กรมศุลกากรจัดเก็บรายได้ปี 2569 ทะลุ 6.3 แสนล้านบาท โต 9.9% เร่งระบบดิจิทัลลดต้นทุนการค้าไทย

กรมศุลกากรรายงานผลการจัดเก็บรายได้ประจำปีงบประมาณ 2569 ณ วันที่ 21 กันยายน 2569 รวม 631,411 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 57,024 ล้านบาท หรือ 9.9% ท่ามกลางมูลค่าการค้ารวมของไทยที่สูงกว่า 24 ล้านล้านบาท สะท้อนบทบาทของกิจกรรมการค้าระหว่างประเทศต่อรายได้ภาครัฐ และความสำคัญของระบบศุลกากรที่เชื่อมโยงกับห่วงโซ่อุปทานของประเทศ

อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่ภาคธุรกิจควรจับตาไม่ได้มีเพียงการเติบโตของรายได้ แต่ยังรวมถึงการปรับปรุงระบบศุลกากรดิจิทัล การพัฒนากระบวนการขนส่งสินค้า และการบังคับใช้กฎหมายทางการค้า ซึ่งล้วนส่งผลต่อต้นทุน ระยะเวลา และความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย

การยกระดับระบบศุลกากรไม่ได้มีผลเฉพาะต่อการจัดเก็บรายได้ของรัฐ แต่ยังเกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพการนำเข้า–ส่งออกและต้นทุนที่ผู้ประกอบการต้องแบกรับ

รายได้ศุลกากรปี 2569 โต 9.9% รายได้ส่วนใหญ่จัดเก็บแทนหน่วยงานอื่น

จากรายงานของกรมศุลกากร รายได้รวม 631,411 ล้านบาท แบ่งเป็นรายได้ที่จัดเก็บแทนหน่วยงานอื่นจำนวน 518,883 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 12% จากปีก่อน ขณะที่รายได้ศุลกากรโดยตรงอยู่ที่ 112,528 ล้านบาท เติบโต 1.2%

โครงสร้างดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าการดำเนินงานของกรมศุลกากรมีบทบาทมากกว่าการจัดเก็บอากรขาเข้าและรายได้ของหน่วยงานเอง เพราะยังทำหน้าที่จัดเก็บภาษีแทนหน่วยงานภาครัฐอื่นที่เกี่ยวข้องกับสินค้านำเข้าอีกด้วย

เมื่อพิจารณารายได้ที่จัดเก็บแทนหน่วยงานอื่น พบว่ามีองค์ประกอบสำคัญดังนี้

• กรมสรรพากร: 411,131 ล้านบาท

• กรมสรรพสามิต: 56,428 ล้านบาท

• กระทรวงมหาดไทย: 51,324 ล้านบาท

ตัวเลขเหล่านี้ช่วยให้เห็นขนาดของภารกิจด้านการจัดเก็บรายได้ที่เชื่อมโยงกับการนำเข้าสินค้าและการค้าระหว่างประเทศ ขณะเดียวกัน การเติบโตของรายได้ในแต่ละหมวดยังต้องพิจารณาร่วมกับปัจจัยด้านมูลค่าการนำเข้า โครงสร้างสินค้า อัตราภาษี และภาวะเศรษฐกิจในช่วงเวลาเดียวกัน

สำหรับภาคธุรกิจ ตัวเลขรายได้จึงเป็นข้อมูลประกอบการประเมินทิศทางการค้า แต่ไม่ควรใช้เป็นตัวชี้วัดการเติบโตทางเศรษฐกิจเพียงด้านเดียว

e-D/O และ Customs e-Invoicing Plus เร่งเปลี่ยนผ่านสู่ศุลกากรดิจิทัล

หนึ่งในทิศทางสำคัญของกรมศุลกากรคือการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ปรับปรุงกระบวนการทำงาน โดยเฉพาะ ระบบสั่งปล่อยสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ (e-D/O) และ โครงการ Customs e-Invoicing Plus ซึ่งมีเป้าหมายสนับสนุนการจัดการข้อมูลและเอกสารทางการค้าให้สะดวกขึ้น

การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลมีความสำคัญต่อผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจนำเข้า–ส่งออกเป็นประจำ โดยเฉพาะบริษัทที่มีปริมาณธุรกรรมสูงและต้องประสานงานกับหลายหน่วยงาน เพราะขั้นตอนด้านเอกสารและการตรวจปล่อยสินค้าเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนการดำเนินงาน

หากระบบสามารถลดการทำงานซ้ำซ้อน เพิ่มความรวดเร็วในการแลกเปลี่ยนข้อมูล และทำให้ผู้ประกอบการตรวจสอบสถานะธุรกรรมได้สะดวกขึ้น ก็จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารสินค้าและการวางแผนโลจิสติกส์ได้

ศุลกากรดิจิทัลเป็นมากกว่าการเปลี่ยนเอกสารกระดาษให้เป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ แต่เป็นการวางรากฐานให้กระบวนการค้าระหว่างประเทศเชื่อมโยงกันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงยังขึ้นอยู่กับความพร้อมของระบบ การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน และความสามารถของผู้ประกอบการในการปรับกระบวนการทำงานให้สอดคล้องกับระบบใหม่

ยกระดับการขนส่งผ่านท่าเรือแหลมฉบัง ลดข้อจำกัดในห่วงโซ่อุปทาน

นอกจากการพัฒนาระบบดิจิทัลแล้ว กรมศุลกากรยังให้ความสำคัญกับการปรับปรุงกระบวนการขนส่งสินค้า โดยมีแนวทางพัฒนาระบบถ่ายลำสินค้าทางเรือแบบอิเล็กทรอนิกส์ และปรับปรุงหลักเกณฑ์เกี่ยวกับเรือขนส่งตู้คอนเทนเนอร์ทางแม่น้ำให้สามารถแวะรับตู้สินค้าเพื่อส่งออกผ่าน ท่าเรือแหลมฉบัง ได้สะดวกยิ่งขึ้น

การพัฒนากระบวนการดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับประสิทธิภาพของห่วงโซ่อุปทาน เพราะการขนส่งสินค้าระหว่างจุดรวบรวมสินค้า ท่าเรือ และตลาดปลายทางต้องอาศัยการประสานงานหลายขั้นตอน หากสามารถลดข้อจำกัดด้านเอกสารและกระบวนการขนส่งได้ ก็มีโอกาสช่วยลดระยะเวลารอคอยและเพิ่มความคล่องตัวในการส่งออก

สำหรับผู้ส่งออก โดยเฉพาะธุรกิจที่ต้องบริหารกำหนดส่งมอบสินค้าอย่างเคร่งครัด ความแน่นอนของระยะเวลาขนส่งมีความสำคัญต่อการวางแผนสต็อก การบริหารเงินทุนหมุนเวียน และการรักษาความสัมพันธ์กับคู่ค้าในต่างประเทศ

ในระยะยาว ประสิทธิภาพของระบบศุลกากรและโลจิสติกส์จึงเป็นหนึ่งในองค์ประกอบที่ช่วยสนับสนุนขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยในตลาดโลก

ปราบปรามสินค้าผิดกฎหมายกว่า 4,750 ล้านบาท สกัดการหลีกเลี่ยงภาษี

ด้านการบังคับใช้กฎหมาย กรมศุลกากรรายงานผลการจับกุมและตรวจยึดรวม 58,705 คดี คิดเป็นมูลค่ากว่า 4,750 ล้านบาท พร้อมเดินหน้ามาตรการป้องกันการหลีกเลี่ยงภาษีและการกระทำผิดทางศุลกากร

อีกประเด็นที่มีความสำคัญต่อภาคอุตสาหกรรมคือการเพิ่มความเข้มงวดต่อกรณี การสวมสิทธิ์ถิ่นกำเนิดสินค้า ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีภายใต้ความตกลงการค้าโดยไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์

การบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงจากการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ประกอบการที่ปฏิบัติตามกฎระเบียบ อย่างไรก็ตาม การดำเนินมาตรการต้องควบคู่กับหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนและกระบวนการตรวจสอบที่โปร่งใส เพื่อให้ธุรกิจสามารถวางแผนและปฏิบัติตามข้อกำหนดได้อย่างถูกต้อง

สำหรับบริษัทที่นำเข้าและส่งออกสินค้า การตรวจสอบเอกสารแสดงถิ่นกำเนิดสินค้า การจัดทำหลักฐานประกอบการใช้สิทธิทางภาษี และการติดตามข้อกำหนดของประเทศคู่ค้า จึงเป็นส่วนสำคัญของการบริหารความเสี่ยงทางการค้า

ภาษีนำเข้าและการแข่งขันของ SME ไทย ต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน

มาตรการจัดเก็บภาษีนำเข้าและการตรวจสอบสินค้าที่เข้าสู่ประเทศไทยยังเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการแข่งขันระหว่างผู้ประกอบการในประเทศและสินค้าจากต่างประเทศ โดยเฉพาะในกลุ่มสินค้าที่มีการแข่งขันด้านราคาสูง

ในมุมของ SME ไทย การบังคับใช้กฎระเบียบอย่างเท่าเทียมอาจช่วยลดความได้เปรียบที่ไม่เป็นธรรมของสินค้านำเข้าบางประเภท แต่ผลต่อการแข่งขันจริงยังขึ้นอยู่กับประเภทสินค้า อัตราภาษีที่ใช้บังคับ ช่องทางการจำหน่าย และต้นทุนของผู้ประกอบการแต่ละราย

ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการไทยยังจำเป็นต้องยกระดับคุณภาพสินค้า ควบคุมต้นทุน และพัฒนาช่องทางจำหน่ายให้เหมาะกับพฤติกรรมผู้บริโภค เพราะการกำกับดูแลการนำเข้าเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทดแทนการพัฒนาความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจได้ทั้งหมด

สำหรับธุรกิจนำเข้า การติดตามประกาศด้านภาษี พิกัดศุลกากร หลักเกณฑ์ถิ่นกำเนิดสินค้า และข้อกำหนดเกี่ยวกับการตรวจปล่อยสินค้าอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดความเสี่ยงจากต้นทุนที่ไม่คาดคิดและความล่าช้าในการดำเนินงาน

3 ประเด็นที่ภาคธุรกิจควรติดตามจากทิศทางศุลกากรไทย

1. ความพร้อมของระบบศุลกากรดิจิทัล

ติดตามการขยายผลของระบบ e-D/O และ Customs e-Invoicing Plus รวมถึงการเชื่อมโยงข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เพื่อประเมินโอกาสลดขั้นตอนและต้นทุนด้านเอกสารของธุรกิจ

2. ประสิทธิภาพการขนส่งและการตรวจปล่อยสินค้า

ติดตามการปรับปรุงกระบวนการถ่ายลำสินค้าและหลักเกณฑ์การขนส่งผ่านท่าเรือ เพื่อวางแผนระยะเวลาส่งมอบสินค้าและบริหารต้นทุนโลจิสติกส์ได้แม่นยำขึ้น

3. การปฏิบัติตามกฎระเบียบและบริหารความเสี่ยงทางภาษี

ทบทวนพิกัดศุลกากร เอกสารนำเข้า–ส่งออก และหลักฐานถิ่นกำเนิดสินค้าให้ถูกต้อง โดยเฉพาะธุรกิจที่ใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีจากความตกลงการค้า

บทสรุป: จากการจัดเก็บรายได้สู่การเพิ่มขีดความสามารถทางการค้า

ผลการจัดเก็บรายได้ของกรมศุลกากรในปีงบประมาณ 2569 ที่ 631,411 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 9.9% จากปีก่อน สะท้อนขนาดของภารกิจด้านการจัดเก็บรายได้และความเชื่อมโยงกับกิจกรรมการค้าระหว่างประเทศของไทย ขณะเดียวกัน การพัฒนาระบบดิจิทัล การปรับปรุงกระบวนการขนส่ง และการบังคับใช้กฎหมายยังเป็นองค์ประกอบสำคัญของการยกระดับระบบการค้า

สำหรับภาคธุรกิจ สิ่งที่ควรติดตามต่อจากนี้ไม่ใช่เพียงตัวเลขรายได้ของรัฐ แต่รวมถึงผลลัพธ์ของการปรับปรุงกระบวนการศุลกากรที่เกิดขึ้นจริง ทั้งระยะเวลาการตรวจปล่อยสินค้า ต้นทุนเอกสาร ความสะดวกในการปฏิบัติตามกฎระเบียบ และประสิทธิภาพของระบบโลจิสติกส์

หากการปฏิรูปสามารถเปลี่ยนเป็นกระบวนการนำเข้า–ส่งออกที่รวดเร็ว โปร่งใส และคาดการณ์ได้มากขึ้น ก็จะเป็นอีกปัจจัยที่ช่วยเสริมความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทยในระยะยาว