สนค. ชี้ยุทธศาสตร์ 'New Foods' ญี่ปุ่น โอกาสทองธุรกิจอาหารไทย

การเคลื่อนไหวเชิงนโยบายครั้งสำคัญของรัฐบาลญี่ปุ่นกำลังเปิดหน้าประวัติศาสตร์บทใหม่ให้กับอุตสาหกรรมอาหารโลก เมื่อโตเกียวประกาศร่างแผนการลงทุนภาครัฐและเอกชน (Public-Private Investment Roadmap) ระยะยาวถึงปี ค.ศ. 2040 หรือ พ.ศ. 2583 โดยยกระดับอุตสาหกรรม "อาหารใหม่" (New Foods) ให้กลายเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์หลักของประเทศ จากทั้งหมด 17 อุตสาหกรรมเป้าหมาย สะท้อนให้เห็นถึงความจริงจังในการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจครั้งใหญ่ของญี่ปุ่นในทศวรรษข้างหน้า

นันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า สนค. กำลังจับตาความเคลื่อนไหวนี้อย่างใกล้ชิด เพราะตัวเลขการลงทุนที่ญี่ปุ่นวางไว้นั้นไม่ใช่น้อย รัฐบาลตั้งเป้าทุ่มงบประมาณราว 1 ล้านล้านเยน เพื่อขับเคลื่อนอุตสาหกรรมนี้ โดยหวังผลให้ตลาดอาหารใหม่เติบโตไปแตะระดับ 3 ล้านล้านเยน ภายในปี 2040 ซึ่งถือเป็นการส่งสัญญาณที่ชัดเจนว่าญี่ปุ่นกำลังเร่งสร้างความมั่นคงทางอาหารของประเทศ พร้อมลดการพึ่งพาการนำเข้าจากต่างประเทศในระยะยาว

สำหรับทิศทางการลงทุนของญี่ปุ่นในครั้งนี้ มุ่งเน้นไปที่กลุ่มผลิตภัณฑ์เฉพาะทางที่มีมูลค่าเพิ่มสูง ได้แก่ โปรตีนทางเลือก (Alternative Proteins) ซึ่งเป็นเทรนด์ที่ตลาดโลกให้ความสนใจอย่างต่อเนื่อง รวมถึง อาหารฟังก์ชันเพื่อโภชนาการ (Functional and Nutritional Foods) เทคโนโลยีการหมัก และนวัตกรรมสูตรอาหารใหม่ๆ ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นกลุ่มสินค้าที่ต้องอาศัยองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีชีวภาพและกระบวนการผลิตขั้นสูง ไม่ใช่เพียงการผลิตอาหารแบบดั้งเดิมอีกต่อไป

ทิศทางการลงทุนของญี่ปุ่น: มุ่งเน้นกลุ่มผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มสูง เช่น โปรตีนทางเลือก (Alternative Proteins) อาหารฟังก์ชันเพื่อโภชนาการ (Functional and Nutritional Foods) เทคโนโลยีการหมัก และนวัตกรรมสูตรอาหารใหม่ๆ ซึ่งต้องใช้องค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีชีวภาพและกระบวนการผลิตขั้นสูง

จากมุมมองของนักลงทุนและผู้บริหารระดับสูงในภาคธุรกิจส่งออก ปรากฏการณ์นี้ถือเป็นสัญญาณเชิงบวกที่ไม่ควรมองข้าม เพราะการที่ญี่ปุ่นซึ่งเป็นหนึ่งในตลาดผู้บริโภคที่มีกำลังซื้อสูงและมีมาตรฐานเข้มงวดที่สุดในโลก ประกาศเปิดรับอุตสาหกรรมอาหารใหม่อย่างเป็นทางการ ย่อมหมายถึงโอกาสในการขยายห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ให้กับผู้ผลิตวัตถุดิบและส่วนผสมอาหารจากภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งไทยมีความได้เปรียบด้านความหลากหลายทางชีวภาพและความเชี่ยวชาญด้านการแปรรูปอาหารมาอย่างยาวนาน สามารถต่อยอดจากการเป็นเพียงผู้ส่งออกวัตถุดิบขั้นต้น ไปสู่การเป็นผู้ผลิตส่วนผสมอาหารมูลค่าสูง (High-Value Food Ingredients) ที่ป้อนเข้าสู่ห่วงโซ่การผลิตของญี่ปุ่นโดยตรง

อย่างไรก็ตาม โอกาสนี้มาพร้อมกับความท้าทายที่ภาคธุรกิจต้องเร่งปรับตัว โดยเฉพาะการยกระดับขีดความสามารถด้าน Food Tech ให้ทัดเทียมมาตรฐานสากล ผู้ประกอบการรายใหญ่ในอุตสาหกรรมอาหารไทยจึงจำเป็นต้องพิจารณาการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) ร่วมกับพันธมิตรทางเทคโนโลยีจากญี่ปุ่นอย่างจริงจัง เพื่อสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันก่อนที่ประเทศคู่แข่งอื่นๆ จะเข้ามาแย่งชิงส่วนแบ่งตลาดนี้ไปก่อน แม้ในส่วนของผู้ประกอบการขนาดกลางและเล็กจะมีบทบาทในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์เฉพาะทางได้เช่นกัน แต่ทิศทางหลักของอุตสาหกรรมนี้ยังคงต้องอาศัยการลงทุนเชิงโครงสร้างและความร่วมมือระดับองค์กรเป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญ

ความท้าทายและการปรับตัวของภาคธุรกิจไทย: ผู้ประกอบการจำเป็นต้องเร่งยกระดับขีดความสามารถด้าน Food Tech และเน้นการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) ร่วมกับพันธมิตรจากญี่ปุ่น โดยต้องอาศัยการลงทุนเชิงโครงสร้างและความร่วมมือระดับองค์กรเป็นตัวขับเคลื่อนหลัก

ท้ายที่สุด สนค. ระบุว่ากำลังติดตามความคืบหน้าของนโยบายนี้อย่างต่อเนื่อง เพื่อประเมินแนวทางการส่งเสริมผู้ประกอบการไทยให้สามารถเข้าถึงโอกาสในตลาดญี่ปุ่นได้อย่างเป็นรูปธรรม ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมอาหารโลกที่กำลังเคลื่อนตัวเข้าสู่ยุคของนวัตกรรมและความมั่นคงทางโภชนาการอย่างเต็มรูปแบบ