
ธปท. ยกระดับกำกับ Non-bank ปรับกฎหมายสินเชื่อ คุ้มครองผู้บริโภค
สรุปประเด็น
-
ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เตรียมผลักดันการปรับปรุง พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงิน เพื่อขยายอำนาจกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจ Non-bank
-
ธุรกิจที่อยู่ในขอบเขตการพิจารณาครอบคลุมสินเชื่อส่วนบุคคล สินเชื่อจำนำทะเบียนรถ บัตรเครดิต Nano Finance บริการชำระเงิน และบริษัทบริหารสินทรัพย์
-
ปัจจุบันธุรกิจ Non-bank บางประเภทอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 58 พ.ศ. 2515 ซึ่งมีข้อจำกัดเมื่อเทียบกับรูปแบบธุรกิจการเงินที่เปลี่ยนแปลงไป
-
แนวทางใหม่มุ่งกำกับตามระดับความเสี่ยงและลักษณะธุรกิจ พร้อมให้ความสำคัญกับการคุ้มครองผู้บริโภคและเสถียรภาพระบบการเงิน
-
การปรับปรุงกฎหมายยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาและหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่กฎหมายที่ประกาศใช้แล้ว
ธุรกิจการเงินที่ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์ หรือ Non-bank มีบทบาทเพิ่มขึ้นในระบบเศรษฐกิจไทย ทั้งสินเชื่อส่วนบุคคล บัตรเครดิต สินเชื่อจำนำทะเบียนรถ และบริการชำระเงินดิจิทัล การเติบโตของธุรกิจเหล่านี้ช่วยเพิ่มทางเลือกให้ประชาชนและผู้ประกอบการในการเข้าถึงบริการทางการเงิน แต่ขณะเดียวกันก็ทำให้การกำกับดูแลต้องปรับตัวให้ทันกับรูปแบบธุรกิจและความเสี่ยงที่เปลี่ยนแปลงไป
ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จึงเตรียมผลักดันการปรับปรุง พระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน เพื่อขยายขอบเขตอำนาจกำกับดูแลธุรกิจ Non-bank ให้ครอบคลุมกิจกรรมทางการเงินที่หลากหลายขึ้น พร้อมยกระดับการคุ้มครองผู้บริโภคและดูแลเสถียรภาพของระบบการเงิน
แนวทางดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการปรับโครงสร้างกฎหมายกำกับดูแลภาคการเงิน โดย ธปท. ยืนยันว่าเป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มภาระให้ผู้ประกอบธุรกิจทุกราย แต่เป็นการสร้างกรอบกำกับดูแลที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงและลักษณะการดำเนินงานของแต่ละกิจการ
Non-bank เติบโต แต่กฎหมายกำกับดูแลยังมีข้อจำกัด
ปัจจุบันธุรกิจ Non-bank เข้ามามีบทบาทในบริการทางการเงินหลายประเภท โดยเฉพาะสินเชื่อรายย่อยและบริการที่เกี่ยวข้องกับการชำระเงิน ซึ่งมีผู้ประกอบการหลากหลายรูปแบบและมีลักษณะความเสี่ยงแตกต่างกัน
อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบธุรกิจ Non-bank บางกลุ่มยังอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 58 พ.ศ. 2515 ซึ่งเป็นกรอบกฎหมายที่ใช้มานานและอาจมีข้อจำกัดในการรองรับบริการทางการเงินรูปแบบใหม่
ขณะที่ธนาคารพาณิชย์อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน ทำให้การกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจทางการเงินแต่ละประเภทมีกรอบและขอบเขตอำนาจแตกต่างกัน
การปรับปรุงกฎหมายจึงมีเป้าหมายเพื่อให้ ธปท. สามารถกำกับดูแลกิจกรรมทางการเงินที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อได้อย่างครอบคลุมมากขึ้น โดยไม่ปล่อยให้ความเสี่ยงบางประเภทอยู่นอกขอบเขตการกำกับเพียงเพราะผู้ให้บริการมีรูปแบบธุรกิจแตกต่างจากสถาบันการเงินแบบดั้งเดิม
ขยายขอบเขตกำกับสินเชื่อและบริการทางการเงินหลายประเภท
แนวทางที่ ธปท. เตรียมผลักดันครอบคลุมธุรกิจ Non-bank ที่มีบทบาทต่อการให้บริการทางการเงินแก่ประชาชนและภาคธุรกิจ ได้แก่
-
สินเชื่อส่วนบุคคล (Personal Loans) สินเชื่อที่ให้บริการแก่บุคคลทั่วไป
-
สินเชื่อจำนำทะเบียนรถ (Vehicle-Title Loans) การให้สินเชื่อโดยใช้ทะเบียนรถเป็นหลักประกัน
-
บัตรเครดิต (Credit Cards) บริการสินเชื่อและการชำระเงินผ่านบัตร
-
Nano Finance สินเชื่อรายย่อยเพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน
-
บริการชำระเงิน (Payment Services) ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับระบบและช่องทางการชำระเงิน
-
บริษัทบริหารสินทรัพย์ (Asset Management Companies: AMC) ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการสินทรัพย์และหนี้
การขยายขอบเขตดังกล่าวจะช่วยให้หน่วยงานกำกับสามารถติดตามความเสี่ยงจากกิจกรรมทางการเงินได้ใกล้ชิดขึ้น โดยเฉพาะธุรกิจที่มีการขยายตัวรวดเร็วหรือมีความเชื่อมโยงกับผู้บริโภคจำนวนมาก
กำกับตามความเสี่ยง ไม่ใช้มาตรฐานเดียวกับทุกธุรกิจ
หัวใจสำคัญของแนวทางใหม่คือการปรับรูปแบบการกำกับดูแลให้เหมาะสมกับประเภทและระดับความเสี่ยงของผู้ประกอบธุรกิจ แทนการใช้ข้อกำหนดแบบเดียวกันกับทุกกิจการ
ธปท. ต้องการให้กรอบกฎหมายรองรับการกำกับดูแลกิจกรรมทางการเงินได้อย่างยืดหยุ่นมากขึ้น โดยพิจารณาทั้งผลกระทบต่อเสถียรภาพระบบการเงินและความเสี่ยงที่ผู้บริโภคอาจได้รับ
แนวทางนี้มีความสำคัญเนื่องจากธุรกิจ Non-bank แต่ละประเภทมีโครงสร้างเงินทุน รูปแบบการให้บริการ และฐานลูกค้าแตกต่างกัน การกำกับดูแลจึงควรพิจารณาตามลักษณะของกิจกรรม ไม่ใช่เพียงชื่อหรือประเภทนิติบุคคล
การกำกับดูแล Non-bank ในระยะต่อไปมีแนวโน้มเปลี่ยนจากการพิจารณาเฉพาะประเภทผู้ให้บริการ ไปสู่การกำกับตามกิจกรรมและระดับความเสี่ยง เพื่อให้ครอบคลุมบริการทางการเงินรูปแบบใหม่โดยไม่สร้างภาระเกินจำเป็น
เพิ่มเครื่องมือกำกับดูแลและคุ้มครองผู้บริโภค
การปรับปรุงกฎหมายยังมุ่งเพิ่มความสามารถของ ธปท. ในการติดตามและประเมินความเสี่ยงของผู้ประกอบธุรกิจ โดยเฉพาะกิจการที่ยังไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับโดยตรง
หนึ่งในแนวทางที่มีการพิจารณาคือการเพิ่มอำนาจในการเรียกข้อมูลจากผู้ประกอบธุรกิจที่อยู่นอกขอบเขตการกำกับ เพื่อใช้ประเมินรูปแบบการดำเนินธุรกิจ ความเสี่ยง และความจำเป็นในการกำหนดหลักเกณฑ์เพิ่มเติม
ข้อมูลดังกล่าวจะช่วยให้หน่วยงานกำกับสามารถพิจารณาได้ว่าธุรกิจประเภทใดควรอยู่ภายใต้การกำกับ และควรใช้มาตรการในระดับใด เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างการดูแลผู้บริโภคกับการเปิดโอกาสให้ธุรกิจสามารถพัฒนาบริการได้
ในมุมของผู้บริโภค การมีกรอบกำกับดูแลที่ชัดเจนยิ่งขึ้นมีความสำคัญต่อการสร้างความเป็นธรรมในการให้บริการสินเชื่อ การเปิดเผยข้อมูล และการจัดการความเสี่ยงที่อาจเกิดจากการใช้บริการทางการเงิน
ปรับกฎหมาย Non-bank แยกจาก พ.ร.บ. ธปท.
อีกประเด็นที่ต้องทำความเข้าใจคือ การปรับปรุงกฎหมายกำกับดูแล Non-bank ไม่ใช่การแก้ไขพระราชบัญญัติธนาคารแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2485 แต่เป็นการทบทวน พระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน ซึ่งเป็นกฎหมายที่กำหนดกรอบการกำกับดูแลกิจการทางการเงิน
ธปท. ระบุว่าผลการทบทวน พ.ร.บ. ธปท. พบว่ากฎหมายปัจจุบันยังมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล จึงไม่มีความจำเป็นต้องแก้ไขในประเด็นที่อาจกระทบต่อความเป็นอิสระของธนาคารกลาง
การแยกประเด็นกฎหมายทั้งสองฉบับจึงมีความสำคัญ เพราะมีวัตถุประสงค์แตกต่างกัน กล่าวคือ พ.ร.บ. ธปท. เกี่ยวข้องกับโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของธนาคารกลาง ส่วน พ.ร.บ. ธุรกิจสถาบันการเงินเกี่ยวข้องกับกรอบการกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจทางการเงิน
จับตาขั้นตอนต่อไป ก่อนยกระดับการกำกับดูแลทั้งระบบ
แม้ ธปท. จะมีทิศทางชัดเจนในการขยายอำนาจกำกับดูแล Non-bank แต่ข้อเสนอในขณะนี้ยังเป็นหลักการเบื้องต้นที่ต้องหารือกับกระทรวงการคลังและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการตามขั้นตอนทางกฎหมาย
สิ่งที่ภาคธุรกิจต้องติดตามคือขอบเขตของผู้ประกอบการที่จะอยู่ภายใต้กฎหมายใหม่ หลักเกณฑ์การรายงานข้อมูล เงื่อนไขการได้รับใบอนุญาต ตลอดจนมาตรฐานการกำกับดูแลที่อาจแตกต่างกันตามระดับความเสี่ยง
สำหรับผู้ประกอบธุรกิจ Non-bank การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจทำให้ต้องเตรียมความพร้อมด้านระบบข้อมูล การบริหารความเสี่ยง และกระบวนการคุ้มครองลูกค้าให้สอดคล้องกับข้อกำหนดในอนาคต
ขณะที่ประชาชนจะเป็นอีกกลุ่มที่ได้รับผลจากการเปลี่ยนแปลงนี้โดยตรง เพราะการกำกับดูแลที่ครอบคลุมมากขึ้นมีเป้าหมายให้บริการทางการเงินมีความโปร่งใสและเป็นธรรมมากขึ้น
ท้ายที่สุด การยกระดับกฎหมายกำกับดูแล Non-bank ไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มอำนาจให้หน่วยงานกำกับ แต่เป็นการปรับโครงสร้างกติกาทางการเงินให้ทันกับตลาดที่เปลี่ยนแปลง เพื่อให้การเติบโตของธุรกิจสินเชื่อและบริการทางการเงินเดินหน้าไปพร้อมกับการคุ้มครองผู้บริโภคและเสถียรภาพของระบบการเงินไทย
ข้อมูลอ้างอิง:
The Nation | 16 พฤศจิกายน 2569 Bank of Thailand Denies Rift With Chair, Rejects Central Bank Law Change
ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ธปท. ชี้เศรษฐกิจไทยมีลุ้นโต 3% ภายใน 2–3 ปี จับตาแก้โจทย์เชิงโครงสร้าง ลงทุนอุตสาหกรรมใหม่
ธปท. มองเศรษฐกิจไทยมีลุ้นกลับมาเติบโตใกล้ 3% ภายใน 2-3 ปีข้างหน้า หากเร่งแก้โจทย์เชิงโครงสร้างและขับเคลื่อนการลงทุนในอุตสาหกรรมใหม่ พร้อมส่งสัญญาณคงดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% เพื่อประคองเศรษฐกิจท่ามกลางกำลังซื้อภายในที่ยังเปราะบาง

TEPA แต่งตั้ง ‘ยอด ชินสุภัคกุล’ นั่งนายกฯ จับมือ ธปท. ยกระดับความปลอดภัย e-Payment
สมาคมการค้าผู้ให้บริการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ไทย (TEPA) แต่งตั้ง ยอด ชินสุภัคกุล เป็นนายกสมาคมฯ พร้อมจับมือธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เข้าร่วมกรอบความร่วมมือป้องกันธุรกรรมผิดกฎหมาย โดยมุ่งยกระดับการคัดกรองร้านค้า (KYM) เพื่อสร้างมาตรฐานความปลอดภัยและเสริมความเชื่อมั่นในระบบเศรษฐกิจดิจิทัล

ธปท. ปรับเพิ่มคาดการณ์ GDP ไทยปี 2569 เป็น 2.4% แต่เตือนเศรษฐกิจฟื้นตัวกระจุกตัว
ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ปรับเพิ่มประมาณการเศรษฐกิจไทยปี 2569 เป็น 2.4% และปี 2570 เป็น 2.1% จากเดิมที่คาดว่าจะเติบโต 2.3% และ 1.8% ตามลำดับ โดยได้รับแรงสนับสนุนจากการส่งออกสินค้าและการลงทุนภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งขยายตัวดีกว่าที่ประเมินไว้

เปิดโปรไฟล์ 7 แคนดิเดต ชิงเก้าอี้ผู้ว่าธปท. กุมบังเหียนเศรษฐกิจไทย
ใครจะเป็นผู้ว่าธปท.คนใหม่? วิเคราะห์ 7 แคนดิเดต ชาย 5-หญิง 2 จากภาครัฐ-เอกชน ที่จะกุมบังเหียนเศรษฐกิจไทย 5 ปีข้างหน้า การแข่งขันชิงตำแหน่งผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แทนนายเศรษฐพุฒิ สุทธิวาทนฤพุฒิ ที่จะครบวาระในวันที่ 30 กันยายน 2568 เปิดฉากอย่างเป็นทางการแล้ว หลังจากมีผู้สมัครจำนวน 7 ราย ยื่นใบสมัครภายในกำหนดระยะเวลาตั้งแต่วันที่ 13 พฤษภาคม ถึง 4 มิถุนายน 2568

ธปท. เปิด 5 ผลกระทบ 'สงครามภาษี' ต่อเศรษฐกิจไทย ที่ต้องเฝ้าระวัง
เปิดผลวิเคราะห์จากธนาคารแห่งประเทศไทย มาตรการกีดกันทางการค้าของสหรัฐฯ ส่งผลต่อการลงทุน การส่งออก และความผันผวนในตลาดเงิน เป็นปัจจัยบังคับให้ไทยต้องปรับโครงสร้างเศรษฐกิจครั้งใหญ่

ธปท. ปักธง Bangkok Blueprint ผนึกแบงก์สกัดทุนเทา-ภาษีทอง 0.01%
ธปท. เตรียมยกระดับการปราบปราม "ทุนเทา" และธุรกรรมฟอกเงิน โดยผนึกกำลังธนาคารพาณิชย์และ Non-bank กำหนดพันธกิจสกัดการทุจริตทางการเงินพร้อมกันในวันที่ 10 ก.ย. 2569 ภายใต้กรอบ Bangkok Blueprint เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้นักลงทุน ต่างชาติ พร้อมหนุนแนวคิดเก็บภาษีทองคำ 0.01% เพิ่มความโปร่งใสในระบบการเงิน
