ประท้วงยุโรป 6 ประเทศ เสี่ยงกระทบส่งออกไทย เปิดแผนรับมือโลจิสติกส์ ค่าเงิน และประกันภัย

กระทรวงพาณิชย์เร่งติดตามสถานการณ์การชุมนุมและความไม่สงบใน 6 ประเทศยุโรป หลังประเมินว่า หากเหตุการณ์ยืดเยื้อหรือขยายวงกว้าง อาจกระทบกำลังซื้อของผู้บริโภค การขนส่งสินค้า และต้นทุนดำเนินธุรกิจของผู้ส่งออกไทย พร้อมแนะนำให้ผู้ประกอบการเตรียมแผนสำรองด้านโลจิสติกส์ กระจายตลาดส่งออก และบริหารความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนและประกันภัยขนส่งสินค้า

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ มอบหมายให้กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ (DITP) และสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ (สคต.) ติดตามสถานการณ์และประเมินผลกระทบต่อการค้าไทยอย่างใกล้ชิด เพื่อให้คำแนะนำแก่ผู้ประกอบการได้ทันต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง

ประเด็นนี้มีความสำคัญต่อภาคส่งออกไทย เนื่องจาก สหภาพยุโรปเป็นตลาดการค้าสำคัญที่มีมูลค่าการค้ารวมกับไทยกว่า 34,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 ความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้นจึงเป็นความเสี่ยงที่ผู้ประกอบการควรติดตาม ทั้งในมิติของคำสั่งซื้อ ระยะเวลาส่งมอบ และต้นทุนการขนส่ง

6 ประเทศยุโรปที่ต้องจับตา ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่แค่กำลังซื้อ

รายงานของกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ประเทศที่มีการชุมนุม ได้แก่ ฝรั่งเศส อิตาลี โปรตุเกส แอลเบเนีย สเปน และเบลเยียม โดยข้อเรียกร้องเกี่ยวข้องกับค่าครองชีพ ค่าจ้าง และที่อยู่อาศัย ขณะที่บางพื้นที่มีรายงานการปะทะและเหตุการณ์ที่กระทบต่อความปลอดภัย

อีกประเด็นที่ต้องติดตามคือความเคลื่อนไหวของสหภาพแรงงาน ซึ่งอาจนำไปสู่การหยุดงานและส่งผลต่อระบบขนส่งหรือกิจกรรมทางเศรษฐกิจในบางพื้นที่

หากสถานการณ์ยืดเยื้อ ผลกระทบต่อผู้ส่งออกไทยอาจเกิดขึ้นได้หลายทาง ตั้งแต่ความต้องการซื้อสินค้าบางประเภทที่ชะลอตัว การกระจายสินค้าภายในยุโรปที่ล่าช้า ไปจนถึงต้นทุนการดำเนินธุรกิจที่เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงยังขึ้นอยู่กับความรุนแรง ระยะเวลา และพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ จึงยังไม่ควรสรุปว่าการส่งออกไทยไปยุโรปจะได้รับผลกระทบในระดับเดียวกันทั้งหมด

ความเสี่ยงทางการค้าไม่ได้เกิดจากยอดสั่งซื้อที่ลดลงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงสินค้าที่ส่งไม่ทันกำหนด ต้นทุนขนส่งที่เพิ่มขึ้น และความเสียหายจากเหตุการณ์ที่ผู้ส่งออกควบคุมไม่ได้

ตลาดยุโรปยังสำคัญต่อผู้ส่งออกไทยแค่ไหน?

ข้อมูลการค้าระหว่างไทยกับสหภาพยุโรปในช่วงเดือนมกราคม–สิงหาคม 2569 มีมูลค่ารวม 34,692.72 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 17.13% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยมีรายละเอียดดังนี้

• การส่งออกไทยไปสหภาพยุโรป: 21,062.04 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 21.89%

• การนำเข้าจากสหภาพยุโรป: 13,630.68 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 10.45%

• ไทยเกินดุลการค้า: 7,431.36 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนความสำคัญของตลาดยุโรปต่อภาคการค้าของไทย และชี้ให้เห็นว่าการบริหารความเสี่ยงต้องดำเนินควบคู่ไปกับการรักษาความสามารถในการแข่งขันของผู้ส่งออก

ในเชิงธุรกิจ ผู้ประกอบการควรแยกประเมินความเสี่ยงตามประเทศ ลูกค้า ประเภทสินค้า และเส้นทางขนส่ง เพราะสินค้าที่ต้องส่งมอบภายในเวลาจำกัด เช่น สินค้าที่มีอายุการเก็บรักษาสั้น อาจได้รับผลกระทบจากความล่าช้ามากกว่าสินค้าที่สามารถปรับตารางขนส่งได้

เปิด 4 แนวทางรับมือ ผู้ส่งออกไทยควรเตรียมอะไรบ้าง?

1. ตรวจสอบสถานะขนส่งและกำหนดส่งมอบอย่างใกล้ชิด

ผู้ส่งออกควรติดต่อคู่ค้าและผู้ให้บริการขนส่งเพื่อตรวจสอบสถานะสินค้า กำหนดส่งมอบ และความเสี่ยงในพื้นที่ปลายทาง หากพบว่าเส้นทางอาจได้รับผลกระทบ ควรเจรจาปรับกำหนดส่งมอบและเตรียมแผนสำรองล่วงหน้า

สำหรับสินค้าที่มีข้อจำกัดด้านเวลา ควรจัดลำดับความสำคัญของการจัดส่งให้ชัดเจน พร้อมประเมินผลกระทบหากสินค้าไปถึงล่าช้ากว่ากำหนด

2. ประเมินเส้นทางและท่าเรือทางเลือก

เมื่อเส้นทางขนส่งหลักมีความเสี่ยง ผู้ประกอบการควรหารือกับบริษัทโลจิสติกส์เกี่ยวกับทางเลือกที่เหมาะสม ทั้งการใช้ท่าเรืออื่นในยุโรปเหนือหรือยุโรปใต้ และการเชื่อมต่อการขนส่งด้วยระบบรางตามความเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนเส้นทางไม่จำเป็นต้องเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดเสมอไป เพราะอาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมหรือใช้เวลามากขึ้น ผู้ส่งออกจึงควรเปรียบเทียบต้นทุนรวม ระยะเวลาขนส่ง และความแน่นอนในการส่งมอบก่อนตัดสินใจ

ในกรณีที่มีคลังสินค้าอยู่ในพื้นที่เสี่ยง ธุรกิจอาจต้องประเมินความเหมาะสมในการปรับจุดกระจายสินค้า เพื่อรักษาความต่อเนื่องของห่วงโซ่อุปทาน

3. ทบทวนประกันภัยขนส่งสินค้าและบริหารความเสี่ยงค่าเงิน

ความไม่สงบอาจสร้างความเสี่ยงต่อสินค้าและทรัพย์สินระหว่างการขนส่ง ผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบกรมธรรม์ว่าครอบคลุมความเสียหายจากเหตุจลาจล การทำลายทรัพย์สิน หรือเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องหรือไม่ โดยไม่ควรสันนิษฐานว่าประกันภัยขนส่งทุกประเภทให้ความคุ้มครองเหมือนกัน

ขณะเดียวกัน ผู้ส่งออกที่มีรายรับเป็นเงินยูโรควรประเมินความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน และพิจารณาเครื่องมือป้องกันความเสี่ยง เช่น สัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า ตามความเหมาะสมกับกระแสเงินสดและเงื่อนไขทางธุรกิจ

การบริหารความเสี่ยงทั้งสองด้านควรพิจารณาควบคู่กัน เพราะความเสียหายจากการขนส่งและความผันผวนของค่าเงินอาจส่งผลต่อกำไรของคำสั่งซื้อเดียวกันได้

4. กระจายตลาด ลดการพึ่งพารายได้จากพื้นที่เดียว

กระทรวงพาณิชย์แนะนำให้ผู้ส่งออกพิจารณากระจายตลาดไปยังภูมิภาคอื่น เช่น อาเซียน เอเชียใต้ และตะวันออกกลาง เพื่อลดการพึ่งพาตลาดยุโรปในช่วงที่มีความไม่แน่นอน

สำหรับผู้ประกอบการ การกระจายตลาดไม่ใช่เพียงการหาลูกค้าใหม่ แต่ต้องพิจารณาความต้องการของตลาดเป้าหมาย มาตรฐานสินค้า เงื่อนไขการชำระเงิน ต้นทุนโลจิสติกส์ และความสามารถในการแข่งขันด้วย

ธุรกิจที่มีตลาดหลายภูมิภาคจะมีทางเลือกในการบริหารคำสั่งซื้อและจัดสรรสินค้าได้มากกว่า แต่ควรดำเนินการอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่เปลี่ยนตลาดอย่างเร่งด่วนโดยยังไม่ได้ประเมินต้นทุนและความต้องการของลูกค้าใหม่

จากการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า สู่ระบบบริหารความเสี่ยงการส่งออก

สถานการณ์ในยุโรปสะท้อนว่า ความเสี่ยงทางการค้าระหว่างประเทศไม่ได้มาจากมาตรการภาษีหรือข้อกำหนดการนำเข้าเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกิดจากปัจจัยทางสังคม การเมือง และแรงงานที่อาจกระทบต่อการขนส่งและการกระจายสินค้าได้เช่นกัน

สำหรับผู้ส่งออกไทย การมีแผนบริหารความเสี่ยงจึงควรเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินธุรกิจประจำ ไม่ว่าจะเป็นการติดตามสถานการณ์ในประเทศคู่ค้า การจัดทำรายชื่อผู้ให้บริการขนส่งสำรอง การทบทวนเงื่อนไขประกันภัย การวางแผนป้องกันความเสี่ยงค่าเงิน หรือการประเมินความเหมาะสมของตลาดส่งออกแต่ละแห่ง

ภาครัฐเองมีบทบาทสำคัญในการสื่อสารข้อมูลจากสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศให้ผู้ประกอบการเข้าถึงได้รวดเร็วและนำไปใช้ตัดสินใจได้จริง โดยเฉพาะข้อมูลเกี่ยวกับพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ เส้นทางขนส่ง และข้อจำกัดในการดำเนินธุรกิจ

ท้ายที่สุด การรักษาความสามารถในการแข่งขันของผู้ส่งออกไทยไม่ได้ขึ้นอยู่กับการขายสินค้าได้มากเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการส่งมอบสินค้าได้ตรงเวลา ควบคุมต้นทุน และปรับแผนได้ทันเมื่อเกิดความไม่แน่นอน ธุรกิจที่เตรียมทางเลือกไว้ล่วงหน้าย่อมมีโอกาสจำกัดความเสียหายและรักษาความเชื่อมั่นของคู่ค้าได้ดีกว่า