อินเดียอัดงบระบบราง 3 หมื่นล้านดอลลาร์ เปิดโอกาสผู้ส่งออกไทย แต่ต้องผ่านเงื่อนไขจัดซื้อ

อินเดียเดินหน้าลงทุนโครงสร้างพื้นฐานระบบรางครั้งใหญ่ ด้วยงบประมาณปี 2026–2027 ราว 30,920 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 2.93 ล้านล้านรูปี เปิดโอกาสให้ผู้ส่งออกไทยในกลุ่มเครื่องจักรก่อสร้าง อุปกรณ์ไฟฟ้า สายไฟและสายเคเบิล ตลอดจนวัสดุและอุปกรณ์อุตสาหกรรม เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานโครงการรถไฟและระบบขนส่งของอินเดีย

อย่างไรก็ตาม โอกาสดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบการไทยจะเข้าถึงสัญญาจัดซื้อได้โดยอัตโนมัติ เพราะโครงการขนาดใหญ่บางแห่งมีข้อกำหนดเกี่ยวกับแหล่งเงินทุนและคุณสมบัติผู้ขาย ขณะที่ผู้ผลิตไทยยังต้องแข่งขันกับผู้ประกอบการในอินเดีย ญี่ปุ่น และประเทศอื่น ๆ รวมถึงบริหารต้นทุนภาษีนำเข้าและค่าขนส่งให้สามารถแข่งขันได้

อินเดียเร่งลงทุนระบบราง ครอบคลุมโครงข่ายทั่วประเทศ

ข้อมูลอ้างอิงรายงานของสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองมุมไบ ระบุว่า อินเดียจัดสรรงบลงทุนระบบรางในปีงบประมาณ 2026–2027 ประมาณ 2.93 ล้านล้านรูปี ครอบคลุมการพัฒนาโครงข่ายรถไฟในภาพรวม ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะโครงการรถไฟความเร็วสูงสายมุมไบ–อาห์เมดาบัดเท่านั้น

ข้อมูล ณ เดือนเมษายน 2026 ระบุว่า อินเดียอนุมัติโครงการพัฒนาระบบรางแล้ว 514 โครงการ ครอบคลุมระยะทางรวมประมาณ 40,000 กิโลเมตร สะท้อนขนาดของตลาดโครงสร้างพื้นฐานที่อาจสร้างความต้องการสินค้าและบริการจากผู้ผลิตหลายอุตสาหกรรม

ขณะเดียวกัน รัฐบาลอินเดียยังประกาศแผนพัฒนาเส้นทางรถไฟความเร็วสูงใหม่ 7 เส้นทาง และเสนอพัฒนาเส้นทางขนส่งสินค้าเฉพาะทางระยะทาง 2,052 กิโลเมตร เชื่อมเมือง Dankuni ในรัฐเบงกอลตะวันตกกับเมือง Surat ในรัฐคุชราต เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการขนส่งสินค้าและเชื่อมโยงพื้นที่อุตสาหกรรมกับท่าเรือ

งบลงทุนระบบรางของอินเดียสร้างโอกาสในตลาดโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ แต่ผู้ส่งออกไทยต้องพิจารณาโครงการและสัญญาจัดซื้อเป็นรายกรณี ไม่ควรมองวงเงินลงทุนทั้งหมดเป็นมูลค่าตลาดที่ผู้ประกอบการต่างชาติจะเข้าถึงได้โดยตรง

เปิดโอกาสสินค้าไทย ตั้งแต่เครื่องจักรถึงสายเคเบิล

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองมุมไบประเมินว่า สินค้าไทยที่มีศักยภาพในการเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานระบบรางของอินเดีย ได้แก่

• เครื่องจักรก่อสร้างเฉพาะทาง สำหรับงานก่อสร้างและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

• เครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้า ที่เกี่ยวข้องกับระบบรางและงานติดตั้ง

• สายไฟและสายเคเบิล สำหรับงานระบบไฟฟ้าและโครงสร้างพื้นฐาน

• อุปกรณ์ความปลอดภัยและวัสดุอุตสาหกรรม ที่ใช้ในงานก่อสร้าง

• เทคโนโลยีติดตั้งระบบและบำรุงรักษา ซึ่งต้องพิจารณาความต้องการของผู้ซื้อและเงื่อนไขของแต่ละสัญญา

จุดแข็งสำคัญคือไทยมีฐานการส่งออกสินค้าไฟฟ้าไปยังอินเดียอยู่แล้ว จึงอาจต่อยอดจากความสัมพันธ์ทางการค้าเดิมไปสู่ตลาดที่เกี่ยวข้องกับระบบรางได้ อย่างไรก็ตาม การส่งออกสินค้าในกลุ่มเดียวกันไม่ได้รับประกันว่าจะผ่านคุณสมบัติสำหรับโครงการรถไฟ ผู้ผลิตต้องตรวจสอบข้อกำหนดทางเทคนิค มาตรฐานความปลอดภัย และคุณสมบัติของผู้ขายที่ผู้รับเหมาแต่ละรายกำหนด

ตัวเลขส่งออกชี้ฐานตลาดเดิมของไทย

ข้อมูลการค้าปี 2025 ที่ The Nation Thailand รายงานโดยอ้างอิงสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองมุมไบ ระบุว่า ไทยส่งออกสินค้าเครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้าภายใต้พิกัดศุลกากร HS Chapter 85 ไปยังอินเดีย มูลค่าประมาณ 1,430 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 7.9% จากปีก่อนหน้า

สำหรับสินค้า สายไฟและสายเคเบิลหุ้มฉนวน ภายใต้พิกัด HS 8544 มีมูลค่าส่งออกจากไทยไปอินเดียประมาณ 29.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 13.3% เมื่อเทียบกับปี 2024

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าไทยมีฐานการส่งออกสินค้าที่เกี่ยวข้องอยู่แล้ว และอาจใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการขยายตลาดไปยังผู้ซื้อในภาคระบบรางและโครงสร้างพื้นฐาน

แต่ผู้ประกอบการควรแยกให้ออกระหว่าง มูลค่าการส่งออกสินค้าในหมวดที่เกี่ยวข้อง กับมูลค่าการส่งออกที่เกิดจากโครงการรถไฟโดยตรง เนื่องจากข้อมูลที่รายงานไม่ได้ระบุว่าสินค้าทั้งหมดถูกนำไปใช้ในโครงการระบบรางของอินเดีย

รถไฟความเร็วสูงมุมไบ–อาห์เมดาบัด มีข้อจำกัดด้านการจัดซื้อ

แม้โครงการรถไฟความเร็วสูงมุมไบ–อาห์เมดาบัดจะมีความคืบหน้าอย่างต่อเนื่อง แต่ผู้ประกอบการไทยยังต้องพิจารณาข้อจำกัดด้านการจัดซื้ออย่างใกล้ชิด

รายงานระบุว่า โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนเงินกู้จากรัฐบาลญี่ปุ่น ซึ่งมีเงื่อนไขการจัดซื้อที่ผูกกับแหล่งเงินทุน หรือ Tied Procurement เงื่อนไขดังกล่าวอาจจำกัดโอกาสของผู้ผลิตจากประเทศอื่นในการเข้าร่วมจัดหาสินค้าหรือบริการบางประเภท

นอกจากนี้ งานระบบอาณัติสัญญาณและควบคุมรถไฟ ระบบโทรคมนาคม และศูนย์ควบคุมการเดินรถ ได้มีการมอบสัญญาให้กลุ่มกิจการร่วมค้าที่ประกอบด้วย Dineshchandra R. Agrawal Infracon ของอินเดีย และ Siemens ของเยอรมนีแล้ว

ข้อมูลที่รายงานระบุว่า โครงการมีความคืบหน้าทางกายภาพโดยรวม 62.16% ดังนั้น ผู้ส่งออกไทยควรตรวจสอบว่างานส่วนใดยังเปิดรับผู้ผลิตหรือซัพพลายเออร์รายใหม่ และมีสัญญาใดที่สามารถเข้าร่วมได้จริง แทนที่จะพิจารณาเฉพาะขนาดของโครงการหรือความคืบหน้าการก่อสร้าง

4 เรื่องที่ผู้ส่งออกไทยควรเตรียมก่อนเข้าสู่ตลาดอินเดีย

หากต้องการต่อยอดโอกาสจากการลงทุนระบบราง ผู้ประกอบการไทยควรเตรียมความพร้อมอย่างน้อย 4 ด้าน

1. ตรวจสอบเงื่อนไขจัดซื้อและสถานะสัญญา

ศึกษาว่าโครงการที่สนใจใช้เงินทุนจากแหล่งใด มีข้อกำหนดเกี่ยวกับประเทศผู้ผลิตหรือแหล่งกำเนิดสินค้าอย่างไร และสัญญาที่เกี่ยวข้องยังเปิดรับผู้ขายรายใหม่หรือไม่

2. เตรียมมาตรฐานทางเทคนิคและการรับรองสินค้า

ตรวจสอบข้อกำหนดด้านคุณภาพ ความปลอดภัย และมาตรฐานที่ผู้ซื้อหรือผู้รับเหมากำหนด รวมถึงการขึ้นทะเบียนหรือรับรองจาก Research Designs and Standards Organisation (RDSO) ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านมาตรฐานทางเทคนิคของระบบรางอินเดีย ตามความเกี่ยวข้องของสินค้าแต่ละประเภท

3. ประเมินต้นทุนและความสามารถในการแข่งขัน

คำนวณต้นทุนสินค้ารวมภาษีนำเข้า ค่าขนส่ง ระยะเวลาส่งมอบ และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อประเมินว่าสามารถแข่งขันกับผู้ผลิตในอินเดีย ญี่ปุ่น และประเทศอื่นได้หรือไม่

4. สร้างเครือข่ายกับผู้รับเหมาและพันธมิตรในอินเดีย

การติดต่อผู้รับเหมา ผู้จัดซื้อ และบริษัทท้องถิ่นอาจช่วยให้ผู้ส่งออกเข้าใจเงื่อนไขการจัดซื้อได้ชัดเจนขึ้น รวมถึงช่วยประเมินโอกาสในการเป็นผู้ขายโดยตรงหรือซัพพลายเออร์ในห่วงโซ่อุปทาน

รายงานของ The Nation Thailand ระบุด้วยว่า กระทรวงพาณิชย์ไทยพร้อมสนับสนุนการจับคู่ธุรกิจระหว่างผู้ประกอบการไทยกับผู้รับเหมาอินเดีย ตลอดจนให้คำแนะนำเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนและการรับรองที่เกี่ยวข้อง

โอกาสอยู่ที่การเข้าถึงผู้ซื้อ ไม่ใช่เพียงการเติบโตของงบลงทุน

การลงทุนระบบรางของอินเดียเป็นโอกาสที่น่าสนใจสำหรับผู้ส่งออกไทย โดยเฉพาะกลุ่มสินค้าที่ไทยมีฐานการผลิตและส่งออกอยู่แล้ว เช่น อุปกรณ์ไฟฟ้า สายไฟและสายเคเบิล รวมถึงเครื่องจักรและวัสดุอุตสาหกรรม

อย่างไรก็ตาม ตลาดโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่มีเงื่อนไขเฉพาะ ทั้งแหล่งเงินทุน การจัดซื้อ มาตรฐานสินค้า สถานะสัญญา และการแข่งขันด้านราคา ผู้ประกอบการจึงควรเริ่มจากการคัดเลือกโครงการที่มีโอกาสเข้าถึงได้จริง ก่อนลงทุนพัฒนาสินค้า การรับรองมาตรฐาน หรือสร้างเครือข่ายทางธุรกิจเพิ่มเติม

โจทย์สำคัญของผู้ส่งออกไทยไม่ใช่เพียงการมองเห็นว่าอินเดียกำลังลงทุนมากขึ้น แต่คือการเปลี่ยนโอกาสจากงบประมาณให้เป็นคำสั่งซื้อที่เกิดขึ้นจริง ผ่านการทำความเข้าใจระบบจัดซื้อและการนำเสนอสินค้าที่ตอบโจทย์ผู้ซื้อได้อย่างแข่งขันได้