Pax Silica: เมื่อสหรัฐฯ จัดตั้งพันธมิตรเทคโนโลยีใหม่ของโลก ไทยอยู่ตรงไหนในสมการนี้

เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2568 กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกาประกาศจัดตั้งกรอบความร่วมมือชื่อ "Pax Silica" ในการประชุมสุดยอด Pax Silica Summit ครั้งแรกที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. โดยรวบรวมพันธมิตร 6 ประเทศผู้ก่อตั้ง ได้แก่ ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ อิสราเอล สิงคโปร์ สหราชอาณาจักร และออสเตรเลีย

ชื่อ "Pax" หมายถึงสันติภาพหรือความเจริญรุ่งเรือง และ "Silica" คือวัตถุดิบพื้นฐานของเซมิคอนดักเตอร์และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมด สะท้อนเจตนารมณ์ของกลุ่มที่ต้องการเป็น ระเบียบสันติภาพแห่งซิลิกา ในยุคที่ AI และเทคโนโลยีขั้นสูงกลายเป็นแกนกลางของอำนาจทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์โลก

ปัจจุบัน Pax Silica ขยายสมาชิกเป็น 15 ประเทศ ครอบคลุม ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ อิสราเอล สิงคโปร์ สหราชอาณาจักร ออสเตรเลีย กรีซ คาตาร์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อินเดีย ฟินแลนด์ ฟิลิปปินส์ และอื่นๆ โดยไทยได้รับเชิญให้เข้าร่วมการประชุมของกลุ่มเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2569 ซึ่งถือเป็นสัญญาณสำคัญว่าไทยอยู่ในสายตาของพันธมิตรนี้

ทำไม Pax Silica จึงสำคัญระดับโลก?

วัตถุประสงค์หลักของ Pax Silica แบ่งเป็น 3 เสาหลัก:

เสาที่ 1 — ลดการพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานที่เปราะบาง สมาชิกต้องการลดการพึ่งพาประเทศเดียวในการผลิตชิปและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สำคัญ

เสาที่ 2 — สร้างพันธมิตรระหว่างประเทศที่มีความเชื่อมั่น เพื่อให้เกิดการแบ่งปันเทคโนโลยีและโอกาสการลงทุนร่วมกัน

เสาที่ 3 — นำเทคโนโลยีที่มีที่อยู่นำหน้ามาพัฒนาร่วมกัน เชื่อมโยงตลาดการค้า เศรษฐกิจ และเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ กับพันธมิตรอย่างยั่งยืน

ไทยได้อะไร — และต้องระวังอะไร?

โอกาสที่ชัดเจน:

ไทยมีความได้เปรียบในฐานะ ฐานการผลิต HDD (Hard Disk Drive) ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยผลิตราว 80% ของ HDD ทั้งโลก จากบริษัทยักษ์ใหญ่อย่าง Seagate และ Western Digital ซึ่งเป็น Critical Asset ที่ Pax Silica ให้ความสำคัญอย่างยิ่ง การเข้าร่วมกลุ่มจะช่วยให้ไทยเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานกับสมาชิกในกลุ่มได้ดีขึ้น พร้อมดึงดูดการลงทุนใหม่จากต่างประเทศ

นอกจากนี้ กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ยังประกาศจัดตั้ง Pax Silica Fund เพื่อสนับสนุนการพัฒนาและปรับปรุงห่วงโซ่อุปทาน รวมถึงเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการในกลุ่มเข้าถึงแหล่งทุนขนาดใหญ่ มูลค่าเริ่มต้น 250 ล้านดอลลาร์สหรัฐ จาก Sovereign Wealth Fund และภาคเอกชนของสมาชิก

ความท้าทายที่ต้องเตรียมรับมือ:

Jacob Helsberg นักวิเคราะห์ระดับอาวุโสที่ติดตามการเคลื่อนไหวของ Pax Silica วิเคราะห์ว่า ไทยยังมีความเสี่ยงในด้านการรักษาสมดุลทางการทูต เพราะ สินค้าที่เกี่ยวข้องกับ AI จำนวนมากต้องใช้แร่หายาก (Rare Earth) เช่น Samarium, Gadolinium, Terbium, Dysprosium, Lutetium, Scandium และ Yttrium ซึ่งส่วนใหญ่มีแหล่งผลิตหลักอยู่ในจีน

การเข้าร่วม Pax Silica จึงหมายความว่าไทยต้องพร้อมรับมือกับแรงกดดันด้านการกำหนดยุทธศาสตร์อุตสาหกรรมที่ชัดเจนขึ้น และอาจต้องปรับนโยบายการค้าในบางมิติเพื่อรักษาความสัมพันธ์กับทั้งสองฝ่าย

สมาชิก Pax Silica ที่เข้าร่วมก่อนหน้า เช่น อินเดียและฟิลิปปินส์ กำลังเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านเซมิคอนดักเตอร์ ทั้งดึงดูดโรงงานผลิตชิป การลงทุนด้าน R&D และการพัฒนากำลังคนทางเทคโนโลยี ซึ่งล้วนเป็นสัญญาณแข่งขันโดยตรงกับไทยในการดึงดูดการลงทุนจากกลุ่ม

มุมมองนักธุรกิจ: เตรียมรับมือก่อนที่กระแสจะมาถึง

สำหรับผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะในกลุ่มอิเล็กทรอนิกส์ เซมิคอนดักเตอร์ และ AI การติดตาม Pax Silica ไม่ใช่แค่เรื่องของนโยบายรัฐ แต่คือ สัญญาณตลาดที่บอกทิศทางการลงทุน การจัดซื้อ และพันธมิตรธุรกิจในอนาคต โดยประเด็นที่ควรติดตามใกล้ชิด ได้แก่

• นโยบายไทยต่อ Pax Silica Fund และเงื่อนไขการเข้าถึงทุน

• มาตรฐานและการรับรองห่วงโซ่อุปทานที่กลุ่มกำหนด

• โอกาส Business Matching กับสมาชิกในกลุ่ม 15 ประเทศ

• ผลกระทบต่ออุตสาหกรรม HDD และ Electronics ของไทยในระยะ 3–5 ปี

"Pax Silica ไม่ใช่แค่ความตกลงทางการทูต แต่คือการเขียนแผนที่ห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีโลกใหม่ทั้งใบ — และไทยมีโอกาสอยู่ในแผนที่นั้น หากตัดสินใจเร็วพอ"

ที่มา:

- วารสาร สนค. ฉบับที่ 178 — Market Mosaic: Pax Silica กลุ่มพันธมิตรด้านเทคโนโลยีที่นำโดยสหรัฐอเมริกา: นัยต่อโอกาสและความท้าทายของไทย

- กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา ลิงค์ https://www.state.gov/pax-silica