จีนเปิดตัวแผนนวัตกรรมรถไฟ ปี 2026-2030 มุ่งยกระดับการรถไฟรอบด้าน

ปักกิ่ง, (ซินหัว) — ประเทศจีน ซึ่งมีเครือข่ายรถไฟความเร็วสูงขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ได้ประกาศแผนนวัตกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการรถไฟ ฉบับที่ 15 ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ระยะ 5 ปี (2026-2030)

จีนเดินหน้าแผนนวัตกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการรถไฟระยะ 5 ปี ตั้งเป้าจัดตั้งฐานนวัตกรรมใหม่ราว 30 แห่ง พัฒนาเทคโนโลยีหลักอย่างน้อย 100 รายการ พร้อมเร่งใช้ AI ยกระดับบริการเดินทางและผลักดันระบบรถไฟคาร์บอนต่ำภายในปี 2030

จีนวางยุทธศาสตร์นวัตกรรมรถไฟ รับเป้าหมายพัฒนาอุตสาหกรรมถึงปี 2030

จีนประกาศแผนนวัตกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการรถไฟ ฉบับที่ 15 ภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติระยะ 5 ปี ช่วงปี 2026–2030 โดยสำนักงานบริหารการรถไฟแห่งชาติจีน (National Railway Administration: NRA) กำหนดแนวทางพัฒนาเทคโนโลยีและระบบนวัตกรรมเพื่อยกระดับอุตสาหกรรมรถไฟให้ทันสมัยอย่างเป็นรูปธรรมภายในปี 2030

แผนงานครอบคลุมตั้งแต่การวิจัยพื้นฐานและเทคโนโลยีขั้นสูง การก่อสร้างเชิงวิศวกรรม อุปกรณ์ทางเทคนิค บริการขนส่ง ไปจนถึงระบบรถไฟดิจิทัลและอัจฉริยะ ความปลอดภัย ตลอดจนการพัฒนาที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและคาร์บอนต่ำ

เป้าหมายดังกล่าวสะท้อนการพัฒนาระบบรถไฟในหลายมิติพร้อมกัน ทั้งขีดความสามารถทางเทคโนโลยี ประสิทธิภาพการดำเนินงาน ประสบการณ์ของผู้โดยสาร และการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ตั้งฐานนวัตกรรม 30 แห่ง เร่งพัฒนาเทคโนโลยีหลัก

ในช่วงปี 2026–2030 จีนวางแผนจัดตั้งฐานนวัตกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอุตสาหกรรมรถไฟแห่งใหม่ภายใต้การดำเนินงานของ NRA ราว 30 แห่ง พร้อมกำหนดเป้าหมายพัฒนาเทคโนโลยีหลักที่สำคัญอย่างน้อย 100 รายการ และสร้างผลงานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่สำคัญไม่น้อยกว่า 500 รายการ

นอกจากนี้ ยังตั้งเป้ากำหนดสถานการณ์ใช้งานจริงหรือโครงการสาธิตอย่างน้อย 20 รายการ เพื่อทดสอบและแสดงศักยภาพของเทคโนโลยีในสภาพการดำเนินงานจริง โดยหนึ่งในเป้าหมายสำคัญคือระบบปฏิบัติการรถไฟความเร็วสูงที่มีความเร็ว 400 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

การกำหนดเป้าหมายทั้งด้านฐานนวัตกรรม เทคโนโลยี และโครงการสาธิต ช่วยวางกรอบการพัฒนาตั้งแต่การวิจัยไปจนถึงการประยุกต์ใช้จริง อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ในแต่ละด้านยังขึ้นอยู่กับความก้าวหน้าของการวิจัย การทดสอบ และการนำไปใช้งานตามแผน

มุ่งวิจัย Maglev 600 กม./ชม. ยกระดับเทคโนโลยีรถไฟ

ด้านอุปกรณ์ทางเทคนิค จีนมุ่งวิจัยเทคโนโลยีรถไฟพลังแม่เหล็ก หรือ Maglev ที่มีความเร็ว 600 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ควบคู่กับการทดสอบและตรวจสอบเทคโนโลยีหลักเพื่อรองรับการผลิตภายในประเทศ

การพัฒนา Maglev เป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญของแผนนวัตกรรมรถไฟ โดยเน้นทั้งการวิจัยเทคโนโลยีและการทดสอบความพร้อมของระบบที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ เป้าหมายการวิจัยและทดสอบตามแผนไม่ควรถูกตีความว่าเป็นการเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์ด้วยความเร็วดังกล่าวแล้ว

ขณะเดียวกัน การพัฒนาระบบรถไฟความเร็วสูง 400 กิโลเมตรต่อชั่วโมงยังเป็นอีกแนวทางที่จีนต้องการผลักดันผ่านสถานการณ์สาธิตและการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในระบบปฏิบัติการรถไฟ

ยกระดับ 12306 จากแพลตฟอร์มซื้อตั๋วสู่บริการเดินทางอัจฉริยะ

นอกจากเทคโนโลยีด้านตัวรถและโครงสร้างพื้นฐาน จีนยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาบริการผู้โดยสาร โดยมีแผนยกระดับแพลตฟอร์ม 12306 ซึ่งเป็นช่องทางจำหน่ายตั๋วรถไฟอย่างเป็นทางการ จากบริการซื้อบัตรโดยสารไปสู่บริการอัจฉริยะตลอดการเดินทาง

แนวทางดังกล่าวมุ่งนำเสนอโซลูชันการเดินทางที่เชื่อมต่อการขนส่งหลายรูปแบบ เพื่อรองรับความต้องการของผู้โดยสารที่แตกต่างกัน และเพิ่มความสามารถในการให้บริการที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

ในเชิงธุรกิจ การพัฒนาบริการลักษณะนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการเชื่อมโยงข้อมูลและระบบดิจิทัลเข้ากับประสบการณ์ของลูกค้า โดยคุณค่าของเทคโนโลยีไม่ได้อยู่เพียงการขายตั๋วผ่านช่องทางออนไลน์ แต่ยังรวมถึงการช่วยให้ผู้โดยสารวางแผนและจัดการการเดินทางได้สะดวกขึ้น

เร่งสร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI และชุดข้อมูลอุตสาหกรรมรถไฟ

แผนงานยังครอบคลุมการพัฒนาโมเดลขนาดใหญ่ ชุดข้อมูล และโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังการประมวลผลสำหรับอุตสาหกรรมรถไฟ โดยกำหนดเป้าหมายจัดตั้งชุดข้อมูลอุตสาหกรรมคุณภาพสูงอย่างน้อย 20 ชุด และพัฒนาสถานการณ์ใช้งาน AI ที่พบบ่อยมากกว่า 20 สถานการณ์

องค์ประกอบเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของการวางรากฐานเพื่อขยายการประยุกต์ใช้ AI ในอุตสาหกรรมรถไฟ โดยเชื่อมโยงข้อมูลและกำลังประมวลผลเข้ากับการพัฒนาระบบอัจฉริยะ

อย่างไรก็ตาม แผนที่ประกาศยังไม่ได้ระบุรายละเอียดทั้งหมดเกี่ยวกับรูปแบบการใช้งาน AI ในแต่ละสถานการณ์ จึงต้องติดตามต่อว่าการพัฒนาโมเดลและชุดข้อมูลจะนำไปใช้กับงานใดบ้าง รวมถึงผลลัพธ์ด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยที่จะเกิดขึ้นในทางปฏิบัติ

ผลักดันรถไฟคาร์บอนต่ำ ใช้แบตเตอรี่และไฮโดรเจน

อีกหนึ่งเสาหลักของแผนคือการพัฒนาระบบรถไฟที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยจีนกำหนดให้ดำเนินโครงการสาธิตหัวรถจักรดีเซลที่ปล่อยมลพิษต่ำและใช้เชื้อเพลิงต่ำ พร้อมส่งเสริมหัวรถจักรและขบวนรถที่ใช้พลังงานหลายรูปแบบ เช่น แบตเตอรี่และไฮโดรเจน

นอกจากนี้ ยังมีแผนจัดตั้งและปรับปรุงระบบการจัดการคาร์บอนให้มีความสมบูรณ์ โดยกำหนดเป้าหมายให้ปริมาณการปล่อยคาร์บอนรวมจากบริการรถไฟแตะจุดสูงสุดภายในปี 2030

แนวทางดังกล่าวสะท้อนว่าการพัฒนารถไฟสมัยใหม่ไม่ได้มุ่งเฉพาะความเร็วหรือความสะดวกสบาย แต่ยังรวมถึงประสิทธิภาพการใช้พลังงานและการจัดการการปล่อยคาร์บอนในระดับระบบ

อย่างไรก็ดี แผนงานที่ระบุถึงหัวรถจักรและขบวนรถพลังงานทางเลือกยังไม่ใช่การยืนยันว่าเทคโนโลยีทุกประเภทจะถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายภายในช่วงเวลาเดียวกัน ขอบเขตการใช้งานและความคืบหน้าจะต้องพิจารณาจากผลการดำเนินงานในระยะต่อไป

จีนกับทิศทางใหม่ของอุตสาหกรรมรถไฟ

แผนนวัตกรรมรถไฟปี 2026–2030 ครอบคลุมทั้งเทคโนโลยีความเร็วสูง Maglev ระบบจำหน่ายตั๋วอัจฉริยะ AI โครงสร้างพื้นฐานข้อมูล และการลดการปล่อยคาร์บอน ทำให้เห็นทิศทางการพัฒนาที่เชื่อมโยงเทคโนโลยีเข้ากับการดำเนินงานของระบบรถไฟในภาพรวม

สำหรับภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง ประเด็นที่ควรติดตามคือความคืบหน้าของเทคโนโลยีหลัก การพัฒนาผู้ผลิตอุปกรณ์ภายในประเทศ การนำระบบดิจิทัลไปใช้งานจริง และผลลัพธ์ด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม

หัวใจของแผนนี้จึงอยู่ที่การเปลี่ยนเป้าหมายด้านนวัตกรรมให้กลายเป็นขีดความสามารถที่ใช้งานได้จริง ตั้งแต่การวิจัยและทดสอบเทคโนโลยี ไปจนถึงการยกระดับบริการและการจัดการระบบรถไฟ โดยความสำเร็จจะขึ้นอยู่กับการดำเนินงานตามเป้าหมายที่กำหนดไว้จนถึงปี 2030