จีนเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยเต็มรูปแบบ: โอกาสธุรกิจ Silver Economy สำหรับผู้ประกอบการไทย

จากการคาดการณ์ของ DITP จีนกำลังก้าวเข้าสู่ “สังคมผู้สูงวัยเต็มรูปแบบ” โดยข้อมูล ณ สิ้นปี 2567 ระบุว่าประเทศจีนมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปกว่า 310.31 ล้านคน หรือคิดเป็น 22.0% ของประชากรทั้งหมด ขณะที่ผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไปมีจำนวนกว่า 220 ล้านคน (15.6%) ตัวเลขดังกล่าวมีขนาดใกล้เคียงกับจำนวนประชากรทั้งประเทศของสหรัฐอเมริกา และมากกว่าประชากรของประเทศส่วนใหญ่ทั่วโลก แนวโน้มนี้คาดว่าจะขยายตัวต่อเนื่องในอีกหลายปีข้างหน้า ผู้สูงอายุจีนรุ่นใหม่ยังมาพร้อมพฤติกรรมการบริโภคที่เปลี่ยนไปอย่างชัดเจน ทั้งระดับการศึกษา รายได้หลังเกษียณ เวลาว่าง และความสำคัญที่ให้กับคุณภาพชีวิต ทำให้กลุ่มนี้เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของ “เศรษฐกิจสูงวัย (Silver Economy)” ซึ่ง DITP ประเมินว่าจะเป็นโอกาสทางธุรกิจขนาดใหญ่ในช่วง 3–5 ปีข้างหน้า

ธุรกิจที่ตอบโจทย์ผู้สูงอายุจีนมีความหลากหลายและครอบคลุมตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่อาหาร เสื้อผ้า ของใช้ในบ้าน ที่ออกแบบเพื่อความสะดวก ไปจนถึงกิจกรรมส่งเสริมความสุขและการเข้าสังคม เช่น การเรียนรู้ตลอดชีวิต กิจกรรมชุมชน แพลตฟอร์มโซเชียล การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและความบันเทิง ซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากการบริโภคเพื่อ “การดำรงชีวิต” สู่การบริโภคเพื่อ “ยกระดับคุณภาพชีวิต” นอกจากนี้ยังขยายไปถึงบริการด้านการเงิน การบริหารสินทรัพย์ บริการฟื้นฟู การดูแลผู้สูงอายุอัจฉริยะ รวมถึงบริการหลังชีวิต เช่น งานศพและสุสาน

ในด้านพฤติกรรมดิจิทัล DITP ชี้ว่าผู้สูงอายุจีนกลายเป็นกำลังซื้อใหม่ของตลาดอีคอมเมิร์ซ โดยกว่า 60.7% ใช้อินเทอร์เน็ตบนโทรศัพท์มือถือมากกว่า 3 ชั่วโมงต่อวัน และมีเพียง 2.6% เท่านั้นที่แทบไม่ใช้งานออนไลน์ แพลตฟอร์มต่าง ๆ จึงเร่งพัฒนาโหมดผู้สูงอายุ เช่น ตัวอักษรใหญ่ ระบบค้นหาด้วยเสียง และขั้นตอนชำระเงินที่ง่ายขึ้น สถิติจาก JD.com พบว่าในปี 2567 มูลค่าการใช้จ่ายออนไลน์ของกลุ่ม Silver เพิ่มขึ้นถึง 105% เมื่อเทียบกับปี 2562 จำนวนธุรกรรมเพิ่มขึ้น 238% และจำนวนผู้ใช้งานเพิ่มขึ้น 87% แสดงให้เห็นถึงศักยภาพการเติบโตมหาศาลของตลาดนี้

ตลาดอาหารเสริมเพื่อสุขภาพยังเป็นอีกเซกเมนต์ที่ขยายตัวต่อเนื่อง โดย iiMedia Research คาดว่ามูลค่าตลาดจีนจะเพิ่มเป็น 3.775 แสนล้านหยวนในปี 2568 และทะลุ 4.237 แสนล้านหยวนในปี 2570 โดยเกือบ 80% ของผู้ตอบแบบสอบถามยอมรับว่าเคยซื้ออาหารเสริมสำหรับผู้สูงอายุ แม้ว่าจะยังมีบางส่วนกังวลเรื่องความปลอดภัยของสินค้า ทั้งนี้ กลุ่มผู้สูงวัยมีแนวโน้มเลือกอาหารเสริมเพื่อสุขภาพแบบ “เชิงป้องกัน” มากขึ้น

ด้านฟิตเนสและสุขภาพผู้สูงอายุ DITP ประเมินว่ากำลังเป็นตลาดดาวรุ่ง โดยปี 2567 ตลาดอุปกรณ์ฟิตเนสสำหรับผู้สูงอายุมีมูลค่าสูงถึง 9.34 พันล้านหยวน เติบโต 13.6% สูงกว่าอัตราเฉลี่ยของตลาดรวมอย่างชัดเจน และคาดว่าในปี 2572 จะขยายตัวเกือบแตะ 1.5 หมื่นล้านหยวน ยิ่งไปกว่านั้น ผู้สูงอายุใช้เวลาออกกำลังกายเฉลี่ยมากกว่า 41 นาทีต่อวัน ทำให้สินค้าและบริการด้านการออกกำลังกาย เช่น เครื่องออกกำลังกายแรงกระแทกต่ำ ดัมเบลล์น้ำหนักเบา รวมถึงคลาสออกกำลังกายเฉพาะกลุ่ม เช่น ไทชิ กลายเป็นที่ต้องการสูง

ด้านการท่องเที่ยว จากการคาดการณ์ของ DITP กลุ่มผู้สูงอายุจีนให้ความสำคัญทั้ง “การเรียนรู้” และ “การเข้าสังคม” จึงทำให้การท่องเที่ยวเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่เติบโตเร็ว โดยมีความสนใจตั้งแต่การท่องเที่ยวพักผ่อน การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม เชิงสุขภาพ ไปจนถึงทัวร์เฉพาะทาง เช่น อาหาร ศิลปะ ดนตรี หรือแม้แต่ทัวร์ผจญภัย ซึ่งภาครัฐจีนและผู้ประกอบการท่องเที่ยวเริ่มปรับบริการให้รองรับมากขึ้น เช่น รถไฟท่องเที่ยวเฉพาะผู้สูงอายุ และสิ่งอำนวยความสะดวกที่เป็นมิตรต่อวัยสูงอายุ

ความเห็นของสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองชิงต่าว

จากแนวโน้มทั้งหมดนี้ DITP เห็นโอกาสสำคัญสำหรับผู้ประกอบการไทยในการเข้าสู่ตลาดผู้สูงอายุจีน ได้แก่
(1) การพัฒนาสินค้าเพื่อผู้สูงอายุ เช่น อาหารสุขภาพ อาหารเสริม Super Food เครื่องใช้ในบ้านสำหรับวัยสูงอายุ และ Smart Device
(2) การขยายตลาดผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ ซึ่งเป็นช่องทางที่ผู้สูงอายุจีนใช้มากขึ้น
(3) การออกแบบบริการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ–เชิงวัฒนธรรม สำหรับกลุ่มผู้สูงอายุจีนที่ต้องการคุณภาพชีวิตและประสบการณ์มากกว่าเดิม

โอกาสเหล่านี้ไม่เพียงสร้างช่องทางการตลาดใหม่ให้ผู้ประกอบการไทย แต่ยังเป็นแรงขับเคลื่อนให้เกิดการพัฒนาสินค้าและบริการคุณภาพสูง เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้สูงอายุจีนในปัจจุบันและอนาคตอย่างยั่งยืน