การศึกษาในยุคใหม่ เมื่อปริญญาไม่ใช่คำตอบเดียว (ตอนที่ 2)

เกือบ 1 ใน 3 ของคนรุ่นใหม่เลือกที่จะไม่เรียนต่อในระดับสูง โดยมีเหตุผลหลักคือปัญหาทางการเงินและความต้องการความยืดหยุ่น อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีปริญญายังคงมีความมั่นคงทางการเงินมากกว่า ในขณะที่มีการตั้งคำถามเกี่ยวกับคุณค่าของระบบการศึกษาแบบเดิม

การศึกษาระดับสูงที่เคยเป็น "บัตรผ่าน" สู่ความสำเร็จในอาชีพกำลังถูกตั้งคำถามอย่างจริงจัง จากการสำรวจ Deloitte Global 2025 พบว่าคนรุ่นใหม่กำลังเลือกเส้นทางใหม่ๆ ที่หลากหลายกว่าเดิม โดยไม่ยึดติดกับการเรียนต่อมหาวิทยาลัยเป็นทางเลือกเดียว

การตัดสินใจที่เปลี่ยนไป

เกือบ 1 ใน 3 ของทั้ง Gen Z (31%) และ Millennial (32%) ตัดสินใจไม่เรียนต่อระดับสูง ซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญจากเส้นทางมหาวิทยาลัยสู่อาชีพที่เคยเป็นมาตรฐานของสังคม การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากความไม่สนใจศึกษาเล่าเรียน แต่เป็นการตัดสินใจที่มีเหตุผลและการวิเคราะห์อย่างรอบคอบ

 

สาเหตุหลักในการไม่เลือกการศึกษาระดับสูง

ข้อจำกัดทางการเงิน - อันดับหนึ่ง

สาเหตุสำคัญที่สุดคือข้อจำกัดทางการเงิน (39% ทั้งสองกลุ่ม) ซึ่งสอดคล้องกับวิกฤตค่าครองชีพที่กล่าวถึงในตอนก่อน ค่าเล่าเรียนที่สูงขึ้นทำให้การศึกษาระดับสูงกลายเป็นภาระทางการเงินมากกว่าการลงทุนในอนาคต

ค่าเล่าเรียนที่สูงขึ้นทำให้การศึกษาระดับสูงกลายเป็นภาระทางการเงินมากกว่าการลงทุนในอนาคต

สถานการณ์ครอบครัวและส่วนตัว

สาเหตุอันดับสองคือสถานการณ์ครอบครัวหรือส่วนตัว (34% Gen Z, 42% Millennial) โดยเฉพาะ Millennial ที่อาจต้องดูแลครอบครัวหรือมีภาระอื่นๆ มากกว่า Gen Z

การแสวงหาความยืดหยุ่น

26% ของ Gen Z และ 22% ของ Millennial ต้องการความยืดหยุ่นและการเรียนรู้ด้วยตนเอง แสดงให้เห็นว่าพวกเขาต้องการควบคุมการเรียนรู้ของตนเองมากกว่าการติดตามหลักสูตรที่กำหนดไว้

เส้นทางอาชีพทางเลือก

25% ของ Gen Z และ 22% ของ Millennial แสวงหาเส้นทางอาชีพที่ไม่ต้องใช้ปริญญา เช่น การฝึกอาชีพ ซึ่งแสดงให้เห็นการตระหนักถึงคุณค่าของทักษะเฉพาะทาง

 

ความกังวลต่อระบบการศึกษาระดับสูงปัจจุบัน

คนรุ่นใหม่มีความกังวลหลายประการต่อระบบการศึกษาระดับสูงปัจจุบัน:

ค่าเล่าเรียนสูงเกินไป

40% ของ Gen Z และ 38% ของ Millennial กังวลเรื่องค่าเล่าเรียนที่สูง ซึ่งไม่คุ้มค่ากับผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับ

คุณภาพการศึกษา

35% ของ Gen Z และ 37% ของ Millennial ตั้งคำถามกับคุณภาพการศึกษา แสดงให้เห็นว่าพวกเขาไม่เชื่อมั่นในระบบการศึกษาปัจจุบัน

ประสบการณ์เชิงปฏิบัติจำกัด

28% ของ Gen Z และ 27% ของ Millennial เห็นว่าการศึกษาระดับสูงให้ประสบการณ์เชิงปฏิบัติจำกัด ซึ่งไม่สามารถนำไปใช้ในการทำงานจริงได้ทันที

ความเกี่ยวข้องกับตลาดงาน

24% ของ Gen Z และ 25% ของ Millennial กังวลว่าหลักสูตรไม่เกี่ยวข้องกับความต้องการของตลาดงาน

ผลลัพธ์ของเส้นทางที่เลือก

ผู้ที่เลือกการศึกษาระดับสูง

สำหรับผู้ที่เลือกการศึกษาระดับสูง เกือบครึ่งหนึ่ง (49% Gen Z, 47% Millennial) รู้สึกว่าตัดสินใจถูกต้องและจะเลือกเหมือนเดิมหากมีโอกาส อีกประมาณ 4 ใน 10 (41% Gen Z, 42% Millennial) แม้จะรู้สึกว่าตัดสินใจถูก แต่อาจพิจารณาเส้นทางอื่นหากมีโอกาสทำใหม่ ซึ่งแสดงให้เห็นว่ายังมีความไม่แน่ใจอยู่บ้าง

ผู้ที่เลือกการฝึกอาชีพ

สำหรับผู้ที่เลือกการฝึกอาชีพหรือเทคนิค ผลลัพธ์ผสมผสานมากกว่า น้อยกว่าครึ่งหนึ่ง (39% Gen Z, 36% Millennial) รู้สึกพอใจและจะเลือกเหมือนเดิม ในขณะที่เกือบครึ่งหนึ่งอาจพิจารณาเส้นทางอื่น และ 1 ใน 10 (10% Gen Z, 12% Millennial) เสียใจและอยากเรียนมหาวิทยาลัยแทน

 

ความมั่นคงทางการเงินยังคงเชื่อมโยงกับการศึกษา

แม้จะมีการตั้งคำถามกับคุณค่าของปริญญา แต่การศึกษาระดับสูงยังคงมีผลต่อความมั่นคงทางการเงิน:

• ปริญญาตรีขึ้นไป: 55% ของ Gen Z และ 57% ของ Millennial รู้สึกมั่นคงทางการเงิน

• การฝึกอาชีพ: 44% ของ Gen Z และ 41% ของ Millennial รู้สึกมั่นคงทางการเงิน

• จบแค่มัธยมศึกษา: 40% ของ Gen Z และ 34% ของ Millennial รู้สึกมั่นคงทางการเงิน

 

การเรียนรู้ต่อเนื่องเป็นกุญแจสำคัญ

ที่น่าสนใจคือ แม้จะมีการตั้งคำถามกับการศึกษาระดับสูง แต่คนรุ่นใหม่ยังคงให้ความสำคัญกับการเรียนรู้และพัฒนา โดย 70% ของ Gen Z และ 59% ของ Millennial พัฒนาทักษะเพื่อความก้าวหน้าในอาชีพอย่างน้อยสัปดาหล์ละครั้ง ที่น่าสังเกตคือมากกว่า 2 ใน 3 ของกลุ่ม Gen Z (67%) พัฒนาทักษะนอกเวลาทำงาน ก่อนหรือหลังงาน หรือในวันหยุด แสดงให้เห็นความมุ่งมั่นในการเรียนรู้แม้จะไม่ได้อยู่ในระบบการศึกษาแบบเดิม การเปลี่ยนแปลงทัศนคติต่อการศึกษานี้สะท้อนถึงการปรับตัวของคนรุ่นใหม่ที่ต้องการเส้นทางที่มีความยืดหยุ่นและตอบสนองความต้องการของตลาดงานได้ดีกว่า แทนที่จะติดตามแบบแผนเดิมๆ ที่อาจไม่เหมาะสมกับโลกการทำงานในปัจจุบัน

---

ข้อมูลจาก Deloitte Global 2025 Gen Z and Millennial Survey ที่สำรวจผู้ตอบแบบสอบถาม 23,482 คน จาก 44 ประเทศ ระหว่างวันที่ 25 ตุลาคม - 24 ธันวาคม 2024

ตอนหน้า: "AI กับการทำงาน: โอกาสหรือภัยคุกคาม?"