ราคาข้าวส่งออกเวียดนามขยับขึ้น จับตาเกมแข่งขันข้าวไทยในตลาดโลก

ตลาดข้าวในเอเชียเริ่มส่งสัญญาณปรับตัวสูงขึ้น โดยรายงานตลาดข้าวเวียดนามประจำวันที่ 25 ตุลาคม 2569 ระบุว่า ราคาข้าวส่งออกของเวียดนามเพิ่มขึ้นจากสัปดาห์ก่อน แม้ราคาข้าวเปลือกในพื้นที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงยังค่อนข้างทรงตัว ความเคลื่อนไหวนี้เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ผู้ส่งออกข้าวไทยควรติดตาม ทั้งด้านการกำหนดราคา การแข่งขันด้านคุณภาพ และการรักษาตลาดส่งออกในช่วงที่ต้นทุนการค้าโลกยังมีความผันผวน

ข้อมูลจากสมาคมอาหารเวียดนาม (Vietnam Food Association: VFA) ที่รายงานโดย Vietnam.vn ระบุว่า ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ราคาข้าวส่งออกของเวียดนามปรับเพิ่มขึ้นในหลายประเภท ได้แก่

• ข้าวหอม 5% ข้าวหัก: อยู่ที่ 470–475 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เพิ่มขึ้น 5 ดอลลาร์ต่อตัน

• ข้าวหอม 100% ข้าวหัก: อยู่ที่ 380–384 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เพิ่มขึ้น 1 ดอลลาร์ต่อตัน

• ข้าว Jasmine: เสนอขายที่ 518–522 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เพิ่มขึ้น 3 ดอลลาร์ต่อตัน

อย่างไรก็ตาม ตลาดภายในประเทศเวียดนามยังมีการซื้อขายค่อนข้างน้อย โดยราคาข้าวเปลือกสดในพื้นที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงปรับขึ้นประมาณ 100–200 ดองต่อกิโลกรัมในช่วงสัปดาห์ แต่ราคายังค่อนข้างทรงตัวในหลายพื้นที่ สะท้อนว่าการปรับขึ้นของราคาส่งออกยังไม่ได้ทำให้กิจกรรมซื้อขายในห่วงโซ่อุปทานภายในประเทศขยายตัวอย่างชัดเจน

ราคาข้าวส่งออกเวียดนามที่ปรับขึ้นเป็นสัญญาณที่ควรติดตาม แต่ยังไม่เพียงพอจะสรุปว่าตลาดข้าวโลกเข้าสู่ขาขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผู้ส่งออกไทยควรพิจารณาควบคู่กับปริมาณคำสั่งซื้อ ความต้องการของประเทศผู้นำเข้า และต้นทุนการส่งมอบสินค้า

ข้าวไทยเผชิญการแข่งขันที่ต้องวัดกันทั้งราคาและคุณภาพ

ข้อมูลราคาในรายงานฉบับเดียวกันระบุว่า ข้าวไทย 5% ข้าวหักมีราคาอยู่ที่ประมาณ 474–478 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ขณะที่ข้าว 5% ข้าวหักของอินเดียอยู่ที่ 384–388 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ส่วนข้าวหอม 5% ข้าวหักของเวียดนามอยู่ที่ 470–475 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน

ตัวเลขดังกล่าวช่วยให้เห็นภาพการแข่งขันด้านราคาในตลาดเอเชีย แต่การเปรียบเทียบต้องระมัดระวัง เนื่องจากชนิดและคุณลักษณะของข้าวที่นำมาอ้างอิงอาจแตกต่างกัน โดยเฉพาะข้าวขาวทั่วไปกับข้าวหอม ซึ่งมีตลาดเป้าหมายและระดับราคาต่างกัน

สำหรับผู้ส่งออกไทย การแข่งขันจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาต่อตันเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับคุณภาพและความสม่ำเสมอของสินค้า มาตรฐานการผลิต ความน่าเชื่อถือในการส่งมอบ ตลอดจนความสามารถในการตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะของผู้ซื้อแต่ละประเทศ

หากผู้ส่งออกสามารถสร้างความแตกต่างให้กับสินค้า เช่น การพัฒนาข้าวคุณภาพสูง การรับรองแหล่งที่มา หรือการสื่อสารคุณสมบัติของสินค้าได้ชัดเจน ก็อาจช่วยลดการพึ่งพาการแข่งขันด้านราคาเพียงอย่างเดียวได้ ทั้งนี้ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับความต้องการของตลาดและความสามารถในการรักษาต้นทุนให้เหมาะสม

ต้นทุนโลจิสติกส์และความต้องการซื้อยังเป็นปัจจัยสำคัญ

รายงานตลาดข้าวเวียดนามยังระบุว่า ความผันผวนของราคาพลังงาน ต้นทุนโลจิสติกส์ที่อยู่ในระดับสูง และปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ ยังคงส่งผลต่อการค้าและสร้างแรงกดดันต่อสมดุลระหว่างอุปสงค์กับอุปทาน ขณะที่ผู้ซื้อและผู้ขายยังดำเนินธุรกรรมด้วยความระมัดระวัง

ปัจจัยเหล่านี้มีความสำคัญต่อผู้ส่งออกข้าวไทย เพราะแม้ราคาขายจะปรับสูงขึ้น แต่หากค่าขนส่ง ค่าประกันภัย และต้นทุนทางการเงินเพิ่มขึ้นในอัตราที่ใกล้เคียงกันหรือสูงกว่า ก็อาจทำให้กำไรจากการส่งออกไม่ได้เพิ่มขึ้นตามราคา

ผู้ประกอบการจึงควรติดตามต้นทุนตลอดกระบวนการ ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การสีและแปรรูป การจัดเก็บ ไปจนถึงการขนส่งระหว่างประเทศ พร้อมประเมินความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนและเงื่อนไขการชำระเงิน เพื่อให้สามารถเสนอราคาที่แข่งขันได้โดยไม่กระทบต่อความสามารถในการทำกำไร

อีกด้านหนึ่ง การปรับขึ้นของราคาในตลาดส่งออกจะมีความต่อเนื่องเพียงใด ยังต้องพิจารณาว่ามีคำสั่งซื้อใหม่รองรับมากน้อยแค่ไหน หากราคาสูงขึ้นในช่วงที่ผู้ซื้อยังชะลอการตัดสินใจ ก็อาจไม่ทำให้ปริมาณการซื้อขายเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ผู้ส่งออกไทยควรติดตามตลาดและปรับกลยุทธ์อย่างไร

ในระยะต่อไป ผู้ส่งออกข้าวไทยควรติดตามราคาเสนอขายของประเทศคู่แข่งอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะเวียดนามและอินเดีย ควบคู่กับการติดตามความต้องการของตลาดนำเข้าหลัก เพื่อประเมินว่าการเปลี่ยนแปลงของราคาเป็นผลจากอุปสงค์ที่เพิ่มขึ้น ข้อจำกัดด้านอุปทาน หรือปัจจัยด้านต้นทุน

แนวทางที่ควรพิจารณา ได้แก่

• วางกลยุทธ์ราคาให้เหมาะกับตลาด: เปรียบเทียบราคาข้าวประเภทเดียวกันและเงื่อนไขการส่งมอบที่ใกล้เคียงกันก่อนปรับราคาเสนอขาย

• เพิ่มมูลค่าด้วยคุณภาพ: พัฒนาความสม่ำเสมอของสินค้า มาตรฐานการผลิต และการตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ซื้อ

• บริหารต้นทุนและความเสี่ยง: ทบทวนต้นทุนวัตถุดิบ การขนส่ง อัตราแลกเปลี่ยน และเงื่อนไขสัญญาซื้อขาย

• กระจายตลาดส่งออก: ลดการพึ่งพาตลาดใดตลาดหนึ่ง และศึกษาความต้องการของตลาดใหม่ให้สอดคล้องกับชนิดข้าวที่ไทยมีศักยภาพ

การติดตามข้อมูลราคาอย่างต่อเนื่องจะช่วยให้ผู้ประกอบการประเมินสถานการณ์ได้แม่นยำขึ้น แต่ควรใช้ข้อมูลหลายด้านประกอบกัน ทั้งราคาเสนอขาย ปริมาณส่งออก คำสั่งซื้อ และต้นทุนจริง แทนการตัดสินใจจากความเคลื่อนไหวของราคาในช่วงสั้นเพียงอย่างเดียว

ท้ายที่สุด การที่ราคาข้าวส่งออกเวียดนามปรับขึ้นเป็นสัญญาณสำคัญสำหรับอุตสาหกรรมข้าวไทย แต่โอกาสในการแข่งขันไม่ได้อยู่ที่การขายให้ได้ราคาสูงขึ้นเท่านั้น หากอยู่ที่การรักษาความสามารถในการแข่งขันตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่คุณภาพสินค้าไปจนถึงต้นทุนและความน่าเชื่อถือในการส่งมอบ