กระทรวงอุตสาหกรรม ขับเคลื่อน 4 นโยบายด่วนหนุน SME ปรับตัวสู่อุตสาหกรรมยุคใหม่ อัดฉีดงบ 786 ล้านบาท

ท่ามกลางการแข่งขันทางธุรกิจที่เปลี่ยนเร็ว ทั้งเทคโนโลยีใหม่ กติกาการค้าโลก และแรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อม การยกระดับ SME ไทย จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเติมสภาพคล่อง แต่ต้องช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถปรับตัว เพิ่มผลิตภาพ และสร้างความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

ล่าสุด การประชุมคณะกรรมการส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (บอร์ดส่งเสริม SME) ครั้งที่ 3/2569 ซึ่งมี นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธาน มีมติเห็นชอบกรอบงบประมาณกองทุนส่งเสริม SME ประจำปีงบประมาณ 2570 รวมถึงเงินสมทบเพิ่มเติม วงเงินรวม 786.04 ล้านบาท

ทิศทางดังกล่าวสะท้อนการใช้กลไกภาครัฐเพื่อช่วยให้ SME ปรับตัวเข้าสู่ อุตสาหกรรมยุคใหม่ โดยเน้นการเพิ่มขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม การเปิดตลาด และการเตรียมพร้อมรับเศรษฐกิจสีเขียว

โจทย์ของ SME วันนี้จึงไม่ใช่เพียง “อยู่รอด” แต่คือการเปลี่ยนเงินสนับสนุน เทคโนโลยี และองค์ความรู้ ให้กลายเป็นผลิตภาพและความสามารถในการแข่งขันที่วัดผลได้

4 นโยบายเร่งด่วน มุ่งยกระดับ SME มากกว่าการอุดหนุน

กรอบการสนับสนุนครั้งนี้ให้ความสำคัญกับการปรับโครงสร้างธุรกิจในหลายมิติ เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของตลาดและกติกาการค้าโลกได้ดีขึ้น โดยมีแกนสำคัญ ได้แก่

1. เทคโนโลยีและนวัตกรรม
ช่วยให้ผู้ประกอบการนำเทคโนโลยีมาเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต พัฒนาสินค้าและบริการ รวมถึงสร้างมูลค่าเพิ่มจากธุรกิจเดิม

2. การเข้าสู่ตลาดสากล
เพิ่มโอกาสให้ SME ขยายตลาดและเชื่อมโยงกับตลาดต่างประเทศ ซึ่งต้องมาพร้อมความพร้อมด้านมาตรฐาน คุณภาพ และความเข้าใจกฎระเบียบของแต่ละตลาด

3. การปรับตัวสู่เศรษฐกิจสีเขียว
เตรียมผู้ประกอบการให้รับมือกับมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนที่มีบทบาทมากขึ้นในการค้าระหว่างประเทศ

4. การยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน
เชื่อมโยงการสนับสนุนด้านเงินทุน องค์ความรู้ เทคโนโลยี และตลาด เพื่อให้เกิดการพัฒนาธุรกิจที่ต่อเนื่อง ไม่ใช่การช่วยเหลือเฉพาะกิจ

ทิศทางดังกล่าวสอดคล้องกับบทบาทของ สสว. ที่มุ่งผลักดันให้ MSME สามารถเติบโตและแข่งขันได้ในระดับสากล ผ่านการบูรณาการกลไกส่งเสริมจากภาครัฐและภาคเอกชน

งบ 786 ล้านบาท กับเป้าหมายสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจ

จุดที่น่าสนใจในเชิงนโยบายคือ สสว. ประเมินผลทวีคูณทางเศรษฐกิจ (Multiplier Effect) ไว้ที่ 7.4 เท่า หรือคิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจหมุนเวียนประมาณ 5,856 ล้านบาท จากงบประมาณ 786.04 ล้านบาท

ตัวเลขดังกล่าวควรทำความเข้าใจในฐานะ ประมาณการผลกระทบทางเศรษฐกิจ ไม่ใช่ผลตอบแทนที่เกิดขึ้นแล้ว แต่สะท้อนความคาดหวังว่าการสนับสนุน SME สามารถสร้างผลต่อเนื่องผ่านการลงทุน การจ้างงาน การผลิต การซื้อขาย และกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้อง

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่ คุณภาพของการใช้เงิน มากกว่าขนาดของงบประมาณเพียงอย่างเดียว เพราะการสนับสนุนที่ดีควรนำไปสู่การเพิ่มผลิตภาพหรือสร้างความสามารถใหม่ให้กับธุรกิจ ซึ่งสามารถต่อยอดได้หลังสิ้นสุดโครงการ

41,480 ราย คือฐานธุรกิจที่ต้องเปลี่ยนผ่าน

กรอบงบประมาณดังกล่าวตั้งเป้าช่วยเหลือผู้ประกอบการไม่น้อยกว่า 41,480 ราย ทั่วประเทศ ครอบคลุมการสนับสนุนด้านเทคโนโลยี การเข้าสู่ตลาดต่างประเทศ และการปรับตัวด้านสิ่งแวดล้อม

ในมุมของเศรษฐกิจมหภาค การยกระดับ SME จำนวนมากพร้อมกันมีความสำคัญต่อ Supply Chain เพราะ SME ไม่ได้อยู่แยกออกจากระบบเศรษฐกิจ แต่เชื่อมโยงกับผู้ผลิตรายใหญ่ ผู้ส่งออก ผู้ให้บริการ และตลาดผู้บริโภค

หาก SME สามารถยกระดับมาตรฐาน ลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และใช้เทคโนโลยีได้ดีขึ้น ผลลัพธ์จึงมีโอกาสส่งต่อไปยังบริษัทขนาดใหญ่และห่วงโซ่อุปทานในประเทศด้วย

จาก Digital Adoption สู่ Productivity

หนึ่งในโจทย์สำคัญของการสนับสนุน SME คือการทำให้เทคโนโลยีไม่จบลงเพียง “ซื้อเครื่องมือมาใช้” แต่ต้องสามารถเปลี่ยนเป็นผลลัพธ์ทางธุรกิจ

ตัวอย่างเช่น การนำระบบดิจิทัลมาใช้ควรช่วยให้ธุรกิจมองเห็นต้นทุนและข้อมูลลูกค้าได้ดีขึ้น ขณะที่ AI หรือระบบอัตโนมัติควรถูกนำมาใช้เพื่อลดงานซ้ำ เพิ่มความแม่นยำ หรือช่วยให้บุคลากรใช้เวลากับงานที่สร้างมูลค่าได้มากขึ้น

ดังนั้น ตัวชี้วัดของการเปลี่ยนผ่านจึงควรขยับจาก จำนวนผู้ประกอบการที่ได้รับเทคโนโลยี ไปสู่คำถามว่า เทคโนโลยีนั้นช่วยเพิ่มผลิตภาพ ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ หรือสร้างตลาดใหม่ได้มากน้อยเพียงใด

การสนับสนุน SME ที่สร้างผลลัพธ์ในระยะยาว ไม่ใช่การทำให้ผู้ประกอบการ “มีเครื่องมือเพิ่มขึ้น” แต่ต้องทำให้ผู้ประกอบการ “ทำธุรกิจได้ดีขึ้น”

Green Transition จากต้นทุนใหม่สู่โอกาสทางธุรกิจ

อีกด้านที่มีความสำคัญมากขึ้นคือ Green Transition เพราะมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมกำลังเข้ามาเกี่ยวข้องกับการผลิต การส่งออก และการบริหาร Supply Chain มากขึ้น

สำหรับ SME การปรับตัวจึงไม่ควรถูกมองเพียงว่าเป็นภาระต้นทุน เช่น การลงทุนปรับปรุงกระบวนการผลิต การจัดการพลังงาน หรือการเก็บข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม แต่ควรมองควบคู่กับโอกาสในการ ลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และรักษาการเข้าถึงตลาด

โดยเฉพาะ SME ที่เป็น Supplier ให้กับบริษัทขนาดใหญ่ การมีข้อมูลและมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมอาจกลายเป็นส่วนหนึ่งของความพร้อมในการอยู่ในห่วงโซ่อุปทานระยะยาว

ตลาดโลกเปลี่ยนเร็ว SME ต้องเปลี่ยนให้เร็วกว่า

การจัดสรรงบประมาณครั้งนี้จึงมีนัยมากกว่าการช่วยเหลือผู้ประกอบการรายย่อยในระยะสั้น เพราะเป็นการวางโครงสร้างให้ SME สามารถรับมือกับ เทคโนโลยี กติกาการค้า และมาตรฐานด้านความยั่งยืน ที่กำลังเปลี่ยนแปลงพร้อมกัน

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของนโยบายจะไม่ได้วัดจากจำนวนโครงการหรือจำนวนผู้ได้รับการสนับสนุนเพียงอย่างเดียว แต่ควรวัดจากผลลัพธ์หลังได้รับการสนับสนุน เช่น ผลิตภาพที่เพิ่มขึ้น ต้นทุนที่ลดลง รายได้จากตลาดใหม่ มาตรฐานที่ยกระดับ และความสามารถในการแข่งขันที่ดีขึ้น

สำหรับภาคธุรกิจ สิ่งที่ต้องจับตาจึงไม่ใช่เพียงว่า “รัฐจะให้งบเท่าไร” แต่คือเงินดังกล่าวจะถูกแปลงเป็น Technology Capability, Market Access และ Green Capability ให้กับ SME ได้มากน้อยเพียงใด

เพราะในเศรษฐกิจยุคใหม่ ความสามารถในการแข่งขันไม่ได้เกิดจากการมีทรัพยากรมากที่สุด แต่เกิดจากการเปลี่ยนทรัพยากรที่มีให้กลายเป็นผลิตภาพ นวัตกรรม และมูลค่าทางธุรกิจได้ดีที่สุด