Fact Check ความเชื่อเรื่องคลายหนาว ดื่มแอลกอฮอล์ช่วยให้ร่างกายอบอุ่น

เมื่ออากาศหนาว หลายคนอาจนึกถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เพื่อช่วยให้ร่างกายอบอุ่น ไม่ว่าจะเป็นไวน์แดง วิสกี้ หรือเครื่องดื่มร้อนผสมแอลกอฮอล์อย่าง Hot Toddy เพราะหลังดื่มมักรู้สึกร้อนวูบวาบบริเวณใบหน้าและผิวหนัง จนเชื่อว่าแอลกอฮอล์ช่วยคลายหนาวได้

แต่ความรู้สึกดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าร่างกายกำลังรักษาความอบอุ่นได้ดีขึ้นเสมอไป บทความ Is it true that … drinking alcohol warms you up? ของ The Guardian เผยแพร่เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 ชวนตรวจสอบความเชื่อนี้ผ่านคำอธิบายทางสรีรวิทยา โดย แอลกอฮอล์อาจทำให้รู้สึกอุ่นขึ้นชั่วคราว แต่กลับเพิ่มการสูญเสียความร้อนจากร่างกายได้

ทำไมดื่มแอลกอฮอล์แล้วจึงรู้สึกอุ่นขึ้น

ร่างกายมนุษย์มีกลไกควบคุมอุณหภูมิ โดยมีไฮโปทาลามัส (Hypothalamus) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสมอง ทำหน้าที่ช่วยรักษาอุณหภูมิภายในให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสม

เมื่อร่างกายร้อนเกินไป หลอดเลือดบริเวณใกล้ผิวหนังจะขยายตัว เพื่อให้เลือดไหลเวียนมาที่ผิวหนังมากขึ้นและระบายความร้อนออกสู่สิ่งแวดล้อม ในทางกลับกัน เมื่ออากาศหนาว หลอดเลือดบริเวณดังกล่าวจะหดตัวเพื่อลดการสูญเสียความร้อนและช่วยรักษาอุณหภูมิแกนกลางของร่างกาย

อย่างไรก็ตาม แอลกอฮอล์สามารถกระตุ้นให้หลอดเลือดบริเวณผิวหนังขยายตัว แม้อุณหภูมิแกนกลางของร่างกายไม่ได้เพิ่มขึ้นก็ตาม เลือดที่ไหลเวียนมาบริเวณผิวหนังมากขึ้นจึงทำให้รู้สึกร้อน หน้าแดง หรือรู้สึกอุ่นกว่าความเป็นจริง

ความรู้สึกอุ่นหลังดื่มแอลกอฮอล์เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของการไหลเวียนเลือดบริเวณผิวหนัง ไม่ใช่หลักฐานว่าร่างกายมีอุณหภูมิภายในสูงขึ้นหรือกำลังเก็บรักษาความร้อนได้ดีขึ้น

รู้สึกอุ่นขึ้น แต่ร่างกายอาจสูญเสียความร้อนมากกว่าเดิม

เมื่อหลอดเลือดบริเวณผิวหนังขยายตัว เลือดที่มีความร้อนจากภายในร่างกายจะไหลมาใกล้ผิวหนังมากขึ้น ส่งผลให้ความร้อนถ่ายเทออกสู่สิ่งแวดล้อมได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำ

หากผู้ดื่มเข้าใจผิดว่าตัวเองอุ่นขึ้นจริง อาจถอดเสื้อกันหนาว ลดจำนวนเสื้อผ้า หรืออยู่กลางแจ้งต่อไปโดยไม่ระวัง ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงจากการสัมผัสอากาศหนาวเป็นเวลานาน

นอกจากนี้ แอลกอฮอล์ยังส่งผลต่อการตัดสินใจและการรับรู้สถานการณ์ ทำให้ประเมินความเสี่ยงจากความหนาวได้ไม่เหมาะสม โดยเฉพาะเมื่อดื่มมากและอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิต่ำ

ความเสี่ยงสำคัญคือ ภาวะอุณหภูมิร่างกายต่ำกว่าปกติ (Hypothermia) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อร่างกายสูญเสียความร้อนเร็วกว่าที่สามารถสร้างหรือรักษาไว้ได้ และอุณหภูมิแกนกลางลดต่ำลงจนเป็นอันตราย ภาวะนี้อาจเกิดขึ้นได้เมื่ออยู่ในสภาพอากาศหนาวเป็นเวลานาน โดยการดื่มแอลกอฮอล์อาจเพิ่มความเสี่ยงผ่านผลต่อการควบคุมอุณหภูมิและพฤติกรรม

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่ออุณหภูมิแกนกลางขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ปริมาณแอลกอฮอล์ ระยะเวลาที่สัมผัสความหนาว เสื้อผ้าที่สวมใส่ และสภาพร่างกายของแต่ละคน จึงไม่ควรสรุปว่าการดื่มทุกครั้งจะทำให้อุณหภูมิแกนกลางลดลงในระดับเดียวกัน

แล้วเครื่องดื่มร้อนผสมแอลกอฮอล์ช่วยคลายหนาวได้หรือไม่

เครื่องดื่มร้อนอาจทำให้รู้สึกสบายขึ้นจากอุณหภูมิของเครื่องดื่มเอง แต่การผสมแอลกอฮอล์ไม่ได้ทำให้เครื่องดื่มนั้นกลายเป็นวิธีรักษาอุณหภูมิร่างกายที่ปลอดภัยกว่าเดิม

สิ่งสำคัญคือควรแยกผลจากความร้อนของเครื่องดื่มออกจากผลของแอลกอฮอล์ เพราะแม้จะรู้สึกอุ่นในช่วงแรก แต่แอลกอฮอล์ยังคงส่งผลต่อการขยายตัวของหลอดเลือดและการรับรู้ความหนาวได้

หากต้องอยู่ในสภาพอากาศเย็น วิธีที่เหมาะสมกว่าคือสวมเสื้อผ้าหลายชั้นที่ช่วยรักษาความร้อน อยู่ในพื้นที่กำบังลมและความหนาว และเลือกเครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์เพื่อช่วยให้ร่างกายได้รับน้ำอย่างเหมาะสม ทั้งนี้ หากเปียกฝนหรือเสื้อผ้าเปียก ควรเปลี่ยนเป็นเสื้อผ้าแห้งและหาที่อบอุ่นโดยเร็ว

หากต้องการคลายหนาว ควรพึ่งการป้องกันการสูญเสียความร้อน เช่น เสื้อผ้าที่เหมาะสมและพื้นที่อบอุ่น มากกว่าการใช้แอลกอฮอล์ซึ่งอาจสร้างความรู้สึกอุ่นที่ทำให้ประเมินสถานการณ์ผิดไป

Fact Check: ความเชื่อที่ว่าแอลกอฮอล์ช่วยให้ร่างกายอบอุ่น จริงหรือไม่

คำตอบ: ไม่จริงในแง่ของการรักษาความอบอุ่นของร่างกาย

แอลกอฮอล์อาจทำให้รู้สึกร้อนขึ้นชั่วคราว เพราะหลอดเลือดบริเวณผิวหนังขยายตัว แต่ความรู้สึกดังกล่าวไม่ได้ยืนยันว่าอุณหภูมิแกนกลางของร่างกายเพิ่มขึ้น ในสภาพอากาศหนาว การเปลี่ยนแปลงนี้อาจทำให้สูญเสียความร้อนได้ง่ายขึ้น และเมื่อรวมกับผลต่อการตัดสินใจ ก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะอุณหภูมิร่างกายต่ำกว่าปกติ

การทำความเข้าใจกลไกของร่างกายจึงช่วยให้แยกความรู้สึกที่เกิดขึ้นชั่วคราวออกจากผลทางสรีรวิทยาที่แท้จริงได้ดีขึ้น เพราะในเรื่องสุขภาพ สิ่งที่ทำให้รู้สึกดีขึ้นในระยะสั้น ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นผลดีต่อร่างกายในระยะยาวเสมอไป