ttb เปิดผลสำรวจ “SME Insight 2026” ชี้ 5 จุดล็อกฉุดธุรกิจไทย พลิกบทบาทสู่ “Growth Navigator” ปลดล็อกการเติบโตอย่างยั่งยืน

ในโครงสร้างเศรษฐกิจไทย SME มีสัดส่วนมากกว่า 90% ของจำนวนธุรกิจทั้งประเทศ แต่กลับสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้เพียงประมาณ 1 ใน 3 ของ GDP สะท้อนช่องว่างสำคัญระหว่าง “จำนวนธุรกิจ” กับ “ศักยภาพในการสร้างมูลค่า” ซึ่งเป็นโจทย์เชิงโครงสร้างที่ผู้ประกอบการไทยต้องเร่งรับมือ

ผลสำรวจ “SME Insight 2026” ของธนาคารทหารไทยธนชาต หรือ ทีทีบี (ttb) ซึ่งเก็บข้อมูลจากผู้ประกอบการ 120 รายใน 4 อุตสาหกรรมหลัก พบภาพที่น่าสนใจ แม้ 87% ของผู้ประกอบการใช้เครื่องมือดิจิทัลในการบริหารจัดการ และ 59% เริ่มนำ AI มาประยุกต์ใช้ แต่ธุรกิจมากกว่า 58% ยังมีรายได้ทรงตัวหรือลดลง ขณะที่กลุ่มที่เติบโตมีอัตราการขยายตัวราว 5–10%

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า การมีเทคโนโลยีไม่ได้แปลว่าจะเกิดการเติบโตโดยอัตโนมัติ หากธุรกิจยังขาดความสามารถในการนำข้อมูล เทคโนโลยี และเงินทุนมาเชื่อมโยงกับการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์

โจทย์ของ SME ไทยในวันนี้จึงไม่ใช่เพียง “เข้าถึงเทคโนโลยีหรือเงินทุนหรือไม่” แต่คือ “นำทรัพยากรที่มีไปเปลี่ยนเป็นผลลัพธ์ทางธุรกิจได้ดีเพียงใด”

5 จุดล็อกที่ฉุดศักยภาพ SME ไทย

จากผลสำรวจ ทีทีบีสรุป 5 จุดล็อกสำคัญ ที่กำลังจำกัดความสามารถในการเติบโตของผู้ประกอบการ SME ซึ่งสะท้อนทั้งมุมคิดและระบบบริหารภายในธุรกิจ

1. คิดเพื่ออยู่รอด แต่ไม่คิดเพื่อชนะในเกม

ผู้ประกอบการจำนวนหนึ่งยังให้ความสำคัญกับการรักษากระแสเงินสดและแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเป็นหลัก ซึ่งเป็นเรื่องจำเป็นในภาวะเศรษฐกิจที่มีความไม่แน่นอน แต่หากธุรกิจมุ่งเพียงการ “อยู่รอด” โดยไม่มีแผนว่าจะสร้างความแตกต่างหรือเพิ่มมูลค่าอย่างไร ก็อาจทำให้ธุรกิจติดอยู่ในวงจรการแข่งขันด้านราคาและต้นทุน

โจทย์จึงอยู่ที่การขยับจาก Survival Mindset สู่ Growth Mindset ด้วยการตอบให้ได้ว่าธุรกิจต้องการเติบโตจากอะไร ลูกค้ากลุ่มใดคือเป้าหมาย และความได้เปรียบที่คู่แข่งเลียนแบบได้ยากคืออะไร

2. ใช้ดิจิทัล แต่ไม่พลิกเกมธุรกิจ

แม้ SME จำนวนมากจะเริ่มใช้ Digital Tools และ AI แล้ว แต่การใช้เทคโนโลยีเพื่อทำงานให้เร็วขึ้นหรือสะดวกขึ้น อาจยังไม่เพียงพอที่จะสร้างความได้เปรียบทางธุรกิจ

สิ่งสำคัญกว่าคือการนำข้อมูลมาใช้ตอบคำถามเชิงกลยุทธ์ เช่น สินค้าใดทำกำไรจริง ลูกค้ากลุ่มใดมีมูลค่าสูง ต้นทุนส่วนใดเพิ่มขึ้น และช่องทางใดสร้างผลตอบแทนดีที่สุด

เทคโนโลยีจึงควรขยับจาก เครื่องมือปฏิบัติการ (Operational Tool) ไปสู่ เครื่องมือสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Tool)

3. รู้กำไรขาดทุน แต่ไม่บริหารความเสี่ยง

การเห็นตัวเลขกำไรในงบการเงินไม่ได้หมายความว่าธุรกิจมีสุขภาพทางการเงินที่แข็งแรงเสมอไป เพราะผู้ประกอบการยังต้องบริหารทั้ง กระแสเงินสด ลูกหนี้ เจ้าหนี้ ต้นทุนทางการเงิน และความผันผวนของต้นทุน

โดยเฉพาะธุรกิจที่กำลังขยายตัว หากเร่งเพิ่มยอดขายโดยไม่ได้วางแผนเงินทุนหมุนเวียนให้สอดคล้อง อาจเกิดสถานการณ์ที่ “ยอดขายโต แต่เงินสดไม่พอ” ได้

ดังนั้น การบริหารความเสี่ยงควรกลายเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนธุรกิจ ไม่ใช่สิ่งที่ทำเมื่อเกิดปัญหาแล้ว

4. โตที่ขนาด แต่ไม่โตที่ประสิทธิภาพ

การเพิ่มยอดขายหรือขยายจำนวนสาขาไม่ได้รับประกันว่าธุรกิจจะสร้างกำไรเพิ่มขึ้น หากต้นทุนและกระบวนการทำงานขยายตัวเร็วกว่า Revenue

SME จึงต้องมอง Productivity และ Unit Economics ควบคู่กับการเติบโต เช่น ต้นทุนต่อหน่วย กำไรต่อสินค้า ต้นทุนการได้มาซึ่งลูกค้า หรือผลตอบแทนจากการลงทุนในแต่ละช่องทาง

การเติบโตที่ดีไม่ใช่เพียง “ขายได้มากขึ้น” แต่ต้องทำให้ธุรกิจสามารถสร้างผลตอบแทนจากทรัพยากรที่ใช้ได้ดีขึ้นด้วย

5. อยากไปต่อ แต่ไม่มีแผนที่นำทาง

เมื่อธุรกิจต้องเผชิญทั้งเทคโนโลยีใหม่ พฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนเร็ว ต้นทุนที่ผันผวน และการแข่งขันที่รุนแรง การตัดสินใจแบบวันต่อวันอาจไม่เพียงพอ

ผู้ประกอบการจึงจำเป็นต้องมี Business Roadmap ที่ระบุทั้งเป้าหมาย ตัวชี้วัด เงินทุนที่ต้องใช้ ความเสี่ยง และลำดับความสำคัญของโครงการ เพื่อให้การตัดสินใจแต่ละครั้งเชื่อมโยงกับเป้าหมายระยะยาว

จาก “ผู้ปล่อยสินเชื่อ” สู่ Growth Navigator

ภายใต้โจทย์ดังกล่าว ทีทีบีจึงวางบทบาทใหม่จากการเป็นเพียงผู้ให้บริการทางการเงิน สู่ “Growth Navigator” หรือคู่คิดที่ช่วยนำทางการเติบโตของ SME ผ่าน 3 องค์ประกอบหลัก

Financial Solutions เติมทุนให้ตรงกับจังหวะการเติบโต

องค์ประกอบแรกคือการพัฒนา Financial Solutions เพื่อสนับสนุนทั้งเงินทุนและสภาพคล่องของธุรกิจ โดยเฉพาะแนวทาง Supply Chain Finance ที่ช่วยให้คู่ค้ารายย่อยในระบบเข้าถึงเงินทุนหมุนเวียนได้คล่องตัวขึ้น

มุมมองนี้ทำให้การสนับสนุนทางการเงินไม่ได้จำกัดอยู่ที่ธุรกิจรายใดรายหนึ่ง แต่ขยายไปสู่ Ecosystem ของคู่ค้า ซึ่งมีความสำคัญต่อความต่อเนื่องของซัพพลายเชน

Digital Tools & Platform เปลี่ยนข้อมูลให้เป็นเครื่องมือสร้างการเติบโต

องค์ประกอบที่สองคือ Digital Tools & Platform โดยเป้าหมายสำคัญไม่ใช่เพียงทำให้ธุรกรรมหรือการบริหารงานสะดวกขึ้น แต่คือการช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจได้ดีขึ้น

ตั้งแต่การมองเห็นกระแสเงินสด วิเคราะห์ต้นทุน ไปจนถึงการประเมินผลการดำเนินงาน ซึ่งจะช่วยให้ผู้ประกอบการเปลี่ยนจากการตัดสินใจบนความรู้สึกไปสู่ Data-driven Decision Making มากขึ้น

Knowledge & Advisory เติม “ความรู้” ให้ทุนสร้างผลลัพธ์

องค์ประกอบสุดท้ายคือ Knowledge & Advisory เพราะเงินทุนและเทคโนโลยีจะสร้างผลลัพธ์ได้เต็มศักยภาพก็ต่อเมื่อผู้ประกอบการมีความรู้และทักษะในการนำไปใช้

ไม่ว่าจะเป็นการบริหารกระแสเงินสด การวางแผนธุรกิจ การบริหารความเสี่ยง การใช้เทคโนโลยี หรือการเตรียมตัวสำหรับการขยายตลาด การมีที่ปรึกษาหรือองค์ความรู้ที่เหมาะสมจึงเป็นอีกส่วนสำคัญของการเปลี่ยน “ทรัพยากร” ให้กลายเป็น “ความสามารถในการแข่งขัน”

SME ไทยต้องเปลี่ยนจาก “มีทรัพยากร” สู่ “ใช้ทรัพยากรให้เกิดมูลค่า”

ผลสำรวจ SME Insight 2026 จึงสะท้อนภาพสำคัญของการแข่งขันในยุคที่การเข้าถึงเทคโนโลยีและเงินทุนเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพออีกต่อไป สิ่งที่สำคัญขึ้นเรื่อย ๆ คือความสามารถในการเชื่อมโยง กลยุทธ์ ข้อมูล เงินทุน เทคโนโลยี และการบริหารความเสี่ยง ให้ทำงานไปในทิศทางเดียวกัน

สำหรับผู้ประกอบการ SME โจทย์จากนี้จึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มยอดขาย แต่ต้องถามต่อว่า ยอดขายนั้นสร้างกำไรหรือไม่ กระแสเงินสดแข็งแรงหรือไม่ ความเสี่ยงอยู่ตรงไหน และโครงสร้างธุรกิจพร้อมรองรับการเติบโตหรือยัง

ขณะเดียวกัน สำหรับภาคการเงิน บทบาทของธนาคารก็มีแนวโน้มขยับจากการเป็นผู้จัดหาเงินทุนไปสู่การเป็น Business Partner ที่เข้าใจบริบทของลูกค้าและช่วยเชื่อมโยงเงินทุน ข้อมูล เครื่องมือ และองค์ความรู้เข้าด้วยกัน

หาก SME ต้องการก้าวจาก “ธุรกิจที่อยู่รอด” ไปสู่ “ธุรกิจที่เติบโต” สิ่งสำคัญไม่ใช่การมีทรัพยากรมากที่สุด แต่คือความสามารถในการจัดสรรและใช้ทรัพยากรให้สร้างมูลค่าได้สูงที่สุด

ท้ายที่สุด การปลดล็อกศักยภาพของ SME ไทยจึงเป็นโจทย์ที่ต้องเดินไปพร้อมกันทั้ง ผู้ประกอบการ สถาบันการเงิน และระบบนิเวศทางธุรกิจ เพราะเมื่อ SME สามารถเติบโตได้อย่างมีประสิทธิภาพ แข็งแรงด้านการเงิน และรับมือความเสี่ยงได้ดีขึ้น ผลลัพธ์ก็ไม่ได้หยุดอยู่ที่ระดับบริษัท แต่มีโอกาสส่งต่อไปยัง ความแข็งแกร่งของซัพพลายเชนและขีดความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทย ในภาพรวม