ไทยจ่อปรับภาษี E20-B20 หนุนเกษตรกร ลดนำเข้าพลังงาน เปิดโอกาสธุรกิจชีวภาพ

การพิจารณาลดภาษีเชื้อเพลิงชีวภาพของไทย ไม่ได้เป็นเพียงมาตรการบรรเทาค่าครองชีพ แต่สะท้อนแนวทางเชื่อมโยงนโยบายพลังงานเข้ากับภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมแปรรูป เพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิตในประเทศ ลดความเสี่ยงจากการนำเข้าพลังงาน และสร้างโอกาสให้ธุรกิจในเศรษฐกิจหมุนเวียน

รัฐบาลไทยกำลังพิจารณาแนวทางปรับลดภาษีสรรพสามิตสำหรับ แก๊สโซฮอล์ E20 และไบโอดีเซล B20 เพื่อส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมจากวัตถุดิบภายในประเทศ ควบคู่กับการช่วยเหลือเกษตรกรและลดการพึ่งพาการนำเข้าพลังงานจากต่างประเทศ

ตามรายงานของ The Nation Thailand เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2569 นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ระบุถึงแนวทางใช้โครงสร้างภาษีสร้างความแตกต่างด้านราคาระหว่างเชื้อเพลิงชีวภาพกับเชื้อเพลิงที่พึ่งพาวัตถุดิบนำเข้า เพื่อจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาใช้พลังงานทางเลือกมากขึ้น

E20 เป็นน้ำมันเบนซินที่มีเอทานอลผสมอยู่ 20% โดยเอทานอลสามารถผลิตจากวัตถุดิบอย่างอ้อยและมันสำปะหลัง ส่วน B20 เป็นน้ำมันดีเซลที่มีไบโอดีเซลผสมอยู่ 20% ซึ่งเชื่อมโยงกับการใช้ปาล์มน้ำมันเป็นวัตถุดิบ

หากมาตรการดังกล่าวได้รับการผลักดันอย่างเป็นรูปธรรม ผลประโยชน์อาจไม่ได้จำกัดอยู่ที่ราคาขายปลีกน้ำมัน แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงตลาดรับซื้อผลผลิตทางการเกษตร ผู้ผลิตเชื้อเพลิงชีวภาพ โรงงานแปรรูป และผู้ประกอบการที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานพลังงานด้วย

อย่างไรก็ตาม ณ วันที่ 27 ตุลาคม 2569 แนวทางลดภาษียังอยู่ระหว่างการพิจารณารายละเอียด โดยยังไม่มีข้อสรุปเรื่องอัตราภาษีที่จะปรับลดและเงื่อนไขการดำเนินมาตรการ

ลดพึ่งพาพลังงานนำเข้า สร้างความมั่นคงจากวัตถุดิบในประเทศ

การนำเข้าน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติทำให้ต้นทุนพลังงานของไทยมีความอ่อนไหวต่อราคาตลาดโลก ความขัดแย้งระหว่างประเทศ และความผันผวนของห่วงโซ่อุปทาน การเพิ่มสัดส่วนพลังงานที่ผลิตได้ภายในประเทศจึงเป็นหนึ่งในแนวทางที่ช่วยกระจายความเสี่ยงด้านพลังงานในระยะยาว

การส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพมีจุดเด่นตรงที่สามารถเชื่อมโยงทรัพยากรทางการเกษตรเข้ากับอุตสาหกรรมพลังงานได้โดยตรง อ้อยและมันสำปะหลังสามารถนำไปผลิตเอทานอล ขณะที่ปาล์มน้ำมันเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับการผลิตไบโอดีเซล

หากความต้องการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ก็มีโอกาสสร้างตลาดรองรับผลผลิตทางการเกษตร และเพิ่มแรงจูงใจให้เกิดการลงทุนในกระบวนการแปรรูปภายในประเทศ

แต่การลดการนำเข้าพลังงานจะเกิดขึ้นได้มากน้อยเพียงใด ยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่นร่วมด้วย ทั้งปริมาณการผลิตวัตถุดิบ ต้นทุนการแปรรูป ประสิทธิภาพการผลิต ความต้องการใช้เชื้อเพลิง และความสามารถในการแข่งขันด้านราคา

ดังนั้น มาตรการภาษีเป็นเครื่องมือหนึ่งในการสร้างแรงจูงใจ แต่ไม่ใช่คำตอบทั้งหมดของความมั่นคงทางพลังงาน การพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพให้เติบโตได้จริงจำเป็นต้องอาศัยทั้งเทคโนโลยี การบริหารต้นทุน และการวางแผนวัตถุดิบอย่างเป็นระบบ

3 โอกาสธุรกิจจากพลังงานชีวภาพและเศรษฐกิจหมุนเวียน

การสนับสนุน E20 และ B20 ยังเปิดมุมมองให้ผู้ประกอบการพิจารณาโอกาสทางธุรกิจที่เชื่อมโยงกับการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โดยเฉพาะธุรกิจที่สามารถต่อยอดจากวัตถุดิบทางการเกษตรและของเหลือจากกระบวนการผลิต

1. อุตสาหกรรมแปรรูปเกษตรและเชื้อเพลิงชีวภาพ

ความต้องการวัตถุดิบสำหรับผลิตเอทานอลและไบโอดีเซลอาจสร้างโอกาสให้โรงงานแปรรูป ผู้ผลิตวัตถุดิบ และธุรกิจที่ให้บริการด้านการจัดเก็บและขนส่ง

ผู้ประกอบการที่สามารถเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดการสูญเสียวัตถุดิบ และบริหารคุณภาพให้สม่ำเสมอ มีโอกาสสร้างความได้เปรียบด้านต้นทุน ขณะเดียวกัน การเชื่อมโยงเกษตรกรกับโรงงานผ่านระบบรับซื้อที่โปร่งใสยังช่วยให้การบริหารวัตถุดิบมีเสถียรภาพมากขึ้น

2. ธุรกิจเทคโนโลยีชีวภาพและการเพิ่มมูลค่าของเหลือ

แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เปิดโอกาสให้ธุรกิจนำวัสดุเหลือใช้จากภาคเกษตรและอุตสาหกรรมกลับมาใช้ประโยชน์ แทนการพึ่งพาวัตถุดิบใหม่เพียงอย่างเดียว

ตัวอย่างเช่น การศึกษาความเป็นไปได้ในการนำวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรไปผลิตพลังงานหรือผลิตภัณฑ์ชีวภาพอื่น ๆ โดยต้องประเมินความเหมาะสมด้านเทคโนโลยี ต้นทุน คุณภาพวัตถุดิบ และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมก่อนลงทุนจริง

สำหรับธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม โอกาสอาจอยู่ในบริการสนับสนุนห่วงโซ่การผลิต เช่น การรวบรวมวัตถุดิบ การตรวจสอบคุณภาพ การพัฒนาระบบติดตามแหล่งที่มา และการจัดการของเสียอย่างมีประสิทธิภาพ

3. บริการด้านประสิทธิภาพพลังงานและการลดคาร์บอน

เมื่อธุรกิจให้ความสำคัญกับต้นทุนพลังงานและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากขึ้น ความต้องการบริการด้านการจัดการพลังงาน การวัดผลการใช้ทรัพยากร และการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมก็อาจเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ผู้ประกอบการที่มีความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีพลังงาน การวิเคราะห์ข้อมูล และการประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจก สามารถพัฒนาบริการเพื่อช่วยโรงงานและธุรกิจเกษตรปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงาน

อย่างไรก็ดี การใช้เชื้อเพลิงชีวภาพไม่ได้หมายความว่าจะมีการปล่อยคาร์บอนต่ำกว่าเชื้อเพลิงฟอสซิลในทุกกรณี ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแหล่งวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง และการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน จึงควรพิจารณาผลกระทบตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ประกอบกัน

โจทย์สำคัญ: ลดภาษีได้ แต่ต้องไม่เพิ่มภาระการคลังเกินจำเป็น

แม้มาตรการลดภาษีจะช่วยสร้างแรงจูงใจให้ผู้บริโภคเลือกใช้เชื้อเพลิงชีวภาพ แต่ภาครัฐยังต้องพิจารณาความสมดุลระหว่างการลดต้นทุนพลังงาน การสนับสนุนเกษตรกร และการรักษารายได้ของประเทศ

ประเด็นนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษ เนื่องจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงยังเผชิญภาระหนี้ในระดับสูง การลดภาษีสรรพสามิตย่อมส่งผลต่อรายได้ภาครัฐ และอาจเพิ่มแรงกดดันต่อฐานะการคลัง หากไม่มีมาตรการชดเชยหรือการออกแบบนโยบายที่เหมาะสม

ในมุมธุรกิจ จึงควรติดตามรายละเอียดของมาตรการที่อาจประกาศใช้ ทั้งอัตราภาษี ส่วนต่างราคาน้ำมันแต่ละประเภท ระยะเวลาของมาตรการ และแนวทางส่งผ่านประโยชน์ไปยังเกษตรกรและผู้บริโภค

ผู้ประกอบการไม่ควรตัดสินใจลงทุนโดยอาศัยเพียงความคาดหวังว่าราคาน้ำมันชีวภาพจะลดลง แต่ควรวิเคราะห์ต้นทุนวัตถุดิบ ความผันผวนของราคา ปริมาณความต้องการซื้อ และความคุ้มค่าของการลงทุนในหลายสถานการณ์

จากนโยบายพลังงาน สู่โอกาสสร้างมูลค่าเพิ่มให้เศรษฐกิจไทย

การพิจารณาลดภาษี E20 และ B20 สะท้อนแนวทางที่ภาครัฐต้องการเชื่อมโยงนโยบายพลังงานกับภาคเกษตรกรรม โดยใช้วัตถุดิบที่ผลิตได้ในประเทศเป็นส่วนหนึ่งของการลดความเสี่ยงจากการนำเข้า

ในระยะต่อไป โอกาสของไทยจะไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเพิ่มปริมาณการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพเพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ที่ความสามารถในการพัฒนาเทคโนโลยีแปรรูป เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และสร้างห่วงโซ่มูลค่าที่ทำให้เกษตรกร ผู้ผลิตพลังงาน และธุรกิจต่อเนื่องได้รับประโยชน์ร่วมกัน

โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงทำให้เชื้อเพลิงชีวภาพมีราคาถูกลง แต่คือการสร้างระบบเศรษฐกิจที่เปลี่ยนผลผลิตทางการเกษตรให้เป็นพลังงานและผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากสามารถทำให้เกิดขึ้นได้อย่างต่อเนื่อง พลังงานชีวภาพก็มีโอกาสเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์เศรษฐกิจหมุนเวียนและการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยในระยะยาว