
ASEAN ลงนาม DEFA เชื่อมตลาดดิจิทัลอาเซียนสู่ 2 ล้านล้านดอลลาร์ปี 2030
สรุปประเด็น
-
อาเซียนลงนาม ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA) เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ถือเป็นข้อตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลระดับภูมิภาคฉบับสำคัญ
-
ข้อตกลงครอบคลุมการค้าออนไลน์ การชำระเงินดิจิทัล การเคลื่อนย้ายข้อมูลข้ามพรมแดน ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ และปัญญาประดิษฐ์
-
ตั้งเป้าสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่เชื่อมโยงกันมากขึ้น พร้อมผลักดันมูลค่าเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนสู่ 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2030
-
คาดว่า DEFA จะเริ่มมีผลบังคับใช้ในช่วงต้นปี 2027 โดยประเทศสมาชิกต้องเดินหน้ากระบวนการภายในประเทศ
-
SMEs และผู้ประกอบการไทยมีโอกาสขยายตลาดผ่านระบบการค้าไร้กระดาษ การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ และการยืนยันตัวตนทางดิจิทัล
เศรษฐกิจดิจิทัลกำลังกลายเป็นกลไกสำคัญของการค้าโลก เมื่อธุรกิจสามารถซื้อขายสินค้า ให้บริการ และทำธุรกรรมข้ามประเทศได้โดยไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้านหรือสำนักงานในตลาดปลายทาง อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างของกฎระเบียบ ระบบชำระเงิน มาตรฐานข้อมูล และข้อกำหนดด้านความปลอดภัยของแต่ละประเทศ ยังคงเป็นอุปสรรคต่อการขยายธุรกิจในระดับภูมิภาค
อาเซียนจึงเดินหน้าสร้างกรอบความร่วมมือด้านเศรษฐกิจดิจิทัล หรือ ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA) เพื่อวางรากฐานกติกากลางและเชื่อมโยงระบบเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศสมาชิกให้ทำงานร่วมกันได้มากขึ้น
ดร. เกา คิม ฮวน (Dr. Kao Kim Hourn) เลขาธิการอาเซียน เข้าร่วมพิธีลงนาม DEFA ซึ่งจัดขึ้นควบคู่กับการประชุมคณะมนตรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ครั้งที่ 28 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ก่อนที่เอกสารข้อตกลงจะถูกส่งมอบในพิธีเปิดการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569
การลงนามครั้งนี้เป็นอีกก้าวสำคัญของการเปลี่ยนผ่านอาเซียนสู่เศรษฐกิจดิจิทัลที่เปิดกว้าง ปลอดภัย เชื่อมโยงกัน และมีส่วนร่วมได้อย่างทั่วถึง
DEFA คืออะไร ทำไมจึงสำคัญต่อเศรษฐกิจอาเซียน
ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA) คือกรอบความตกลงด้านเศรษฐกิจดิจิทัลระดับภูมิภาคที่มุ่งสร้างแนวทางและกติกากลางสำหรับการดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจดิจิทัลระหว่างประเทศสมาชิก โดยเป็นความตกลงที่แยกออกมาเฉพาะด้านเศรษฐกิจดิจิทัล ไม่ได้เป็นเพียงบทบัญญัติด้านดิจิทัลที่แทรกอยู่ในความตกลงการค้าเสรีทั่วไป
การเจรจาเริ่มต้นในเดือนกันยายน 2566 และสามารถสรุปผลการเจรจาได้ในเดือนพฤษภาคม 2569 ก่อนเข้าสู่กระบวนการลงนามในเดือนพฤศจิกายนปีเดียวกัน
เป้าหมายสำคัญคือการทำให้ผู้ประกอบการและประชาชนสามารถใช้บริการดิจิทัลและทำธุรกรรมระหว่างประเทศได้สะดวกขึ้น ลดความซ้ำซ้อนของขั้นตอน และส่งเสริมให้ระบบดิจิทัลของแต่ละประเทศเชื่อมโยงกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ข้อตกลงนี้ยังมีความสำคัญต่อภูมิภาคที่มีประชากรราว 680 ล้านคน และมีตลาดดิจิทัลที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยมีการประเมินว่าเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนมีโอกาสขยายตัวสู่มูลค่า 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2030 หากสามารถผลักดันการเชื่อมโยงและการดำเนินงานตามกรอบความตกลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
5 ประเด็นสำคัญที่ DEFA ต้องการขับเคลื่อน
DEFA ครอบคลุมประเด็นสำคัญหลายด้านที่เกี่ยวข้องกับการค้าและธุรกิจดิจิทัล ตั้งแต่การทำธุรกรรมออนไลน์ไปจนถึงการกำกับดูแลเทคโนโลยีใหม่
1. Digital Trade และ E-Commerce
ส่งเสริมการค้าและพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ข้ามพรมแดน ช่วยให้ธุรกิจสามารถนำเสนอสินค้าและบริการในตลาดอาเซียนได้สะดวกขึ้น รวมถึงสนับสนุนให้ผู้ประกอบการรายย่อยเข้าถึงแพลตฟอร์มดิจิทัลและลูกค้าในประเทศอื่น
สำหรับ SMEs นี่คือโอกาสในการขยายตลาดโดยไม่จำเป็นต้องลงทุนสร้างหน้าร้านหรือเครือข่ายจัดจำหน่ายในทุกประเทศด้วยตนเอง
2. Digital Payment และ Digital Identity
ผลักดันการเชื่อมโยงระบบชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์และการยืนยันตัวตนทางดิจิทัล เพื่อให้ธุรกรรมระหว่างประเทศมีความสะดวก รวดเร็ว และน่าเชื่อถือมากขึ้น
อีกหนึ่งประเด็นที่มีความสำคัญคือ Digital Identity สำหรับภาคธุรกิจ ซึ่งจะช่วยให้คู่ค้าสามารถตรวจสอบและยืนยันตัวตนของอีกฝ่ายได้อย่างเหมาะสม ลดข้อจำกัดในการทำธุรกิจออนไลน์ระหว่างประเทศ
3. Cross-border Data Flows
การเคลื่อนย้ายข้อมูลข้ามพรมแดนเป็นหัวใจของเศรษฐกิจดิจิทัล ทั้งการให้บริการคลาวด์ การประมวลผลข้อมูล การทำธุรกรรมออนไลน์ และการดำเนินธุรกิจของบริษัทข้ามชาติ
DEFA วางกรอบความร่วมมือเพื่อสนับสนุนการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศ โดยยังต้องคำนึงถึงข้อกำหนดด้านความเป็นส่วนตัว ความลับทางธุรกิจ และความมั่นคงของแต่ละประเทศ
4. Cybersecurity และ Digital Trust
การขยายตัวของธุรกรรมออนไลน์ทำให้ความปลอดภัยทางไซเบอร์เป็นเงื่อนไขสำคัญของการสร้างความเชื่อมั่น DEFA จึงส่งเสริมความร่วมมือด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ เพื่อรองรับการเชื่อมโยงระบบดิจิทัลในระดับภูมิภาค
การสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยจะช่วยให้ประชาชนและธุรกิจมั่นใจในการใช้บริการออนไลน์และทำธุรกรรมข้ามประเทศมากขึ้น
5. Artificial Intelligence และเทคโนโลยีดิจิทัลเกิดใหม่
ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และนวัตกรรมดิจิทัลเป็นอีกประเด็นที่ได้รับความสำคัญ เนื่องจากเทคโนโลยีเหล่านี้กำลังเปลี่ยนแปลงรูปแบบการผลิต การให้บริการ และการแข่งขันทางธุรกิจ
กรอบความร่วมมือระดับภูมิภาคจะช่วยสนับสนุนการแลกเปลี่ยนแนวทางและการพัฒนาระบบนิเวศดิจิทัล เพื่อให้ประเทศสมาชิกสามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีได้อย่างเหมาะสม
DEFA ไม่ได้มุ่งเพียงเพิ่มการซื้อขายผ่านช่องทางออนไลน์ แต่ต้องการสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่เชื่อมโยงกติกา ข้อมูล การชำระเงิน และความปลอดภัย เพื่อให้ธุรกิจสามารถดำเนินงานข้ามพรมแดนได้ง่ายขึ้น
SMEs อาเซียนได้ประโยชน์อย่างไรจากตลาดดิจิทัลที่เชื่อมโยงกัน
หนึ่งในกลุ่มธุรกิจที่คาดว่าจะได้รับประโยชน์จาก DEFA คือ Micro, Small and Medium Enterprises (MSMEs) หรือผู้ประกอบการรายย่อยและธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ซึ่งมักเผชิญข้อจำกัดด้านเงินทุน บุคลากร และความสามารถในการขยายตลาดต่างประเทศ
เมื่อระบบการค้าออนไลน์และการชำระเงินระหว่างประเทศมีความเชื่อมโยงกันมากขึ้น ผู้ประกอบการจะมีโอกาสเข้าถึงลูกค้าในภูมิภาคได้กว้างขึ้น โดยมีประเด็นที่น่าจับตา ได้แก่
-
ลดขั้นตอนการทำธุรกรรม: การใช้เอกสารอิเล็กทรอนิกส์ช่วยลดการพึ่งพาเอกสารกระดาษและเพิ่มความรวดเร็วในการดำเนินธุรกิจ
-
ขยายตลาดผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล: ผู้ประกอบการสามารถเข้าถึงลูกค้าในประเทศสมาชิกได้สะดวกขึ้น
-
เพิ่มความสะดวกในการรับและชำระเงิน: การพัฒนาระบบชำระเงินข้ามพรมแดนช่วยลดข้อจำกัดในการทำธุรกรรม
-
สร้างโอกาสในห่วงโซ่มูลค่าระดับภูมิภาค: SMEs สามารถเชื่อมโยงกับผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่าย และพันธมิตรทางธุรกิจในประเทศอื่นได้มากขึ้น
-
เพิ่มโอกาสให้ธุรกิจบริการดิจิทัล: ธุรกิจด้านเทคโนโลยี ซอฟต์แวร์ คอนเทนต์ และบริการออนไลน์สามารถขยายฐานลูกค้าในภูมิภาค
อย่างไรก็ตาม การมีกรอบความตกลงร่วมกันไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบการจะได้รับประโยชน์โดยอัตโนมัติ ธุรกิจยังต้องพัฒนาระบบดิจิทัล ความปลอดภัยของข้อมูล ทักษะบุคลากร และมาตรฐานการดำเนินงานให้พร้อมแข่งขัน
บทบาทของไทยในการขับเคลื่อน DEFA
ประเทศไทยมีบทบาทสำคัญในกระบวนการเจรจา DEFA โดยทำหน้าที่ประธานคณะกรรมการเจรจาความตกลงดังกล่าว ซึ่งช่วยประสานความเห็นระหว่างประเทศสมาชิกและผลักดันให้การเจรจาที่เริ่มต้นในปี 2566 สามารถสรุปผลได้ในปี 2569
ในการลงนามที่กรุงมะนิลาเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ประเทศไทยมีผู้แทนเข้าร่วมคือ นางกีรติรัตน์ ภิญโญ (Dr. Kirida Bhaopichitr) รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ ตามข้อมูลที่รายงานโดย Nation Thailand
กระทรวงพาณิชย์ระบุว่าไทยจะเร่งดำเนินกระบวนการให้สัตยาบันและประสานความร่วมมือกับประเทศสมาชิก เพื่อผลักดันให้ข้อตกลงมีผลบังคับใช้ภายในช่วงกลางปี 2027
บทบาทดังกล่าวมีความสำคัญต่อการเตรียมความพร้อมของภาคธุรกิจไทย โดยเฉพาะการพัฒนาระบบการค้าอิเล็กทรอนิกส์ การเชื่อมโยงระบบชำระเงิน การใช้เอกสารดิจิทัล และการยกระดับความปลอดภัยทางไซเบอร์
สำหรับไทย DEFA เป็นทั้งโอกาสในการขยายตลาดดิจิทัลอาเซียน และโจทย์ในการยกระดับโครงสร้างพื้นฐาน กฎระเบียบ และทักษะของผู้ประกอบการให้พร้อมแข่งขันในตลาดที่เชื่อมโยงกันมากขึ้น
ลงนามแล้ว แต่ยังต้องติดตามขั้นตอนก่อนมีผลบังคับใช้
แม้ประเทศสมาชิกอาเซียนได้ลงนามใน DEFA แล้วเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 แต่ข้อตกลงยังต้องผ่านกระบวนการภายในประเทศตามที่กำหนดก่อนจะมีผลบังคับใช้
ข้อมูลจากอาเซียนและหน่วยงานของประเทศสมาชิกระบุว่า DEFA คาดว่าจะเริ่มมีผลในช่วงต้นปี 2027 โดยมีการเตรียมโครงการนำร่องบางด้าน เช่น ระบบชำระเงินดิจิทัล การยืนยันตัวตนทางธุรกิจ และเอกสารการค้าทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้ภาคธุรกิจเริ่มใช้ประโยชน์ได้เมื่อข้อตกลงมีผล
ประเด็นที่ต้องติดตามต่อจากนี้ ได้แก่
-
ความคืบหน้าของกระบวนการให้สัตยาบันในแต่ละประเทศ
-
แนวทางปฏิบัติและมาตรฐานกลางด้านการค้าและธุรกรรมดิจิทัล
-
การเชื่อมโยงระบบชำระเงินและการยืนยันตัวตนทางดิจิทัล
-
ข้อกำหนดด้านข้อมูลส่วนบุคคลและความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์
-
การสนับสนุน SMEs ให้สามารถนำระบบและเครื่องมือดิจิทัลไปใช้ได้จริง
นอกจากนี้ ประเทศสมาชิกยังมีระดับความพร้อมด้านเทคโนโลยีและกฎระเบียบแตกต่างกัน การดำเนินงานจึงต้องอาศัยความร่วมมือและความยืดหยุ่น เพื่อให้การบูรณาการเกิดขึ้นได้โดยไม่สร้างภาระเกินความพร้อมของแต่ละประเทศ
บทสรุป: DEFA จุดเปลี่ยนของการค้าอาเซียนในยุคดิจิทัล
การลงนาม ASEAN Digital Economy Framework Agreement เป็นก้าวสำคัญของการรวมตลาดดิจิทัลในภูมิภาค โดยเปลี่ยนจากความร่วมมือด้านเทคโนโลยีเป็นกรอบความตกลงที่มุ่งสร้างกติกาและระบบสนับสนุนการทำธุรกิจข้ามพรมแดนอย่างเป็นรูปธรรม
สำหรับประเทศไทย โอกาสสำคัญอยู่ที่การเตรียมผู้ประกอบการให้พร้อมใช้ประโยชน์จากตลาดดิจิทัลที่เชื่อมโยงกัน ตั้งแต่ SMEs ที่ต้องการขยายตลาดผ่าน E-Commerce ไปจนถึงธุรกิจเทคโนโลยี การเงิน โลจิสติกส์ และบริการดิจิทัล
อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของ DEFA จะไม่ได้วัดจากการลงนามเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับการนำข้อตกลงไปปฏิบัติ การปรับกฎระเบียบให้สอดคล้องกัน และการทำให้ธุรกิจทุกขนาดสามารถเข้าถึงประโยชน์จากระบบเศรษฐกิจดิจิทัลได้จริง
หากอาเซียนสามารถเปลี่ยนกรอบความร่วมมือนี้ให้เป็นระบบการค้าที่ใช้งานได้จริง DEFA ก็มีโอกาสเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของภูมิภาค และผลักดันเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนสู่เป้าหมาย 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2030
ข้อมูลอ้างอิง:
ข่าวที่เกี่ยวข้อง

สมรภูมิการค้าแบ่งขั้วอำนาจ กลยุทธ์กระจายห่วงโซ่อุปทานเพื่อทางรอดของธุรกิจไทย
วิเคราะห์เจาะลึกวิกฤตการณ์แบ่งขั้วอำนาจทางการค้าระดับโลก (Decoupling) ระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีน พร้อมนำเสนอ 3 กลยุทธ์เชิงรุกในการกระจายความเสี่ยงด้านห่วงโซ่อุปทานสำหรับผู้บริหารและผู้นำองค์กรไทย เพื่อปกป้องธุรกิจจากความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์ และปรับตัวสู่ความยั่งยืนในห่วงโซ่อุปทานยุคใหม่ได้อย่างเป็นรูปธรรม

AIS และ True ยืนยันโครงข่ายอินเทอร์เน็ตแกร่ง ไม่กระทบเหตุเคเบิลใต้น้ำในตะวันออกกลาง
AIS และ True Corporation สร้างความมั่นใจว่าบริการอินเทอร์เน็ตในประเทศไทยจะไม่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์เคเบิลใต้น้ำในตะวันออกกลาง ด้วยโครงข่ายที่แข็งแกร่งและเส้นทางสำรองที่เพียงพอ

SMEs Credit Boost: กลไกค้ำประกันสินเชื่อใหม่ หนุนเอสเอ็มอีโต
โครงการ “SMEs Credit Boost” กลไกค้ำประกันสินเชื่อใหม่ ช่วยให้เอสเอ็มอีเข้าถึงเงินทุนง่ายขึ้น ด้วยการลดภาระหลักประกัน ร่วมผลักดันการปล่อยสินเชื่อใหม่และฟื้นฟูธุรกิจเอสเอ็มอีไทย

ปูนซิเมนต์ไทยประกาศปิดโรงงานปิโตรเคมีในเวียดนามชั่วคราวจากผลกระทบสงครามตะวันออกกลาง
ปูนซิเมนต์ไทย (SCG) หยุดโรงงานปิโตรเคมี LSP ในเวียดนามชั่วคราวจากวิกฤตตะวันออกกลาง ส่งผลกระทบต่อต้นทุนบริษัทและผู้ประกอบการ SMEs ที่ต้องเผชิญราคาวัตถุดิบสูงขึ้นและความล่าช้าในการจัดส่ง

กลยุทธ์การปรับตัวของบริษัท ไลอ้อน (ประเทศไทย) จำกัด ในภาวะตลาด FMCG อิ่มตัว
ไลอ้อน (ประเทศไทย) ประกาศแผนทรานส์ฟอร์มครั้งใหญ่ในรอบ 20 ปี ภายใต้การนำของประเสริฐ สุรัตนเมธากุล เพื่อเป้ารายได้ 30,000 ล้านบาท รับมือตลาด FMCG ไทยอิ่มตัวและจำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลง

ttb เปิดผลสำรวจ “SME Insight 2026” ชี้ 5 จุดล็อกฉุดธุรกิจไทย พลิกบทบาทสู่ “Growth Navigator” ปลดล็อกการเติบโตอย่างยั่งยืน
ทีทีบี (ttb) เผยผลสำรวจ "SME Insight 2026" ชี้ 5 จุดล็อกฉุดรั้งธุรกิจไทย แม้ใช้ดิจิทัล-AI แต่รายได้ยังไม่เติบโต พร้อมปรับบทบาทสู่ "Growth Navigator" หนุนเงินทุนผ่าน Supply Chain Finance เครื่องมือดิจิทัล และความรู้เชิงลึก เสริมศักยภาพ SME เติบโตอย่างยั่งยืน
