สร้างสรรค์คุณค่าไทยสู่สากล: ปั้นสินค้าและบริการอย่างไรให้โดนใจผู้บริโภคต่างชาติ

ท่ามกลางการปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทานและการแข่งขันทางการค้าโลก การพึ่งพาการส่งออกสินค้าขั้นพื้นฐานหรือแข่งขันด้วยราคาเพียงอย่างเดียว อาจไม่เพียงพอต่อการเติบโตในระยะยาว ผู้ประกอบการไทยจึงต้องยกระดับสินค้าและบริการด้วย นวัตกรรม ความคิดสร้างสรรค์ และมาตรฐานที่ตอบโจทย์ตลาดสากล

กระทรวงพาณิชย์ โดยกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ (DITP) เดินหน้าผลักดันแคมเปญ “THINK THAILAND: NEXT LEVEL” เพื่อส่งเสริมภาพลักษณ์สินค้าและบริการไทยให้ก้าวสู่ตลาดมูลค่าสูง โดยต่อยอดจุดแข็งและอัตลักษณ์ท้องถิ่นให้กลายเป็นคุณค่าที่ผู้บริโภคทั่วโลกมองเห็นและเลือกซื้อ

โอกาสของผู้ประกอบการไทยครอบคลุมหลายกลุ่มธุรกิจ โดยเฉพาะอาหารและเกษตรแปรรูป ศิลปะแฟชั่นและไลฟ์สไตล์ ตลอดจนบริการสุขภาพและเวลเนส การเติบโตในตลาดเหล่านี้ต้องอาศัยกลยุทธ์ที่เข้าใจผู้บริโภคเป้าหมาย พร้อมพัฒนาสินค้าให้มีความแตกต่างและแข่งขันได้อย่างยั่งยืน

1. ถอดรหัสเสน่ห์ท้องถิ่น สร้างจุดขายระดับสากล

สินค้าไทยจำนวนมากมีวัตถุดิบและภูมิปัญญาที่โดดเด่น แต่การมีคุณภาพเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ ผู้ประกอบการต้องค้นหาอัตลักษณ์ของสินค้า แล้วนำมาต่อยอดเป็น มูลค่าเพิ่ม (Value Creation) ที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด

แนวทางสำคัญ ได้แก่

• สำรวจจุดแข็งของวัตถุดิบท้องถิ่น เช่น กล้วยตากหรือผลไม้ไทย แล้วประยุกต์ใช้เทคโนโลยีแปรรูปเพื่อช่วยยืดอายุการเก็บรักษาและคงคุณภาพของสินค้า

• ออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้เหมาะกับตลาดเป้าหมาย ถ่ายทอดเรื่องราวของสินค้าและแหล่งที่มาอย่างน่าสนใจ ควบคู่กับการออกแบบที่ร่วมสมัย ใช้งานสะดวก และสอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้บริโภค

• พัฒนามาตรฐานและข้อมูลสินค้า เช่น การตรวจสอบคุณค่าทางโภชนาการหรือคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ รวมถึงการขอรับรองมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือในการเจรจากับคู่ค้าต่างประเทศ

สำหรับสินค้าที่มีสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) หรือมีภูมิปัญญาเฉพาะถิ่น การสื่อสารเรื่องราวและแหล่งกำเนิดอย่างชัดเจน ยังช่วยสร้างความแตกต่างจากสินค้าทั่วไปได้อีกทางหนึ่ง

2. ยกระดับมาตรฐานสินค้า สู่การผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

ประเด็นสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนมีบทบาทมากขึ้นในการดำเนินธุรกิจและการค้าระหว่างประเทศ ผู้ประกอบการจึงควรเตรียมข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมของสินค้าและกระบวนการผลิตให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของตลาดเป้าหมาย รวมถึงความคาดหวังของผู้บริโภค

แนวทางที่สามารถเริ่มดำเนินการได้ ได้แก่

• ทบทวนการใช้วัตถุดิบและการขนส่ง พิจารณาใช้วัตถุดิบจากแหล่งใกล้เคียงเมื่อเหมาะสม เพื่อลดระยะทางขนส่งและประเมินโอกาสลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

• พัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เลือกวัสดุที่ลดการใช้ทรัพยากร ใช้ซ้ำ หรือรีไซเคิลได้จริง โดยคำนึงถึงระบบจัดการขยะในตลาดปลายทาง

• ประเมินและขอรับรองมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์หรือฉลากสิ่งแวดล้อมตามความเหมาะสม เพื่อช่วยให้คู่ค้าและผู้บริโภคเข้าใจข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมของสินค้าได้ชัดเจนขึ้น

การเตรียมความพร้อมด้านสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เพียงเรื่องภาพลักษณ์ แต่ยังช่วยให้ผู้ประกอบการประเมินต้นทุนและความเสี่ยงจากข้อกำหนดทางการค้าได้รอบด้าน ทั้งนี้ มาตรฐานหรือใบรับรองแต่ละประเภทมีขอบเขตและเงื่อนไขแตกต่างกัน จึงควรตรวจสอบข้อกำหนดของประเทศและตลาดเป้าหมายก่อนดำเนินการ

3. ผสานศิลปะแฟชั่นและนวัตกรรม สร้างไลฟ์สไตล์ร่วมสมัย

สินค้าเฟอร์นิเจอร์ ของตกแต่งบ้าน และสิ่งทอไทยมีจุดแข็งด้านฝีมือและภูมิปัญญา การต่อยอดสู่ตลาดต่างประเทศจึงควรผสานเอกลักษณ์เหล่านี้เข้ากับการออกแบบที่ตอบโจทย์การใช้งานจริงในชีวิตประจำวัน

แนวทางพัฒนาผลิตภัณฑ์ ได้แก่

• ร่วมมือกับนักออกแบบ เพื่อปรับรูปทรง สีสัน วัสดุ และฟังก์ชันให้ร่วมสมัย โดยยังคงเอกลักษณ์ของงานหัตถกรรมไทย

• ต่อยอดวัสดุเหลือใช้ด้วยแนวคิด Upcycling นำเศษวัสดุจากภาคเกษตรหรืออุตสาหกรรมมาพัฒนาเป็นสินค้าแฟชั่นและของตกแต่งบ้าน พร้อมสื่อสารที่มาของวัสดุอย่างโปร่งใส

• ออกแบบให้เหมาะกับพื้นที่และพฤติกรรมผู้ใช้ เช่น เฟอร์นิเจอร์ที่ถอดประกอบได้ จัดเก็บสะดวก หรือมีหลายฟังก์ชันในชิ้นเดียว สำหรับผู้บริโภคที่อาศัยในพื้นที่จำกัด

หัวใจสำคัญคือการทำให้สินค้าไทยมีทั้งเรื่องราวและประโยชน์ใช้สอย สามารถเข้ากับบ้านและไลฟ์สไตล์ของผู้บริโภคต่างชาติได้ โดยไม่จำเป็นต้องละทิ้งรากวัฒนธรรมของตนเอง

4. ต่อยอดบริการสุขภาพและเวลเนส ด้วยมาตรฐานและอัตลักษณ์ไทย

บริการสุขภาพและเวลเนสเป็นอีกกลุ่มธุรกิจที่สามารถนำจุดแข็งของไทยมาต่อยอดได้ โดยเฉพาะบริการที่เชื่อมโยงการดูแลสุขภาพ การพักผ่อน และประสบการณ์ทางวัฒนธรรม อย่างไรก็ตาม การพัฒนาบริการควรให้ความสำคัญกับมาตรฐาน ความปลอดภัย และข้อกำหนดของตลาดเป้าหมายควบคู่กัน

แนวทางที่น่าสนใจ ได้แก่

• พัฒนาผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรไทย เช่น ขมิ้นชัน ไพล และกระชายดำ โดยศึกษาคุณสมบัติและความปลอดภัยของวัตถุดิบอย่างเหมาะสม ก่อนพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์รูปแบบต่าง ๆ และสื่อสารสรรพคุณตามหลักฐานที่รองรับ

• ออกแบบบริการเวลเนสแบบองค์รวม ผสานการนวดแผนไทย สปา และกิจกรรมส่งเสริมการผ่อนคลาย พร้อมพิจารณาความต้องการเฉพาะบุคคลของผู้ใช้บริการ

• รักษามาตรฐานควบคู่กับเสน่ห์ไทย พัฒนาระบบสุขอนามัย ความปลอดภัย และคุณภาพบริการ โดยยังคงเอกลักษณ์ด้านการต้อนรับและประสบการณ์แบบไทย

สำหรับบริการหรือผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบกฎระเบียบและข้อกำหนดการกล่าวอ้างสรรพคุณในแต่ละประเทศก่อนทำตลาด

5. ใช้เครื่องมือดิจิทัล ขยายโอกาสการค้าข้ามพรมแดน

การเข้าร่วมงานแสดงสินค้าเป็นหนึ่งในช่องทางพบคู่ค้า แต่ผู้ส่งออกสามารถเพิ่มโอกาสทางธุรกิจได้ด้วยการใช้แพลตฟอร์มออนไลน์และเครื่องมือดิจิทัลให้เหมาะกับสินค้าและกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย

แนวทางสำคัญ ได้แก่

• เลือกแพลตฟอร์มให้เหมาะกับรูปแบบธุรกิจ เช่น ช่องทาง B2B สำหรับการเจรจากับผู้นำเข้าและผู้ซื้อองค์กร หรือช่องทาง B2C สำหรับจำหน่ายสินค้าให้ผู้บริโภคโดยตรง โดยตรวจสอบเงื่อนไขการเปิดร้าน การชำระเงิน และการจัดส่งของแต่ละแพลตฟอร์ม

• ใช้ AI และข้อมูลตลาดประกอบการตัดสินใจ วิเคราะห์แนวโน้มสินค้า คำค้นหา และพฤติกรรมผู้บริโภค เพื่อช่วยวางแผนสินค้าและสื่อสารการตลาดให้ตรงกลุ่มมากขึ้น ทั้งนี้ควรตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลก่อนนำไปใช้

• พัฒนาทักษะทีมงานด้านการค้าสมัยใหม่ ทั้งการนำเสนอสินค้าออนไลน์ การเจรจากับคู่ค้าต่างประเทศ และการใช้ข้อมูลเพื่อวางแผนการขาย โดยสามารถศึกษาหลักสูตรจากสถาบันพัฒนาผู้ประกอบการการค้ายุคใหม่ (NEA) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การทำตลาดออนไลน์ข้ามพรมแดนยังต้องคำนึงถึงต้นทุนโลจิสติกส์ ภาษี กฎระเบียบสินค้า และบริการหลังการขาย เพื่อให้การขยายตลาดดำเนินไปได้อย่างต่อเนื่อง

จากคุณค่าท้องถิ่น สู่แบรนด์ไทยที่แข่งขันได้ในตลาดโลก

การสร้างสินค้าและบริการไทยให้เป็นที่ต้องการในตลาดต่างประเทศ ไม่ได้เริ่มจากการเปลี่ยนทุกอย่างให้เหมือนตลาดโลก แต่เริ่มจากการเข้าใจจุดแข็งของตนเอง แล้วนำมาต่อยอดด้วยการออกแบบ นวัตกรรม มาตรฐาน และการสื่อสารที่ตรงกับผู้บริโภคเป้าหมาย

แคมเปญ “THINK THAILAND: NEXT LEVEL” สะท้อนแนวทางการยกระดับสินค้าและบริการไทยผ่านการสร้างคุณค่าและภาพลักษณ์ที่ชัดเจน ผู้ประกอบการสามารถนำแนวคิดนี้ไปปรับใช้ตามความพร้อมของธุรกิจ ตั้งแต่การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงการเตรียมมาตรฐานและขยายช่องทางการค้า

เมื่ออัตลักษณ์ไทยผสานกับความคิดสร้างสรรค์และการพัฒนาที่ตอบโจทย์ตลาด สินค้าและบริการจากท้องถิ่นก็มีโอกาสก้าวสู่ตลาดสากลด้วยคุณค่าที่แตกต่างและยั่งยืน