"Siam Silica" ยุทธศาสตร์ชิปแห่งชาติ ไทยเร่งสร้างฮับ Deep Tech รับมือสงครามเทคโนโลยีโลก

รองนายกฯ ยศชนัน ประกาศเดินหน้า "National Chip Project" ดึงเม็ดเงินต่างชาติร่วมทุน หลังเจรจา ASML-imec-PhotonDelta ที่ยุโรปสำเร็จ ตั้งเป้าผงาดเป็นศูนย์กลาง Deep Tech แห่งอาเซียน

จาก "งานวิจัย" สู่ "เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่"

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดงาน "มหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2569 (Thailand Research Expo 2026)" ครั้งที่ 21 ภายใต้แนวคิด "Research Synergy พลังวิจัย สร้างสรรค์เศรษฐกิจและสังคมไทยยั่งยืน" พร้อมประกาศเดินหน้ายุทธศาสตร์ "Siam Silica" อย่างเป็นทางการ มุ่งเป้าดึงดูดการลงทุนระดับโลก ผลักดัน 'โครงการชิปแห่งชาติ' 

สัญญาณที่ส่งออกมาครั้งนี้ชัดเจน: ไทยไม่ต้องการเป็นเพียงฐานการผลิตอิเล็กทรอนิกส์ระดับกลางอีกต่อไป แต่กำลังตั้งเป้าก้าวกระโดดสู่การเป็น ศูนย์กลาง Deep Tech แห่งใหม่ของอาเซียน

ทำไม "ชิป" ถึงสำคัญระดับความมั่นคงชาติ?

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า ทิศทางการพัฒนาวิจัยและนวัตกรรมของประเทศในปัจจุบัน มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรับตัวและตั้งรับให้ทันต่อความท้าทายหลักที่กำลังเกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ (AI) และสงครามเทคโนโลยี (Tech War) ซึ่งเปรียบเสมือนโครงสร้างพื้นฐานใหม่ของโลก 

ประเทศไทยจึงต้องเร่งสร้างความเข้มแข็งผ่านงานวิจัยขั้นพื้นฐาน (Basic Research) และเทคโนโลยีขั้นสูง (Deep Tech) เพื่อเตรียมความพร้อมบุคลากรให้สามารถรองรับการดึงดูดการลงทุนด้านอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ โฟโตนิกส์ และศูนย์ข้อมูล (Data Center) จากต่างประเทศได้ 

ในบริบทโลก ทั้ง Pax Silica ของสหรัฐฯ และ Project Beethoven ของเนเธอร์แลนด์ต่างเป็นหลักฐานว่าประเทศมหาอำนาจกำลังแข่งกันสร้างระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์ของตัวเองอย่างเร่งด่วน ไทยจึงต้องเดินหน้าเช่นกัน

บทเรียนจากยุโรป: สิ่งที่ไทยเห็นและนำกลับมา

ในระหว่างที่เดินทางไปปฏิบัติภารกิจที่เนเธอร์แลนด์และเบลเยียม ได้มีโอกาสเข้าหารือกับพันธมิตรและสถาบันวิจัยชั้นนำระดับโลก เพื่อผลักดันแผนงาน 'Siam Silica' ซึ่งผลที่ได้มีความชัดเจนใน 3 แนวทาง

ด้านเซมิคอนดักเตอร์และ Supply Chain
ได้ร่วมแลกเปลี่ยนกับสตาร์ตอัปและบริษัท Scale-up ด้านเซมิคอนดักเตอร์กว่า 30 แห่ง ที่ศูนย์ 3EALITY ภายใน High Tech Campus ประเทศเนเธอร์แลนด์ รวมถึงได้หารือกับบริษัทระดับโลกอย่าง ASML ถึงแผนการขยาย Supply Chain มายังประเทศไทย ผ่านโมเดลความร่วมมือต่างๆ เช่น การถ่ายทอดเทคโนโลยี การร่วมทุน (Joint Venture) และการเตรียมกำลังคนรองรับการลงทุนจากต่างประเทศ

ด้านโฟโตนิกส์
ได้จับมือกับ SMART Photonics และ PhotonDelta เพื่อเร่งพัฒนาบุคลากรเฉพาะทางและศึกษาความเป็นไปได้ในการตั้งฐานการผลิตชิปโฟโตนิกส์ (Photonics Fab) ในประเทศไทย 

ด้านการพัฒนากำลังคน
ในเบลเยียม ได้ไปคุยกับสถาบันวิจัยชั้นนำอย่าง imec เพื่อยกระดับศูนย์ TMEC ของไทยให้เป็นพื้นที่วิจัยขั้นสูงด้านการออกแบบและผลิตชิป Photonics และ Advanced Packaging พร้อมทั้งเตรียมส่งวิศวกรไทยไปฝึกงานจริงที่ imec ในขณะเดียวกันก็เดินหน้าความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีชั้นนำอย่าง TU Delft เพื่อจัดตั้งศูนย์ออกแบบชิปแบบ Fabless และห้องปฏิบัติการด้าน Advanced Packaging รวมถึงจับมือกับ TU/e ขยายโปรแกรม Semicon Summer School ให้นักศึกษาไทยได้แก้โจทย์จริงจากภาคอุตสาหกรรม 

National Chip Project: งานวิจัยที่ต้องกลายเป็นธุรกิจ

หัวใจของยุทธศาสตร์ Siam Silica คือการทำลายสิ่งที่ ศ.ดร.ยศชนัน เรียกว่า "หุบเหวมรณะ" ซึ่งเป็นคอขวดที่ทำให้งานวิจัยไทยไม่เคยไปถึงตลาดจริง

"ขณะนี้ภาครัฐกำลังเร่งขับเคลื่อน 'National Chip Project' ที่มุ่งเน้นการออกแบบและผลิตในประเทศ พร้อมดึงภาคเอกชนมาร่วมลงทุน โดยมีสิทธิประโยชน์จาก BOI และทุนวิจัยร่วม (Co-funding) คอยสนับสนุน งานวิจัยต่อจากนี้ไปจะไม่ได้เป็นเพียงแค่ผลงานวิชาการ แต่ต้องเป็น 'เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่' ที่สร้างมูลค่าเพิ่มสูงและขับเคลื่อนประเทศไปสู่อนาคตได้อย่างแท้จริง" 

กลไกสนับสนุนที่ชัดเจน ได้แก่ สิทธิประโยชน์จาก BOI, ทุนวิจัยร่วม (Co-funding) กับภาคเอกชน และความร่วมมือกับสถาบันวิจัยระดับโลก ซึ่งทั้งหมดนี้ออกแบบมาเพื่อให้ ภาคเอกชนไทยและต่างชาติเห็นความคุ้มค่าในการเข้าร่วม ไม่ใช่แค่รอรับผลประโยชน์จากรัฐฝ่ายเดียว

ภาพใหญ่: ไทยในสมการ Tech War โลก

ยุทธศาสตร์ Siam Silica ไม่ได้เป็นเพียงโครงการอุตสาหกรรมทั่วไป แต่เป็นการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจโลก ที่ชิปและ AI กำลังกลายเป็นทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์ในระดับเดียวกับน้ำมัน

นอกจากนี้ ประเทศไทยยังต้องเผชิญกับประเด็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ซึ่งกระทรวง อว. และหน่วยงานเครือข่ายได้มุ่งเน้นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ผ่านงานวิจัยที่สามารถแก้ปัญหาความยากจนและสร้างรายได้ให้ชุมชน และพร้อมรับมือสังคมสูงวัย (Aged Society) อย่างเต็มรูปแบบ ผ่านการผลักดันเศรษฐกิจสุขภาพ (Wellness Economy) อย่างครบวงจร 

มุมมองนักธุรกิจ: โอกาสอยู่ที่ใคร?

การประกาศ National Chip Project พร้อมสิทธิประโยชน์ BOI และ Co-funding เปิดโอกาสที่น่าสนใจสำหรับหลายกลุ่ม ได้แก่

• บริษัทออกแบบชิป (Fabless Design) ที่ต้องการตั้งฐานในอาเซียน โดยไทยมีทั้ง TMEC และเครือข่ายมหาวิทยาลัยรองรับ

• ผู้ผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ที่ต้องการยกระดับห่วงโซ่อุปทานจาก Assembly สู่ Advanced Packaging

• สตาร์ตอัปด้าน Deep Tech ที่ต้องการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานวิจัยและพันธมิตรต่างประเทศ

• นักลงทุนสถาบัน ที่มองหาโอกาสในอุตสาหกรรมที่รัฐบาลให้ความสำคัญระดับยุทธศาสตร์

"แผนงาน Siam Silica คือการสร้างสะพานเชื่อมระบบนิเวศนวัตกรรม เพื่อช่วยให้นักวิจัยและนวัตกรรมของไทยสามารถก้าวข้าม 'หุบเหวมรณะ' หรือคอขวดที่ทำให้งานวิจัยพื้นฐานไปไม่ถึงตลาดโลก" — ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์