รัฐบาลไทยขับเคลื่อนอุตสาหกรรมโฟโตนิกส์ รับเมกะเทรนด์ AI และ Data Center

กระทรวง อว. เดินหน้าผลักดันไทยสู่ศูนย์กลางการผลิต "ชิปโฟโตนิกส์" (Photonic chips) เพื่อรองรับเมกะเทรนด์ AI และ Data Center ที่เติบโตพุ่งสูงทั่วโลก ชี้เป็นการลงทุนที่ใช้เงินทุนต่ำกว่าเซมิคอนดักเตอร์ทั่วไปถึง 30 เท่า ทำให้ไทยมีโอกาสชนะในสมรภูมิอุตสาหกรรมแห่งอนาคตนี้ การเคลื่อนไหวนี้ไม่เพียงดึงดูดการลงทุน แต่ยังเปิดประตูบานใหญ่สำหรับผู้ประกอบการไทย ให้เข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีขั้นสูง พร้อมด้วยสัญญาณบวกจากกองทุนแรกที่เริ่มลงทุนในธีมโฟโตนิกส์

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้วางโรดแมปอันทะเยอทะยาน เพื่อผลักดันประเทศไทยให้เป็น "TSMC แห่งชิปโฟโตนิกส์" ในเวทีโลก นับเป็นการเคลื่อนไหวเชิงกลยุทธ์เพื่อรับมือกับเมกะเทรนด์ด้านเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดย อว. ชี้ให้เห็นถึงข้อได้เปรียบสำคัญว่า การลงทุนในอุตสาหกรรมโฟโตนิกส์นั้นใช้เงินทุนต่ำกว่าการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ทั่วไปถึง 30 เท่า ทำให้ไทยมีโอกาสก้าวขึ้นเป็นผู้เล่นหลักในสมรภูมิอุตสาหกรรมแห่งอนาคตนี้ได้อย่างมีนัยสำคัญ

การขับเคลื่อนครั้งนี้เกิดขึ้นในห้วงเวลาที่ความต้องการชิปโฟโตนิกส์ทั่วโลกพุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด โดยมีปัจจัยหลักมาจากการขยายตัวของการลงทุนใน เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และ Data Center ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล โฟโตนิกส์ หรือเทคโนโลยีที่ใช้แสงในการประมวลผลและส่งข้อมูล มีบทบาทสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพ ความเร็ว และลดการใช้พลังงานของระบบเหล่านี้ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนา AI และ Data Center ยุคใหม่

สำหรับ ผู้ประกอบการไทย นี่คือโอกาสทองในการก้าวเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานของเทคโนโลยีขั้นสูง ผู้ประกอบการอาจมองเห็นช่องทางในการพัฒนาชิ้นส่วนเฉพาะทางสำหรับอุปกรณ์โฟโตนิกส์ หรือเสนอบริการที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบ ติดตั้ง หรือบำรุงรักษาระบบที่ใช้เทคโนโลยีนี้ การที่โฟโตนิกส์เป็นส่วนสำคัญของ Data Center และ AI ที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว เปิดประตูให้ผู้ประกอบการไทยสามารถนำเสนอโซลูชันนวัตกรรมที่ตอบสนองความต้องการของอุตสาหกรรมแห่งอนาคตนี้ได้ การเข้าร่วมในระบบนิเวศนี้ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยสร้างความเชี่ยวชาญและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

การผลักดันจากภาครัฐยังสอดรับกับการเคลื่อนไหวในภาคการลงทุน โดยมีสัญญาณที่ชัดเจนจากการเปิดตัว กองทุนแรกในประเทศไทยที่ลงทุนในธีมโฟโตนิกส์ สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุนในศักยภาพการเติบโตของอุตสาหกรรมนี้ และยังเป็นข่าวดีสำหรับผู้ประกอบการที่มีนวัตกรรมด้านโฟโตนิกส์ เพราะการมีแหล่งเงินทุนเฉพาะทางเช่นนี้ จะช่วยให้การเข้าถึงทุนเพื่อการวิจัย พัฒนา และขยายธุรกิจเป็นไปได้ง่ายขึ้น ซึ่งจะช่วยเร่งให้เกิดการสร้างสรรค์และนวัตกรรมใหม่ๆ ในประเทศ

การที่ประเทศไทยมุ่งเน้นการพัฒนาอุตสาหกรรมที่ใช้เทคโนโลยีแสงเป็นแกนหลัก ไม่เพียงแต่เป็นการวางรากฐานเพื่อรองรับการเติบโตของเทคโนโลยี AI และ Data Center เท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจในระยะยาว โดยการสร้างระบบนิเวศอุตสาหกรรมใหม่ที่แข็งแกร่ง เปิดโอกาสให้ธุรกิจทุกขนาด นอกจากนี้ ผู้ประกอบการในท้องถิ่น สามารถมีส่วนร่วมและเติบโตไปพร้อมกับอุตสาหกรรมแห่งอนาคตนี้ได้อย่างยั่งยืน

Photonic chips คืออะไร

Photonic chips หรือ Photonic Integrated Circuits (PICs) คือไมโครชิปที่ใช้งาน “แสง (โฟตอน)” แทน “ไฟฟ้า (อิเล็กตรอน)” ในการส่งและประมวลผลข้อมูล จึงสามารถทำงานได้เร็วขึ้นมากและใช้พลังงานน้อยลงเมื่อเทียบกับชิปอิเล็กทรอนิกส์แบบเดิม ภายในชิปจะบรรจุองค์ประกอบโฟโตนิกส์หลายชนิด เช่น ท่อนำแสง (waveguide), ตัวมอดูเลตแสง (modulator) และตัวตรวจจับแสง (photodetector) บนแผ่นวัสดุเดียวกัน คล้ายกับการรวมทรานซิสเตอร์และวงจรจำนวนมากบน IC อิเล็กทรอนิกส์

จุดเด่นคือ ชิปโฟโตนิกส์สามารถส่งข้อมูลด้วยความเร็วระดับแสง โดยสูญเสียพลังงานน้อยและเกิดความร้อนต่ำ ทำให้เหมาะมากกับงานที่ต้องเคลื่อนย้ายข้อมูลมหาศาล เช่น เครือข่ายโทรคมนาคม, Data Center, ระบบ AI และการประมวลผลความเร็วสูงอื่นๆ ในบริบทของไทย รัฐบาลจึงมองโฟโตนิกส์เป็นอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ใหม่ที่ใช้เงินลงทุนโครงสร้างพื้นฐานต่ำกว่าโรงงานเซมิคอนดักเตอร์ดั้งเดิมแต่มีดีมานด์สูงจากเมกะเทรนด์ AI และ Data Center ทำให้ประเทศสามารถ “กระโดดขึ้น” ไปอยู่ในห่วงโซ่มูลค่าเทคโนโลยีชั้นสูงได้ หากพัฒนาบุคลากร ระบบวิจัย และ ecosystem อุตสาหกรรมได้ทัน

ทำไมไทยได้เปรียบในชิปโฟโตนิกส์

• ไทยเพิ่งวางยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์ระยะยาว ครอบคลุม power, sensor, photonics, discrete, analog chips ชัดเจนว่ารัฐเลือก “โหน Niche” แทนไปแข่ง logic ขั้นสุดกับไต้หวัน/เกาหลี.

• เซ็กเมนต์เหล่านี้ไปผูกกับฐานการผลิตเดิมของไทย เช่น ยานยนต์ พลังงาน ดาต้าเซ็นเตอร์ และโรงงานอัจฉริยะ ซึ่งไทยเป็นฐานการผลิตระดับโลกอยู่แล้ว โดยเฉพาะยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ยานยนต์.

ตัว photonics เป็นหัวใจของระบบสื่อสารความเร็วสูง (5G/F5G, ดาต้าเซ็นเตอร์, AI infrastructure) และ optical sensor ในยานยนต์-อุตสาหกรรม ซึ่งตรงกับทิศที่ไทยกำลังดัน EEC, EV และดาต้าเซ็นเตอร์อยู่พอดี

TSMC คือใคร

TSMC หรือ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company เป็นบริษัทผู้ผลิตเซมิคอนดักเตอร์แบบรับจ้างผลิต (pure-play foundry) รายแรกของโลก ก่อตั้งขึ้นในปี 1987 ที่เมืองซินจู (Hsinchu) ไต้หวัน โดยดร.มอร์ริส จาง ด้วยโมเดลธุรกิจที่เน้นผลิตชิปให้บริษัทผู้ออกแบบรายอื่นโดยไม่ออกแบบชิปเอง ทำให้ TSMC กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานหลักของอุตสาหกรรมชิปโลกในยุคสมาร์ตโฟนและ AI บริษัทถือกำเนิดจากความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไต้หวัน สถาบันวิจัย ITRI และบริษัทยุโรปอย่าง Philips เพื่อผลักดันอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงของชาติ ก่อนจะเติบโตอย่างรวดเร็ว ขยายโรงงานผลิตเวเฟอร์ 8 นิ้วในปี 1993 เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ไต้หวันในปี 1994 และเป็นบริษัทไต้หวันรายแรกที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นนิวยอร์กในปี 1997 การลงทุนต่อเนื่องในเทคโนโลยีกระบวนการผลิตล้ำสมัย ทำให้ TSMC กลายเป็นผู้ผลิตชิปขั้นสูงสำหรับแบรนด์ระดับโลกจำนวนมาก และทำให้ไต้หวันขึ้นสู่ศูนย์กลางห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ของโลกในปัจจุบัน