กระทรวงพาณิชย์ยกระดับตรวจสินค้านำเข้าออนไลน์ ปกป้องขีดความสามารถแข่งขัน SME ไทย

การเติบโตของอีคอมเมิร์ซข้ามชาติทำให้ผู้ประกอบการไทยต้องเผชิญการแข่งขันด้านราคาที่เข้มข้นขึ้น โดยเฉพาะสินค้านำเข้าราคาต่ำที่จำหน่ายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์ผนึกกำลังหน่วยงานภาครัฐ 28 หน่วยงาน วางกรอบ 5 มาตรการหลัก และ 63 แผนปฏิบัติการ ครอบคลุมตั้งแต่การตรวจสอบด่านศุลกากร มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ไปจนถึงการกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจดิจิทัล

ประเด็นสำคัญของเรื่องนี้ไม่ได้อยู่เพียงการควบคุมสินค้านำเข้า แต่คือการปรับกติกาการค้าออนไลน์ให้ผู้ประกอบการที่เข้ามาทำธุรกิจในไทยอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสม ขณะเดียวกันก็ต้องรักษาสมดุลระหว่างการเปิดรับการค้าโลก การคุ้มครองผู้บริโภค และขีดความสามารถการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทย

สำหรับภาคธุรกิจ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีนัยสำคัญต่อทั้งต้นทุน การกำหนดราคา การบริหารซัพพลายเชน และกลยุทธ์การขยายตลาด โดยเฉพาะธุรกิจค้าปลีก โลจิสติกส์ และผู้ประกอบการ SME ที่แข่งขันในตลาดออนไลน์

การนำเข้าสินค้าราคาต่ำจากต่างประเทศผ่านแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซข้ามชาติ เป็นหนึ่งในความท้าทายของผู้ประกอบการไทย ทั้งด้านการแข่งขันด้านราคา มาตรฐานสินค้า และการปฏิบัติตามกฎหมาย

กระทรวงพาณิชย์จึงบูรณาการการทำงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ 28 หน่วยงาน วางแนวทางผ่าน 5 มาตรการหลัก 63 แผนปฏิบัติการ ครอบคลุมตั้งแต่การตรวจสอบสินค้านำเข้า การกำกับดูแลแพลตฟอร์ม ภาษี มาตรฐานสินค้า ไปจนถึงการสนับสนุนผู้ประกอบการไทยให้แข่งขันได้ในตลาดออนไลน์ 

5 มาตรการหลัก ดูแลตั้งแต่ด่านนำเข้าถึงตลาดออนไลน์

แนวทางของภาครัฐมุ่งเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมายและยกระดับการกำกับดูแลการค้าข้ามพรมแดน โดยมีประเด็นสำคัญ ได้แก่

1. ตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายเข้มข้นขึ้น ทั้งการตรวจสินค้าที่ด่านศุลกากร การสำแดงพิกัดและภาษี รวมถึงการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าที่จำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์

2. ปรับปรุงกฎระเบียบสำหรับผู้ประกอบธุรกิจต่างชาติ โดยกำหนดแนวทางให้ผู้ประกอบการออนไลน์จากต่างประเทศที่เข้าเงื่อนไขต้องจดทะเบียนนิติบุคคลและมีสำนักงานในไทย

3. ทบทวนมาตรการด้านภาษี รวมถึงแนวทางกำหนดให้ผู้ขายสินค้าและแพลตฟอร์มออนไลน์จากต่างประเทศที่จำหน่ายสินค้าในไทยจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

4. พัฒนาศักยภาพ SME ไทย ด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการผลิตและแข่งขัน

5. ขยายโอกาสส่งออกผ่านอีคอมเมิร์ซ เชื่อมโยงผู้ประกอบการไทยกับตลาดต่างประเทศผ่านแพลตฟอร์มพันธมิตร 

สำหรับข้อกำหนดให้แพลตฟอร์มต่างชาติจดทะเบียนนิติบุคคลและมีสำนักงานในไทย รวมถึงการจดทะเบียน VAT ของผู้ขายหรือแพลตฟอร์มต่างประเทศ เป็นประเด็นที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องอยู่ระหว่างดำเนินการด้านกฎระเบียบ จึงควรติดตามประกาศและหลักเกณฑ์ฉบับสมบูรณ์ก่อนสรุปขอบเขตการบังคับใช้กับแต่ละธุรกิจ 

VAT และอากรสินค้านำเข้า ตั้งแต่บาทแรก

อีกประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการแข่งขันด้านราคาคือการจัดเก็บภาษีสินค้านำเข้าออนไลน์ โดยตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ไทยเริ่มจัดเก็บ VAT และอากรขาเข้าสำหรับสินค้านำเข้าตั้งแต่มูลค่า 1 บาทขึ้นไป หลังยกเลิกการยกเว้นอากรขาเข้าสำหรับสินค้ามูลค่าไม่เกิน 1,500 บาท เพื่อให้สินค้านำเข้าสู่ระบบภาษีและลดความแตกต่างด้านภาระภาษีระหว่างผู้ขายในประเทศกับผู้ขายจากต่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม การจัดเก็บภาษีสินค้านำเข้าและการกำหนดหน้าที่ด้าน VAT ของผู้ขายหรือแพลตฟอร์มต่างประเทศเป็นคนละประเด็นกัน จึงควรแยกสถานะของมาตรการที่มีผลใช้แล้วออกจากข้อกำหนดด้านการจดทะเบียนภาษีที่อยู่ระหว่างดำเนินการ

มาตรฐานสินค้าเป็นอีกตัวแปรของการแข่งขัน

นอกจากราคาและภาษี การตรวจสอบมาตรฐานสินค้าเป็นกลไกสำคัญในการคุ้มครองผู้บริโภคและผู้ประกอบการที่ปฏิบัติตามกฎหมาย ภาครัฐมีแนวทางเพิ่มความถี่ในการตรวจสินค้านำเข้าและสินค้าที่จำหน่ายออนไลน์ รวมถึงพิจารณาขยายรายการสินค้าที่อยู่ภายใต้มาตรฐานบังคับให้ครอบคลุมมากขึ้น

สำหรับธุรกิจค้าปลีก โลจิสติกส์ และอีคอมเมิร์ซ การเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ด้านการนำเข้า ภาษี และมาตรฐานสินค้า อาจมีผลต่อขั้นตอนตรวจสอบสินค้า การบริหารต้นทุน และการปฏิบัติตามกฎระเบียบ ผู้ประกอบการจึงควรติดตามประกาศที่เกี่ยวข้องและประเมินผลกระทบต่อกระบวนการดำเนินงานของตนเอง

ควบคู่การกำกับดูแลกับการเพิ่มโอกาสให้ SME ไทย

มาตรการของกระทรวงพาณิชย์ไม่ได้มุ่งเฉพาะการควบคุมสินค้านำเข้า แต่ยังครอบคลุมการพัฒนาศักยภาพ SME ไทย ทั้งการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมในการผลิต และการเพิ่มช่องทางส่งออกผ่านแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในต่างประเทศ โดยมีแผนส่งเสริมผู้ประกอบการไทยให้เข้าถึงแพลตฟอร์มพันธมิตร 9 แห่ง เพื่อขยายโอกาสทางธุรกิจและตลาดส่งออก 

ประเด็นที่ภาคธุรกิจควรติดตาม จึงมีทั้งความคืบหน้าของกฎระเบียบสำหรับแพลตฟอร์มต่างชาติ การบังคับใช้มาตรฐานสินค้า การจัดเก็บภาษี และมาตรการสนับสนุน SME เพราะการดำเนินการเหล่านี้จะเป็นส่วนหนึ่งของการกำหนดกติกาการค้าออนไลน์ในระยะต่อไป โดยเป้าหมายสำคัญคือสร้างระบบการแข่งขันที่อยู่ภายใต้กฎหมายและมาตรฐานเดียวกัน พร้อมเพิ่มขีดความสามารถของผู้ประกอบการไทยในตลาดดิจิทัล