
อาหารสัตว์ไทยเร่งรัฐเคาะแผนนำเข้าข้าวโพด–ข้าวสาลีปี 2570
สรุปประเด็น
-
สมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทยเรียกร้องให้ภาครัฐเร่งกำหนดนโยบายนำเข้าข้าวสาลีและข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ปี 2570 ภายใต้มาตรการ 3:1
-
การจัดหาวัตถุดิบจากต่างประเทศต้องใช้เวลาประมาณ 3–6 เดือน หากนโยบายไม่ชัดเจนอาจกระทบแผนจัดซื้อและความต่อเนื่องของการผลิต
-
เรือขนส่งที่ต้องจอดรอเกินกำหนดอาจสร้างภาระค่าธรรมเนียมสูงถึงประมาณ 1 ล้านบาทต่อวันต่อเรือ
-
ความไม่แน่นอนด้านการนำเข้าไม่ได้กระทบเฉพาะผู้ผลิตอาหารสัตว์ แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ ผู้ผลิตเนื้อสัตว์ และต้นทุนอาหารของผู้บริโภค
อุตสาหกรรมอาหารสัตว์เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของห่วงโซ่อุปทานอาหาร เพราะเป็นต้นทางของการผลิตปศุสัตว์ ทั้งไก่ สุกร และสัตว์เศรษฐกิจประเภทอื่น ๆ โดยมีวัตถุดิบทางการเกษตรอย่างข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และข้าวสาลีเป็นส่วนประกอบสำคัญในการผลิต
อย่างไรก็ตาม การจัดหาวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณผลผลิตในประเทศเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับนโยบายการนำเข้า กฎระเบียบทางการค้า และระยะเวลาในการขนส่งระหว่างประเทศ
ล่าสุด สมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทย เรียกร้องให้ภาครัฐเร่งกำหนดนโยบายการนำเข้าข้าวสาลีและข้าวโพดเลี้ยงสัตว์สำหรับปี 2570 ภายใต้มาตรการ 3:1 เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนจัดซื้อวัตถุดิบล่วงหน้าได้อย่างชัดเจน ท่ามกลางความกังวลว่าความล่าช้าด้านนโยบายอาจนำไปสู่ปัญหาวัตถุดิบขาดแคลนและต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้น
ทำไมผู้ผลิตอาหารสัตว์ต้องการความชัดเจนเรื่องนำเข้าล่วงหน้า?
การผลิตอาหารสัตว์ต้องอาศัยวัตถุดิบหลายประเภท โดยเฉพาะวัตถุดิบที่ให้พลังงานและโปรตีน ซึ่งข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และข้าวสาลีเป็นส่วนหนึ่งของระบบการจัดหาที่ผู้ประกอบการต้องวางแผนอย่างต่อเนื่อง
การนำเข้าวัตถุดิบเหล่านี้ต้องใช้เวลาเตรียมการประมาณ 3–6 เดือน ตั้งแต่การวางแผนจัดซื้อ การทำสัญญากับผู้ขาย การจัดเตรียมเอกสาร การขนส่งทางเรือ ไปจนถึงการผ่านกระบวนการนำเข้า
ดังนั้น หากผู้ประกอบการยังไม่ทราบหลักเกณฑ์การนำเข้าของปีถัดไปอย่างชัดเจน ก็อาจไม่สามารถตัดสินใจสั่งซื้อหรือจองระวางเรือได้ตามแผน
สำหรับธุรกิจที่ต้องผลิตอาหารสัตว์อย่างต่อเนื่อง การขาดความแน่นอนด้านวัตถุดิบอาจส่งผลต่อการบริหารสต็อก การวางแผนกำลังการผลิต และการกำหนดต้นทุนสินค้าในระยะถัดไป
มาตรการ 3:1 กับการวางแผนจัดหาวัตถุดิบ
ประเด็นที่สมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทยหยิบยกคือความจำเป็นในการกำหนดแนวทางนำเข้าภายใต้มาตรการ 3:1 ให้ชัดเจน เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถประเมินเงื่อนไขการจัดซื้อและวางแผนปริมาณวัตถุดิบได้ล่วงหน้า
ความชัดเจนของหลักเกณฑ์มีความสำคัญต่อทั้งผู้ผลิตอาหารสัตว์และผู้เกี่ยวข้องในห่วงโซ่อุปทาน เพราะการตัดสินใจนำเข้าวัตถุดิบแต่ละครั้งต้องสัมพันธ์กับปริมาณการใช้จริง ราคาตลาดต่างประเทศ และระยะเวลาการขนส่ง
หากหลักเกณฑ์เปลี่ยนแปลงหรือประกาศล่าช้า ผู้ประกอบการอาจต้องชะลอการสั่งซื้อ หรือเผชิญความเสี่ยงจากการจัดหาวัตถุดิบไม่ทันตามรอบการผลิต
เรือสินค้าจอดรอ ต้นทุนที่อาจเพิ่มขึ้นถึงวันละ 1 ล้านบาท
นอกจากความเสี่ยงด้านวัตถุดิบแล้ว ความไม่ชัดเจนของนโยบายยังอาจสร้างภาระค่าใช้จ่ายในกระบวนการขนส่งระหว่างประเทศ
ข้อมูลจากสมาคมระบุว่า หากสินค้าติดค้างอยู่ที่ท่าเรือหรือเรือขนส่งต้องจอดรอเกินระยะเวลาที่กำหนด อาจเกิดค่าธรรมเนียมเรือจอดรอ หรือค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการใช้เรือเกินกำหนด ซึ่งอาจสูงถึงประมาณ 1 ล้านบาทต่อวันต่อเรือ
ต้นทุนส่วนนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับธุรกิจที่ต้องนำเข้าวัตถุดิบในปริมาณมาก เพราะความล่าช้าเพียงไม่กี่วันอาจเพิ่มภาระค่าใช้จ่ายให้กับผู้ประกอบการโดยไม่ก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มในการผลิต
นอกจากนี้ ยังอาจเกิดต้นทุนแฝงอื่น ๆ เช่น ค่าใช้จ่ายในการจัดเก็บสินค้า การบริหารพื้นที่ท่าเรือ และความเสี่ยงที่วัตถุดิบจะเข้าสู่โรงงานไม่ทันตามกำหนด
ความไม่แน่นอนด้านนโยบายการนำเข้าไม่ได้สร้างความเสี่ยงเฉพาะเรื่องปริมาณวัตถุดิบ แต่ยังอาจเพิ่มต้นทุนโลจิสติกส์และกระทบความสามารถในการวางแผนธุรกิจตลอดทั้งห่วงโซ่อุปทาน
ผลกระทบไม่ได้หยุดแค่โรงงานอาหารสัตว์ แต่เชื่อมโยงถึงผู้บริโภค
หากวัตถุดิบสำหรับผลิตอาหารสัตว์ไม่เพียงพอหรือมีต้นทุนสูงขึ้น ผลกระทบอาจส่งต่อไปยังธุรกิจที่เกี่ยวข้องเป็นลำดับ
1. ผู้ผลิตอาหารสัตว์เผชิญความเสี่ยงด้านต้นทุนและกำลังการผลิต
เมื่อวัตถุดิบมีปริมาณจำกัดหรือจัดหาได้ไม่ทันเวลา ผู้ผลิตอาจต้องปรับแผนการผลิตหรือจัดหาวัตถุดิบจากแหล่งอื่น ซึ่งอาจมีต้นทุนแตกต่างจากแผนเดิม
ความไม่แน่นอนดังกล่าวยังทำให้การกำหนดราคาขายและการบริหารสต็อกทำได้ยากขึ้น
2. เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ได้รับผลกระทบจากราคาอาหารสัตว์
อาหารสัตว์เป็นหนึ่งในต้นทุนสำคัญของการเลี้ยงสัตว์ หากต้นทุนวัตถุดิบปรับสูงขึ้นและส่งผ่านมายังราคาอาหารสัตว์ เกษตรกรอาจต้องรับภาระค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น
โดยเฉพาะผู้เลี้ยงสัตว์รายย่อยที่มีข้อจำกัดด้านเงินทุนและอำนาจต่อรอง อาจได้รับผลกระทบจากความผันผวนของต้นทุนได้มากกว่าธุรกิจขนาดใหญ่
3. อุตสาหกรรมปศุสัตว์และอาหารได้รับแรงกดดันต่อเนื่อง
ต้นทุนอาหารสัตว์ที่เพิ่มขึ้นอาจส่งผลต่อผู้ผลิตเนื้อสัตว์และผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหาร ซึ่งต้องบริหารต้นทุนวัตถุดิบและราคาจำหน่ายให้สอดคล้องกับตลาด
อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อราคาสินค้าอาหารในขั้นสุดท้ายยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่นด้วย เช่น ต้นทุนพลังงาน ค่าขนส่ง อุปสงค์และอุปทาน รวมถึงการแข่งขันในตลาด
4. ผู้บริโภคอาจได้รับผลกระทบจากต้นทุนตลอดห่วงโซ่
หากต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้นต่อเนื่องและมีการส่งผ่านมายังราคาสินค้า ก็อาจส่งผลต่อราคาเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์อาหารในระยะต่อไป
ประเด็นนี้ทำให้การบริหารวัตถุดิบอาหารสัตว์ไม่ใช่เรื่องเฉพาะของภาคอุตสาหกรรม แต่ยังเกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางอาหารและค่าครองชีพของประชาชนด้วย
ความมั่นคงของวัตถุดิบอาหารสัตว์ กับโจทย์บริหารซัพพลายเชนของไทย
กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่าอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ต้องบริหารความเสี่ยงมากกว่าการควบคุมต้นทุนการผลิตภายในโรงงาน เพราะยังต้องพึ่งพาปัจจัยภายนอก เช่น นโยบายภาครัฐ ราคาสินค้าเกษตรในตลาดโลก และระบบขนส่งระหว่างประเทศ
แนวทางที่ภาคธุรกิจสามารถนำมาพิจารณาเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน ได้แก่
1. วางแผนจัดซื้อวัตถุดิบล่วงหน้า
การประเมินปริมาณการใช้วัตถุดิบและกำหนดรอบการจัดซื้อให้สอดคล้องกับระยะเวลาขนส่ง จะช่วยลดความเสี่ยงจากการจัดหาสินค้าไม่ทันต่อการผลิต
2. กระจายแหล่งจัดหาวัตถุดิบ
การพิจารณาแหล่งนำเข้าหลายประเทศช่วยลดการพึ่งพาตลาดใดตลาดหนึ่งมากเกินไป โดยต้องคำนึงถึงคุณภาพ ราคา มาตรฐาน และเงื่อนไขการนำเข้าของแต่ละแหล่ง
3. เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารสต็อก
การใช้ข้อมูลความต้องการผลิตและระบบติดตามสินค้าคงคลังช่วยให้ผู้ประกอบการมองเห็นความเสี่ยงด้านวัตถุดิบได้เร็วขึ้น และกำหนดระดับสินค้าสำรองให้เหมาะสมกับความผันผวนของตลาด
4. พัฒนาวัตถุดิบทางเลือกและสูตรอาหารสัตว์
การวิจัยและพัฒนาวัตถุดิบทดแทนที่มีคุณค่าทางโภชนาการเหมาะสม อาจช่วยลดการพึ่งพาวัตถุดิบหลักบางประเภทได้ในระยะยาว ทั้งนี้ต้องผ่านการทดสอบด้านคุณภาพ ความปลอดภัย และความเหมาะสมต่อสัตว์แต่ละชนิด
ความมั่นคงของอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ต้องอาศัยทั้งนโยบายการค้าที่คาดการณ์ได้ ระบบจัดซื้อที่มีประสิทธิภาพ และการพัฒนาวัตถุดิบทางเลือก เพื่อให้ธุรกิจรับมือกับความผันผวนได้ดีขึ้น
ภาครัฐต้องสร้างความชัดเจน ควบคู่กับการดูแลผู้ผลิตในประเทศ
การกำหนดนโยบายนำเข้าข้าวสาลีและข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาหลายมิติ ทั้งความต้องการวัตถุดิบของอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ การดูแลเกษตรกรผู้ปลูกพืชในประเทศ และความสามารถในการแข่งขันของสินค้าเกษตรไทย
ในมุมของภาคธุรกิจ สิ่งที่ต้องการคือหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนและประกาศล่วงหน้าเพียงพอ เพื่อให้สามารถวางแผนจัดซื้อและขนส่งได้ตามรอบธุรกิจ
ขณะเดียวกัน ภาครัฐยังต้องรักษาสมดุลระหว่างการเปิดโอกาสให้มีวัตถุดิบเพียงพอต่ออุตสาหกรรม กับการสร้างตลาดและรายได้ให้เกษตรกรในประเทศ โดยควรพิจารณาข้อมูลผลผลิต ความต้องการใช้ และช่วงเวลาการนำเข้าอย่างเป็นระบบ
การสื่อสารนโยบายที่ตรงเวลาและต่อเนื่องจึงเป็นส่วนสำคัญของการบริหารห่วงโซ่อุปทาน เพราะช่วยให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และเกษตรกรสามารถปรับแผนการดำเนินงานได้โดยไม่ต้องเผชิญความไม่แน่นอนเกินความจำเป็น
บทสรุป: นโยบายนำเข้าที่ชัดเจน คือหนึ่งในเงื่อนไขของความมั่นคงทางอาหาร
ข้อเรียกร้องของสมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทยสะท้อนให้เห็นว่า การบริหารนโยบายนำเข้าสินค้าเกษตรมีผลต่อภาคธุรกิจมากกว่าการกำหนดปริมาณสินค้าที่อนุญาตให้นำเข้า เพราะยังเกี่ยวข้องกับต้นทุน เวลา และความต่อเนื่องของการผลิต
หากภาครัฐสามารถกำหนดหลักเกณฑ์นำเข้าข้าวสาลีและข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ปี 2570 ได้อย่างชัดเจนและทันต่อรอบการจัดซื้อ ก็จะช่วยให้ผู้ประกอบการบริหารความเสี่ยงด้านวัตถุดิบได้ดีขึ้น
ในระยะยาว ประเทศไทยจำเป็นต้องพัฒนาระบบจัดหาวัตถุดิบอาหารสัตว์ที่มีความยืดหยุ่น ทั้งการสนับสนุนผลผลิตในประเทศ การกระจายแหล่งนำเข้า และการพัฒนาวัตถุดิบทางเลือก เพราะความมั่นคงของอาหารสัตว์เป็นหนึ่งในรากฐานของความมั่นคงทางอาหารของประเทศ
ข้อมูลอ้างอิง:
The Nation | 8 พฤศจิกายน 2569 Thai feed makers seek urgent 2027 import plan to avert shortages
ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ทางรอดสินค้าเกษตรไทยในยุคกฎระเบียบเข้ม ต้นทุนสูง
เมื่อกฎระเบียบการค้าโลกเข้มขึ้น ต้นทุนของสินค้าเกษตรไม่ได้มีเพียงค่าผลิตและโลจิสติกส์ แต่รวมถึงต้นทุนด้านข้อมูล มาตรฐาน และ Traceability ทางรอดของผู้ประกอบการไทยจึงอยู่ที่การเปลี่ยนข้อกำหนดเหล่านี้ให้เป็นแต้มต่อทางการแข่งขัน

ส.อ.ท. เสนอมาตรการรับมือวิกฤตตะวันออกกลางและหนุน SME ไทย
ส.อ.ท. เสนอ 5 มาตรการรับมือวิกฤตตะวันออกกลาง พร้อมเน้นย้ำให้ภาคธุรกิจโดยเฉพาะ SME สำรองเงินสด 3-6 เดือน เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันและความยืดหยุ่นต่อความผันผวนของต้นทุนและห่วงโซ่อุปทาน

บีโอไออนุมัติ 3 โครงการใหญ่ผลิตแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ (PCB) มูลค่ากว่า 2.2 หมื่นล้านบาท เดินหน้าขยายลงทุนเฟสสอง
บีโอไออนุมัติ 3 ผู้ผลิต PCB ระดับโลกจากจีนและไต้หวันขยายลงทุนเฟสสองกว่า 22,000 ล้านบาทในไทย ตอกย้ำไทยเป็นฐานการผลิตอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง พร้อมสร้างงานและโอกาสให้ SMEs ไทยในห่วงโซ่อุปทาน AI-Data Center

ปราจีนบุรีผนึกกำลังชุมชน สร้างความมั่นคงอาหาร หนุนเกษตรอินทรีย์
จังหวัดปราจีนบุรีขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ "1 ตำบล 1 เกษตรอินทรีย์" เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและยาในครัวเรือน พร้อมเปิดโอกาสทองให้ SMEs และผู้ประกอบการท้องถิ่นในภาคเกษตรอินทรีย์เติบโตอย่างยั่งยืน

ไทยขาดดุลการค้าจีน 2.43 ล้านล้านบาท เสี่ยงแตะ 3 ล้านล้านบาท
ไทยขาดดุลการค้าจีน 2.43 ล้านล้านบาทใน 9 เดือนแรกปี 2569 เพิ่มขึ้น 53% จับตาความเสี่ยงแตะ 3 ล้านล้านบาท พร้อมโจทย์ยกระดับ SME และฐานการผลิตไทย ตัวเลขการค้าระหว่างไทยกับจีนในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 สะท้อนความท้าทายของภาคเศรษฐกิจไทยอีกครั้ง เมื่อมูลค่าการขาดดุลการค้าขยายตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว

คำขอส่งเสริมการลงทุนไทย 9 เดือนแรกพุ่ง 1.7 ล้านล้านบาท โอกาสธุรกิจไทยเชื่อมซัพพลายเชน AI
คำขอส่งเสริมการลงทุนไทยช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 มีมูลค่ากว่า 1.7 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 28% จากปีก่อน โดยมีอุตสาหกรรมดิจิทัล อิเล็กทรอนิกส์ และอาหารเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญ โจทย์ต่อไปคือการเปลี่ยนความสนใจของนักลงทุนให้เป็นการลงทุนจริง พร้อมเปิดทางให้ผู้ประกอบการไทยเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทาน
