงต้องมีพื้นที่ในการสร้างวิธีคิดและแนวทางการทำงานของตนเองด้วย

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของผู้บริหารอาจไม่ได้อยู่เพียงผลประกอบการ โครงการที่ประสบความสำเร็จ หรือรางวัลที่องค์กรได้รับ แต่อยู่ที่จำนวนคนที่ได้รับโอกาสให้เติบโต และสามารถนำความรู้ไปสร้างคุณค่าให้กับองค์กรและพัฒนาคนรุ่นต่อไป

เพราะมรดกที่สำคัญของผู้นำ ไม่ใช่การทำให้องค์กรขาดตนเองไม่ได้ แต่คือการสร้างทีมที่แข็งแกร่งจนสามารถเติบโตต่อไปได้ แม้ไม่มีตนเองอยู่ในทุกขั้นตอน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ศิลปะแห่งการลงมือทำ: ถอดรหัสผู้นำที่เปลี่ยนกลยุทธ์ให้เป็นความสำเร็จจริง

ศิลปะแห่งการลงมือทำ: ถอดรหัสผู้นำที่เปลี่ยนกลยุทธ์ให้เป็นความสำเร็จจริง

เรียนรู้บทเรียนสำคัญจาก อลัน มูลัลลี (Alan Mulally) ผู้กอบกู้วิกฤต Ford Motor Company กับวิธีการเชื่อมโยงแผนกลยุทธ์ไปสู่การลงมือทำจริง ข้ามผ่านช่องว่าง Strategy-Execution Disconnect พร้อม 4 วินัยปฏิบัติเพื่อเปลี่ยนเป้าหมายองค์กรให้ประสบความสำเร็จได้อย่างยั่งยืน

9 นาที
Beyond the Flood: รากฐานจิตใจของผู้นำในวิกฤตน้ำท่วมกรุงเทพฯ 2569

Beyond the Flood: รากฐานจิตใจของผู้นำในวิกฤตน้ำท่วมกรุงเทพฯ 2569

วิกฤตน้ำท่วมไม่ได้สร้างความเสียหายเฉพาะบ้านเรือน ถนน หรือระบบสาธารณูปโภค แต่ยังทดสอบความเข้มแข็งทางจิตใจของผู้คน ความพร้อมขององค์กร และความสามารถของผู้นำในการประคับประคองสังคมให้ก้าวผ่านสถานการณ์ที่ไม่แน่นอน

14 นาที
CEO ควรกำหนดจังหวะการบริหารองค์กรอย่างไร เติบโตอย่างไรให้เร็วพอดีและยั่งยืน

CEO ควรกำหนดจังหวะการบริหารองค์กรอย่างไร เติบโตอย่างไรให้เร็วพอดีและยั่งยืน

ในโลกธุรกิจที่การแข่งขันและเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว CEO มักถูกคาดหวังให้ตัดสินใจไว เร่งการเติบโต และพาองค์กรไปข้างหน้าให้ทันคู่แข่ง แต่การขับเคลื่อนองค์กรด้วยความเร็วสูงตลอดเวลาอาจไม่ได้สร้างความได้เปรียบเสมอไป เพราะหากบุคลากร ระบบงาน และทรัพยากรยังไม่พร้อม

10 นาที
BOI อนุมัติ 2 มาตรการ Quick Big Win หนุนลงทุนและสร้างบุคลากรทักษะสูง

BOI อนุมัติ 2 มาตรการ Quick Big Win หนุนลงทุนและสร้างบุคลากรทักษะสูง

บีโอไอเดินหน้ามาตรการ Quick Big Win สนับสนุนเงินทุนสูงสุด 100 ล้านบาทต่อบริษัท และสร้างบุคลากรทักษะสูง 1 แสนคน เพื่อยกระดับอุตสาหกรรมไทยสู่อนาคต

5 นาที
กลยุทธ์รักษาคนเก่ง  เมื่อเป้าหมายชีวิตพนักงานต้องเชื่อมโยงกับพันธกิจองค์กร

กลยุทธ์รักษาคนเก่ง เมื่อเป้าหมายชีวิตพนักงานต้องเชื่อมโยงกับพันธกิจองค์กร

การรักษาคนเก่งในยุคปัจจุบันไม่อาจพึ่งพาแค่ผลตอบแทนทางการเงิน แต่ต้องสร้างสะพานเชื่อมระหว่างเป้าหมายชีวิตของพนักงานกับพันธกิจองค์กร เปิดพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการเติบโต ออกแบบงานให้ตรงจุด และพัฒนาผู้นำให้ทำหน้าที่เป็นโค้ช เพื่อขับเคลื่อนองค์กรให้เติบโตอย่างยั่งยืน

12 นาที
ผู้นำที่ครองใจคน: สูตรลับการบริหารด้วยความเข้าใจที่เปลี่ยนพนักงานธรรมดาให้กลายเป็นขุมพลังสร้างสรรค์

ผู้นำที่ครองใจคน: สูตรลับการบริหารด้วยความเข้าใจที่เปลี่ยนพนักงานธรรมดาให้กลายเป็นขุมพลังสร้างสรรค์

เจาะลึกสูตรลับการบริหารด้วยความเข้าใจเพื่อเปลี่ยนพนักงานธรรมดาให้กลายเป็นขุมพลังสร้างสรรค์นวัตกรรม ผ่านการสร้างพื้นที่ปลอดภัยทางใจตามรอยโครงการอริสโตเติลของกูเกิล ปรับบทบาทผู้นำจากการสั่งการเป็นการรับฟังอย่างลึกซึ้ง พร้อมเทคนิคการชื่นชมอย่างเปิดเผยและการให้ข้อเสนอแนะอย่างสร้างสรรค์เพื่อลดปัญหาพนักงานหมดไฟและสร้างองค์กรที่เติบโตอย่างยั่งยืน

7 นาที

แท็กที่เกี่ยวข้อง