มาตรการคุมเข้มการลงทุน Data Center ในประเทศไทย

ประเทศไทยกำลังเผชิญกระแสเม็ดเงินลงทุนธุรกิจ Data Center หลั่งไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่อง สะท้อนจากตัวเลขการอนุมัติส่งเสริมการลงทุนของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ในปี 2568 ที่มีโครงการได้รับอนุมัติถึง 26 โครงการ มูลค่ารวมกว่า 498,716 ล้านบาท และต่อเนื่องมาถึงปี 2569 ซึ่งอนุมัติไปแล้ว 8 โครงการ ทั้งนี้ ตัวเลขมูลค่าการลงทุนของปี 2569 ยังปรากฏไม่ตรงกันในรายงานข่าว โดยบางแหล่งระบุไว้ที่ 62,044 ล้านบาท ขณะที่อีกแหล่งซึ่งเผยแพร่วันเดียวกันระบุไว้ที่ 162,044 ล้านบาท จึงควรตรวจสอบกับ BOI โดยตรงก่อนนำตัวเลขนี้ไปอ้างอิงต่อ

ตัวเลขการลงทุนที่เติบโตอย่างก้าวกระโดดนี้สะท้อนศักยภาพของไทยในการก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจดิจิทัลของภูมิภาค แต่ในขณะเดียวกันก็นำมาซึ่งความกังวลของสังคมต่อผลกระทบด้านการใช้ทรัพยากรพลังงานและน้ำในปริมาณมหาศาล ทำให้ภาครัฐเริ่มปรับท่าทีจากการมุ่งดึงดูดการลงทุนเชิงปริมาณ มาสู่การคัดกรองคุณภาพมากขึ้น

กพช. ไฟเขียวมาตรการวางหลักประกันการใช้ไฟฟ้า

เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2569 ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติเห็นชอบมาตรการด้านไฟฟ้าหลายเรื่อง โดยหนึ่งในนั้นคือเงื่อนไขให้ผู้ประกอบการ Data Center ต้องวางหลักประกัน (Bank Guarantee) การใช้ไฟฟ้าก่อนเริ่มโครงการ มาตรการนี้มีเป้าหมายเพื่อคัดกรองนักลงทุนที่มีความพร้อมและตั้งใจดำเนินโครงการจริง ป้องกันปัญหาการกักตุนโควตาไฟฟ้าจากผู้ที่ขอสิทธิ์ไว้ล่วงหน้าโดยไม่มีแผนดำเนินงานชัดเจน ซึ่งอาจเป็นอุปสรรคต่อการวางแผนขยายระบบไฟฟ้าของหน่วยงานรัฐ

ในทางปฏิบัติ BOI เป็นหน่วยงานที่กำหนดรายละเอียดของเกณฑ์ดังกล่าว โดยกำหนดอัตราหลักประกันไว้ที่ 4.5 ล้านบาทต่อเมกะวัตต์ หรือ 45 ล้านบาทต่อ 100 เมกะวัตต์ และจะทยอยคืนเงินประกันเมื่อโครงการเริ่มใช้ไฟฟ้าจริง โดยคืนบางส่วนเมื่อใช้ไฟถึงร้อยละ 50 และคืนทั้งหมดเมื่อใช้ไฟฟ้าจริงถึงร้อยละ 70 นอกจากนี้ BOI ยังกำหนดเกณฑ์คัดกรองโครงการใหม่ 4 มิติ ได้แก่ ความพร้อมด้านพลังงานและการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ การดูแลสิ่งแวดล้อมและป้องกันมลพิษ และการสร้างประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมแก่ประเทศ เช่น การพัฒนาบุคลากรด้านดิจิทัลและ AI 

หน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องกับการจัดระเบียบ

การคุมเข้มการลงทุน Data Center ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงมิติพลังงานเท่านั้น สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) อยู่ระหว่างปรับปรุงประเภทใบอนุญาตผู้ประกอบการ Data Center จากใบอนุญาตแบบที่ 1 เป็นแบบที่ 3 ซึ่งเทียบเท่าผู้ให้บริการโครงข่ายโทรคมนาคม เพื่อให้กำกับดูแลได้เข้มงวดขึ้นทั้งด้านมาตรฐานโครงสร้างพื้นฐานและการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของลูกค้าผู้ใช้บริการ พร้อมทั้งวางแนวทางจัดโซนนิ่งพื้นที่การลงทุนควบคู่กันไป (Bangkokbiznews, 2569ก, 27 กรกฎาคม).

ด้านการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) อยู่ระหว่างพิจารณาแนวทางขายไฟฟ้าตรงให้กับผู้ประกอบการ Data Center ขนาดใหญ่ เพื่อลดปัญหาคอขวดของระบบสายส่งไฟฟ้าในพื้นที่ที่มีความหนาแน่นของการลงทุน ควบคู่กับการจัดทำแผนที่ Power & Water Map เพื่อระบุพื้นที่ที่มีความพร้อมด้านไฟฟ้าและน้ำ จูงใจให้นักลงทุนกระจายออกไปนอกเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) เนื่องจากปัจจุบันโครงการกว่าร้อยละ 70 ยังกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ดังกล่าว จนเริ่มส่งผลกระทบต่อความเพียงพอของทรัพยากรน้ำและไฟฟ้าในพื้นที่ (Bangkokbiznews, 2569ก, 27 กรกฎาคม).

ข้อเรียกร้องด้านสิ่งแวดล้อมที่ยังรอความชัดเจน

นอกเหนือจากมาตรการที่ประกาศใช้แล้ว ยังมีเสียงเรียกร้องจากภาคประชาสังคมและฝ่ายการเมืองให้รัฐบาลผลักดันกรอบนโยบายที่ครอบคลุมยิ่งขึ้น อาทิ การบังคับใช้การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) กับโครงการ Data Center ทุกแห่งอย่างเป็นระบบ และการพิจารณาโครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้าและค่าน้ำที่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงของผู้ใช้ไฟฟ้าปริมาณมาก เพื่อไม่ให้เป็นภาระต่อประชาชนทั่วไป ทั้งนี้ ข้อเรียกร้องดังกล่าวยังอยู่ระหว่างการผลักดันและยังไม่มีสถานะเป็นกฎหมายบังคับใช้ที่ครอบคลุมทุกโครงการ จึงเป็นประเด็นที่ควรติดตามความคืบหน้าต่อไป

บทสรุป

การคุมเข้มการลงทุน Data Center ของไทยสะท้อนความพยายามของภาครัฐในการสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัลกับการบริหารจัดการทรัพยากรของประเทศอย่างรอบคอบ โดยมีทั้งมาตรการที่ประกาศใช้แล้ว เช่น การวางหลักประกันการใช้ไฟฟ้าและเกณฑ์คัดกรอง 4 มิติของ BOI และมาตรการที่ยังอยู่ระหว่างผลักดัน เช่น การบังคับใช้ EIA อย่างครอบคลุม สำหรับนักลงทุนและผู้ประกอบการ การเปลี่ยนแปลงนี้หมายถึงต้นทุนและความมุ่งมั่นในการลงทุนที่สูงขึ้น จึงจำเป็นต้องติดตามความคืบหน้าของนโยบายอย่างใกล้ชิด