"ก็มันคาใจ" ชวนคุยประเด็น School Shooting-บุลลี ชี้ทางออกเริ่มต้นก่อนเหตุรุนแรงจะเกิด

ผลสำรวจล่าสุดของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) ที่เก็บข้อมูลจากเด็กและเยาวชนไทยอายุ 7-25 ปี จำนวน 41,944 คน พบว่ามีเยาวชนไทยมากถึง 65.54% ที่เคยมีประสบการณ์ถูกกลั่นแกล้งรังแก และกว่า 83.35% ของเหตุการณ์เกิดขึ้นภายในสถานศึกษา โดยผู้กระทำส่วนใหญ่ถึง 73.53% คือเพื่อนหรือนักเรียนรุ่นเดียวกันเอง ตัวเลขนี้สะท้อนว่า "การบุลลี" ในโรงเรียนไทยยังคงเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ลุกลามกว้าง ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยที่มองข้ามได้

ประเด็นดังกล่าวถูกหยิบยกขึ้นมาพูดคุยอีกครั้งในรายการ "ก็มันคาใจ" ทางไทยพีบีเอส ตอน "ความรุนแรงในโรงเรียน" พ่อ แม่ ครู ผู้ใหญ่ รับมืออย่างไร? โดยมี นพ.ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์ ที่ปรึกษากรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ร่วมให้มุมมองเกี่ยวกับสัญญาณเตือนและแนวทางป้องกันเหตุรุนแรงในสถานศึกษา ตั้งแต่ระดับครอบครัว โรงเรียน ไปจนถึงเพื่อนนักเรียนด้วยกันเอง

ความปลอดภัยในโรงเรียนเริ่มต้นก่อนพบอาวุธ

แก่นของการพูดคุยในตอนนี้อยู่ที่มุมมองว่า ความปลอดภัยในโรงเรียนจากเหตุการณ์ลักษณะ "School Shooting" ไม่ได้เริ่มต้นในวันที่เจ้าหน้าที่ตรวจพบอาวุธ แต่อาจเริ่มต้นตั้งแต่วันที่ครูสังเกตเห็นว่านักเรียนคนหนึ่งเงียบขรึมผิดปกติ วันที่เพื่อนตัดสินใจไม่นิ่งเฉยเมื่อเห็นการบุลลี หรือวันที่เด็กคนหนึ่งกล้าเล่าให้ผู้ใหญ่ฟังว่ากำลังเผชิญปัญหาบางอย่างอยู่

เยาวชนไทย 65.54% เคยถูกกลั่นแกล้งรังแก และกว่า 83.35% ของเหตุเกิดขึ้นในสถานศึกษา — สะท้อนว่าโรงเรียนคือจุดเสี่ยงหลักที่ต้องเฝ้าระวังมากที่สุด 

สถิติในอดีตก็ชี้ไปทิศทางเดียวกัน โดยข้อมูลจากกรมสุขภาพจิตเคยระบุว่า เด็กไทยถูกรังแกกันในสถานศึกษาปีละราว 600,000 คน และไทยติดอันดับ 2 ของโลกในด้านนี้ แสดงให้เห็นว่าปัญหาการบุลลีในโรงเรียนไทยไม่ใช่เหตุการณ์เฉพาะกรณี แต่เป็นปัญหาเรื้อรังที่สะสมมานาน และเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่อาจนำไปสู่ความรุนแรงรุนแรงกว่าเดิมหากไม่ได้รับการแก้ไข

บทบาทของพ่อ แม่ ครู และเพื่อนนักเรียน

ประเด็นที่รายการชวนสังคมตั้งคำถามคือ ทุกคนควรทำอย่างไรเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์สะเทือนใจ และทำอย่างไรเพื่อไม่ให้ตัวเองกลายเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาโดยไม่รู้ตัว ไม่ว่าจะเป็น:

• ไม่เพิกเฉยเมื่อเห็นใครถูกบุลลี
• หยุดวัฒนธรรม "มองหาคนผิด" หลังเกิดเหตุแล้วเท่านั้น โดยไม่ป้องกันล่วงหน้า
• ไม่ส่งต่อหรือขยายความรุนแรงต่อในโลกออนไลน์และออฟไลน์

มุมมองนี้วางน้ำหนักไว้ที่ "ผู้ใหญ่รอบตัวเด็ก" ไม่ว่าจะเป็นพ่อแม่หรือครู ในฐานะด่านแรกที่จะสังเกตเห็นสัญญาณผิดปกติได้ก่อนที่ปัญหาจะบานปลาย

ช่องทางรับชม

ตอน "ความรุนแรงในโรงเรียน" พ่อ แม่ ครู ผู้ใหญ่ รับมืออย่างไร? ออกอากาศทางออนไลน์ผ่าน Facebook และ YouTube ของไทยพีบีเอส และออกอากาศซ้ำทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส ช่องหมายเลข 3 ทุกวันเสาร์ เวลา 11.30 น. โดยรายการ "ก็มันคาใจ" เวอร์ชันเต็มแบบ Uncut ออกอากาศทุกวันพุธ เวลา 21.30 น. ทางช่องทางออนไลน์เช่นกัน ผู้สนใจสามารถรับชมย้อนหลังได้ที่เว็บไซต์ไทยพีบีเอส

บทสรุป

เหตุการณ์รุนแรงในโรงเรียนมักถูกมองว่าเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แต่ข้อมูลและมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตชี้ว่า สัญญาณเตือนมักปรากฏล่วงหน้าเสมอ ไม่ว่าจะเป็นความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมของเด็ก หรือรูปแบบการกลั่นแกล้งที่สะสมต่อเนื่อง การรับมือที่ได้ผลจึงไม่ใช่การตั้งรับหลังเกิดเหตุ แต่คือการสร้างวัฒนธรรมที่ผู้ใหญ่และเพื่อนนักเรียนกล้าเข้าไปแทรกแซงตั้งแต่สัญญาณแรก — และนั่นคือคำถามที่สังคมไทยยังต้องหาคำตอบร่วมกันต่อไป