พลิกแต้มต่อภาษีระหว่างประเทศ สู่กลยุทธ์การตั้งราคาที่สร้างความได้เปรียบ

ในเวทีการค้าระหว่างประเทศ ผู้ประกอบการจำนวนมากให้ความสำคัญกับการลดต้นทุนการผลิต ค่าแรง และค่าขนส่ง แต่ยังมีอีกหนึ่งตัวแปรที่ส่งผลโดยตรงต่อ ราคาสินค้าในตลาดปลายทาง นั่นคือ ภาษีศุลกากรนำเข้า

ข้อมูลจากงานวิจัยของ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ชี้ว่า สินค้าไทยที่ส่งออกไปยังประเทศคู่ภาคีที่มีความตกลงการค้าเสรี (FTA) มี แต้มต่อทางภาษีศุลกากรเฉลี่ย 11.2% เมื่อเทียบกับสินค้าชนิดเดียวกันจากประเทศคู่แข่งที่ไม่มีความตกลงทางการค้า อย่างไรก็ตาม การใช้สิทธิประโยชน์ดังกล่าวของผู้ส่งออกไทยยังอยู่ที่ประมาณ 40–50%

แต้มต่อทางภาษีไม่ได้เป็นเพียงสิทธิประโยชน์ด้านการส่งออก แต่สามารถนำมาใช้เป็น เครื่องมือกำหนดราคา เพิ่มกำไร และสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน ได้

หากผู้ประกอบการเปลี่ยนมุมมองจากการมองภาษีและเอกสารส่งออกเป็นภาระทางธุรการ มาเป็น เครื่องมือเชิงกลยุทธ์ แต้มต่อจาก FTA ก็สามารถนำมาต่อยอดเป็นข้อเสนอทางธุรกิจที่สร้างความแตกต่างจากคู่แข่งได้

คำนวณต้นทุนถึงปลายทาง เพื่อเห็นช่องว่างราคาที่แท้จริง

การตั้งราคาส่งออกไม่ควรพิจารณาเฉพาะราคาสินค้าหน้าโรงงานหรือราคาส่งออก แต่ควรมองไปถึง ต้นทุนรวมหลังสินค้าถึงปลายทาง (Landed Cost) ซึ่งรวมราคาสินค้า ค่าระวาง ค่าประกันภัย ค่าธรรมเนียม และภาษีนำเข้า

แนวทางที่ผู้ประกอบการสามารถนำไปใช้ ได้แก่

• ตรวจสอบพิกัดศุลกากรให้ถูกต้อง เพื่อเปรียบเทียบอัตราภาษีนำเข้าทั่วไปกับอัตราพิเศษภายใต้ FTA ที่เกี่ยวข้อง

• คำนวณส่วนต่างทางภาษี โดยเปรียบเทียบกับประเทศคู่แข่งในตลาดเดียวกัน เช่น หากสินค้าไทยได้รับอัตราภาษี 0% ขณะที่คู่แข่งเสียภาษี 10% ส่วนต่างดังกล่าวถือเป็นต้นทุนที่สามารถนำมาประกอบการกำหนดราคาได้

• จัดทำต้นทุนเปรียบเทียบให้คู่ค้าเห็นภาพ ว่าการนำเข้าสินค้าจากไทยและใช้สิทธิ FTA สามารถลดต้นทุนต่อตู้หรือต่อหน่วยได้เท่าใด

แนวทางนี้ช่วยเปลี่ยน “สิทธิทางภาษี” ให้กลายเป็น Value Proposition ที่ใช้ประกอบการเจรจาและตัดสินใจซื้อได้อย่างเป็นรูปธรรม

วางแผนวัตถุดิบและกระบวนการผลิตให้ผ่านเกณฑ์ถิ่นกำเนิด

การได้รับสิทธิภาษีพิเศษไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ สินค้าต้องเป็นไปตาม กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า (Rules of Origin) ที่กำหนดไว้ในความตกลงแต่ละฉบับ ดังนั้น การวางแผนตั้งแต่การจัดซื้อวัตถุดิบจนถึงกระบวนการผลิตจึงมีความสำคัญ

แนวทางสำคัญ ได้แก่

• วิเคราะห์เกณฑ์ถิ่นกำเนิดสินค้า ของตลาดเป้าหมาย เช่น เกณฑ์สัดส่วนมูลค่าที่เกิดขึ้นภายในภูมิภาค หรือเกณฑ์การเปลี่ยนพิกัดศุลกากร

• ปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทาน โดยพิจารณาเพิ่มการใช้วัตถุดิบภายในประเทศหรือวัตถุดิบจากประเทศภาคี เพื่อให้สามารถสะสมถิ่นกำเนิดตามเงื่อนไขของความตกลงได้

• ใช้มาตรการทางศุลกากรที่เหมาะสม สำหรับวัตถุดิบนำเข้าที่จำเป็น เช่น คลังสินค้าทัณฑ์บน หรือมาตรการคืนอากรสำหรับวัตถุดิบที่นำมาใช้ผลิตเพื่อส่งออก

การวางแผนถิ่นกำเนิดไม่ควรเริ่มต้นเมื่อสินค้าพร้อมส่งออก แต่ควรเริ่มตั้งแต่ การออกแบบผลิตภัณฑ์ การจัดซื้อ และการวางโครงสร้างการผลิต

เปลี่ยนแต้มต่อภาษีเป็นกลยุทธ์การตั้งราคา

เมื่อสินค้าได้รับสิทธิภาษีในอัตราต่ำหรือ 0% ขณะที่คู่แข่งยังมีภาระภาษี ผู้ประกอบการสามารถเลือกใช้ประโยชน์จากส่วนต่างดังกล่าวได้หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับเป้าหมายทางธุรกิจ

1. ใช้ราคาเพื่อขยายตลาด

สำหรับสินค้าที่แข่งขันด้วยปริมาณ ผู้ประกอบการสามารถนำส่วนต่างทางภาษีบางส่วนมาใช้ในการ ปรับราคาขายให้แข่งขันได้มากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องลดกำไรลงในสัดส่วนเดียวกับราคาที่ลด

2. รักษาราคาและเพิ่มกำไรต่อหน่วย

หากสินค้าไทยมีจุดแข็งด้านคุณภาพ แบรนด์ หรือมาตรฐาน ผู้ประกอบการอาจเลือก รักษาระดับราคาสินค้า และใช้ประโยชน์จากต้นทุนภาษีที่ลดลงเพื่อเพิ่มอัตรากำไรต่อหน่วย ซึ่งสามารถนำกลับไปลงทุนด้านผลิตภัณฑ์ เทคโนโลยี หรือการตลาด

3. แบ่งปันประโยชน์กับคู่ค้า

อีกทางเลือกคือการนำแต้มต่อทางภาษีมาเป็น เครื่องมือในการเจรจากับตัวแทนจำหน่าย เช่น แบ่งประโยชน์จากต้นทุนที่ลดลงบางส่วน เพื่อให้คู่ค้ามีงบประมาณเพิ่มขึ้นสำหรับการทำตลาด การส่งเสริมการขาย หรือการสร้างแบรนด์ในประเทศปลายทาง

ยกระดับระบบเอกสารและดิจิทัล ลดต้นทุนการใช้สิทธิ

หนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ผู้ประกอบการใช้สิทธิประโยชน์จาก FTA ได้ไม่เต็มที่ คือ ความซับซ้อนของกฎถิ่นกำเนิดและเอกสารประกอบการขอใช้สิทธิ

การพัฒนาระบบจัดเก็บข้อมูลต้นทุน วัตถุดิบ และกระบวนการผลิตให้เป็นระบบ จึงช่วยให้การขอรับรองถิ่นกำเนิดมีประสิทธิภาพมากขึ้น

แนวทางที่ควรพิจารณา ได้แก่

• ตรวจสอบและเตรียมข้อมูลต้นทุนล่วงหน้า เพื่อให้สามารถยืนยันคุณสมบัติของสินค้าได้อย่างถูกต้อง

• ใช้ระบบหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ ในความตกลงที่รองรับ เพื่อลดขั้นตอนและระยะเวลาในการจัดทำเอกสาร

• ศึกษาระบบการรับรองถิ่นกำเนิดด้วยตนเอง สำหรับผู้ส่งออกที่มีคุณสมบัติตามเงื่อนไข เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการส่งออก

การลงทุนในระบบข้อมูลจึงไม่ได้เป็นเพียงการลดงานเอกสาร แต่เป็นการสร้าง ระบบบริหารสิทธิทางการค้า ที่ช่วยให้ธุรกิจสามารถใช้ประโยชน์จาก FTA ได้ต่อเนื่อง

สร้างความได้เปรียบระยะยาวเหนือกว่าเรื่องราคา

แม้แต้มต่อทางภาษีจะช่วยสร้างความสามารถในการแข่งขันด้านราคา แต่ นโยบายการค้าและอัตราภาษีสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามบริบทเศรษฐกิจและกติกาการค้าระหว่างประเทศ การใช้ประโยชน์จาก FTA จึงควรดำเนินควบคู่กับการยกระดับศักยภาพของสินค้า

สิ่งที่ผู้ประกอบการสามารถต่อยอดได้ ได้แก่

• นำส่วนต่างต้นทุนไปลงทุนด้านความยั่งยืน เช่น การลดการปล่อยคาร์บอน การใช้วัสดุรีไซเคิล หรือการยกระดับมาตรฐานการผลิต

• สร้างแบรนด์และเอกลักษณ์สินค้า เพื่อให้ผู้บริโภคตัดสินใจจากคุณภาพและคุณค่าของสินค้า ไม่ใช่จากราคาเพียงอย่างเดียว

• ขยายช่องทางผ่าน Cross-border E-commerce เพื่อเข้าถึงผู้บริโภคโดยตรง และเพิ่มทางเลือกในการบริหารตลาดและช่องทางจำหน่าย

แต้มต่อจาก FTA จะสร้างมูลค่าสูงสุดเมื่อผู้ประกอบการนำไปเชื่อมโยงทั้ง ต้นทุน–ราคา–ห่วงโซ่อุปทาน–เอกสาร–แบรนด์ ไม่ใช่พิจารณาเฉพาะอัตราภาษี

จาก “สิทธิทางภาษี” สู่เครื่องมือสร้างกำไร

การส่งออกที่แข่งขันได้ไม่จำเป็นต้องเกิดจากการลดราคาจนกำไรหายไป แต่สามารถเกิดจากการ บริหารต้นทุนและสิทธิประโยชน์ทางการค้าอย่างเป็นระบบ

การนำแต้มต่อจาก FTA มาวิเคราะห์ร่วมกับ Landed Cost กลยุทธ์การตั้งราคา กฎถิ่นกำเนิด ห่วงโซ่อุปทาน และการสร้างแบรนด์ จะช่วยให้ผู้ประกอบการมองเห็นมูลค่าที่แท้จริงของสิทธิทางการค้า และเลือกได้ว่าจะนำส่วนต่างดังกล่าวไปใช้เพื่อ ขยายตลาด เพิ่มกำไร หรือสร้างความแข็งแกร่งให้ธุรกิจในระยะยาว

ท้ายที่สุด “ภาษี” จึงไม่ควรถูกมองเป็นเพียงต้นทุนที่ต้องจ่าย แต่สามารถเป็นหนึ่งใน ตัวแปรเชิงกลยุทธ์ที่ช่วยให้สินค้าไทยแข่งขันได้ทั้งด้านราคาและคุณค่า ในตลาดต่างประเทศ