อุตสาหกรรมอวกาศไทย โอกาส SMEs เข้าซัพพลายเชนผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมญี่ปุ่น

อุตสาหกรรมอวกาศไทย โอกาส SMEs เข้าซัพพลายเชนผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมญี่ปุ่น

สรุปประเด็น

  • รัฐบาลไทยเดินหน้าหารือบริษัทอวกาศญี่ปุ่น เพื่อผลักดันผู้ผลิตไทยเข้าสู่ ห่วงโซ่อุปทานการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียม

  • ญี่ปุ่นมีความพร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยี โดยปัจจุบันชิ้นส่วนและอะไหล่ดาวเทียมในญี่ปุ่นประมาณ 60–70% ผลิตโดยผู้ประกอบการที่มีพื้นฐานจากอุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์เครื่องยนต์สันดาป

  • ไทยมีฐานการผลิตที่สามารถต่อยอดได้ ทั้งชิ้นส่วนโลหะ อิเล็กทรอนิกส์ PCB เซนเซอร์ และสายไฟเฉพาะทาง

  • การพัฒนาบุคลากรผ่านการ Up-skill และ Re-skill เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญสำหรับการเปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง

  • ความร่วมมือกับ JETRO และ JAXA มีเป้าหมายเชื่อมโยงผู้ผลิตไทยเข้าสู่เครือข่ายอุตสาหกรรมอวกาศของญี่ปุ่น

อุตสาหกรรมอวกาศอาจเป็นหนึ่งในโอกาสใหม่ที่ช่วยยกระดับโครงสร้างการผลิตของไทย จากฐานอุตสาหกรรมยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ที่มีอยู่เดิม ไปสู่การผลิตชิ้นส่วนเทคโนโลยีขั้นสูงที่มีมูลค่าเพิ่มมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากการสร้างดาวเทียมหรือยานอวกาศทั้งระบบ

ล่าสุด รัฐบาลไทยเดินหน้าหารือกับบริษัทชั้นนำด้านอวกาศของญี่ปุ่น เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยเข้าเป็นส่วนหนึ่งของ ซัพพลายเชนการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียม พร้อมผลักดันการถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และการพัฒนาบุคลากรให้สอดคล้องกับความต้องการของอุตสาหกรรม

ประเด็นนี้น่าสนใจอย่างยิ่งสำหรับ SMEs ไทย โดยเฉพาะผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และชิ้นส่วนที่มีความแม่นยำสูง ซึ่งอาจนำศักยภาพจากธุรกิจเดิมมาต่อยอดสู่ตลาดใหม่ที่มีข้อกำหนดทางเทคนิคสูงและสร้างมูลค่าเพิ่มได้มากขึ้น

ญี่ปุ่นเปิดโอกาสไทยต่อยอดฐานอุตสาหกรรมเดิมสู่อุตสาหกรรมอวกาศ

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยระหว่างการนำคณะทีมไทยแลนด์เดินทางเยือนญี่ปุ่นเพื่อส่งเสริมการลงทุนว่า รัฐบาลมองอุตสาหกรรมอวกาศและดาวเทียมเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมายที่จะสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ให้กับประเทศ

หนึ่งในจุดแข็งของไทยคือการมีฐานการผลิตในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งสามารถนำความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมและกระบวนการผลิตมาต่อยอดได้ โดยเฉพาะการผลิตชิ้นส่วนที่ต้องการความแม่นยำสูง

ในการเดินทางครั้งนี้ นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ได้เป็นตัวแทนเข้าหารือกับกลุ่มบริษัทผู้ผลิตดาวเทียมของญี่ปุ่น ขณะที่นายธนฑิตย์ รักตะบุตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี พร้อมผู้บริหารสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ได้เข้าพบผู้ประกอบการด้านอวกาศของญี่ปุ่นอีก 4 ราย ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในห่วงโซ่การผลิตของบริษัทอวกาศชั้นนำ

ผลการหารือพบว่า ภาคเอกชนญี่ปุ่นให้ความสนใจร่วมมือกับไทย ทั้งด้านการยกระดับการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมและการพัฒนาระบบซอฟต์แวร์ พร้อมสนับสนุนการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ผู้ประกอบการไทย

SMEs ไทยมีโอกาสเข้าสู่ตลาดชิ้นส่วนดาวเทียมได้อย่างไร

ประเด็นสำคัญจากความร่วมมือครั้งนี้คือ การพัฒนาอุตสาหกรรมอวกาศไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการสร้างเทคโนโลยีทุกอย่างขึ้นใหม่ แต่สามารถต่อยอดจากความเชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมเดิมได้

นายวราวุธระบุว่า ปัจจุบันชิ้นส่วนและอะไหล่ดาวเทียมในญี่ปุ่นประมาณ 60–70% ผลิตโดยผู้ประกอบการที่เดิมอยู่ในอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนยานยนต์เครื่องยนต์สันดาปภายใน (ICE) สะท้อนให้เห็นว่าความสามารถด้านการผลิตที่มีอยู่ในอุตสาหกรรมยานยนต์สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการผลิตชิ้นส่วนอวกาศได้

ขณะเดียวกัน ญี่ปุ่นกำลังเผชิญปัญหาขาดแคลนแรงงานฝีมือและบุคลากรเฉพาะทาง ส่วนไทยมีทั้งบุคลากรและฐานอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนที่มีความแม่นยำสูง จึงเป็นโอกาสในการเชื่อมโยงจุดแข็งของทั้งสองประเทศเข้าด้วยกัน

แม้การผลิตดาวเทียมในแต่ละปีจะอยู่ในระดับหลักสิบดวง และมีแนวโน้มใช้จำนวนชิ้นส่วนลดลง แต่ชิ้นส่วนแต่ละชิ้นมีมูลค่าสูง เนื่องจากต้องใช้ความแม่นยำในระดับนาโนเมตรและไมโครเมตร

โอกาสของ SMEs ไม่ได้อยู่ที่การเปลี่ยนธุรกิจไปสร้างดาวเทียมทั้งระบบ แต่อยู่ที่การนำความเชี่ยวชาญด้านการผลิตเดิมมายกระดับให้ผ่านข้อกำหนดทางเทคนิคของอุตสาหกรรมอวกาศ

เปิดตลาดชิ้นส่วนดาวเทียม 6 กลุ่มที่ไทยมีศักยภาพ

ในการหารือกับบริษัทญี่ปุ่น ฝ่ายไทยได้นำเสนอศักยภาพของผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยที่สามารถต่อยอดสู่อุตสาหกรรมอวกาศได้ โดยมีตัวอย่างผลิตภัณฑ์และชิ้นส่วนที่น่าสนใจ ได้แก่

1. แผงโซลาร์เซลล์

ชิ้นส่วนด้านพลังงานที่เกี่ยวข้องกับการจ่ายพลังงานให้ระบบดาวเทียม ซึ่งต้องคำนึงถึงคุณสมบัติและข้อกำหนดเฉพาะสำหรับการใช้งานในอวกาศ

2. ชิ้นส่วนโครงสร้างโลหะสำหรับดาวเทียม

ต่อยอดจากผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะและผู้ประกอบการที่มีความเชี่ยวชาญด้านการขึ้นรูปโลหะและการผลิตที่มีความแม่นยำสูง

3. อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และระบบเซนเซอร์

รองรับการพัฒนาระบบตรวจจับและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของเทคโนโลยีดาวเทียม

4. แผ่นวงจรพิมพ์ (PCB)

ใช้ความพร้อมของไทยในฐานการผลิต PCB ของภูมิภาค เพื่อต่อยอดสู่การผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่มีข้อกำหนดเฉพาะทางมากขึ้น

5. สายไฟทนแรงสั่นสะเทือนและความร้อนสูง

เป็นอีกกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญด้านวัสดุและกระบวนการผลิต เพื่อรองรับสภาพแวดล้อมที่มีข้อจำกัดสูง

6. อุปกรณ์ภายในยานอวกาศ

ตัวอย่างที่ฝ่ายไทยนำเสนอ ได้แก่ เบาะนั่ง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโอกาสในการต่อยอดความสามารถของผู้ผลิตชิ้นส่วนและอุปกรณ์เฉพาะทาง

การเข้าสู่ตลาดนี้ยังต้องอาศัยการพัฒนากระบวนการผลิตและมาตรฐานให้ตรงกับข้อกำหนดของผู้ผลิตดาวเทียม โดยเฉพาะความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมเครื่องกล อิเล็กทรอนิกส์ เมคคาทรอนิกส์ และเทคโนโลยีการขึ้นรูปโลหะที่มีความแม่นยำสูง

Skill Bridge กลไกพัฒนาคนรองรับอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

นอกจากการเชื่อมโยงผู้ผลิตแล้ว การพัฒนาบุคลากรเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่จะกำหนดว่าไทยจะสามารถเข้าสู่อุตสาหกรรมอวกาศได้มากน้อยเพียงใด

นายเอกนิติระบุว่า ไทยมีแรงงานฝีมือจากอุตสาหกรรมยานยนต์ที่มีความเชี่ยวชาญสูง และสามารถพัฒนาทักษะเพิ่มเติมผ่านการ Up-skill และ Re-skill โดยใช้โครงการ Skill Bridge ของ BOI เป็นกลไกสนับสนุนการเตรียมบุคลากรให้รองรับความต้องการของอุตสาหกรรมใหม่

แนวทางนี้มีความสำคัญต่อผู้ประกอบการ SMEs เพราะการเปลี่ยนผ่านจากการผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ทั่วไปไปสู่ชิ้นส่วนดาวเทียมไม่ได้ขึ้นอยู่กับเครื่องจักรเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องอาศัยบุคลากรที่เข้าใจข้อกำหนดด้านคุณภาพ ความแม่นยำ วัสดุ และกระบวนการผลิตเฉพาะทาง

หากสามารถเชื่อมโยงการพัฒนาทักษะแรงงานเข้ากับความต้องการจริงของบริษัทญี่ปุ่นได้ ก็จะช่วยให้การยกระดับผู้ผลิตไทยมีทิศทางชัดเจนขึ้น และเพิ่มโอกาสในการเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศ

ตัวเลขลงทุนสะท้อนโอกาส แต่ยังต้องเร่งสร้างฐานอุตสาหกรรม

ข้อมูลจาก BOI ที่รายงานโดยอินโฟเควสท์ระบุว่า ในช่วงเดือนมกราคม–กันยายน 2569 โครงการลงทุนจากญี่ปุ่นในกิจการอากาศยานและอวกาศได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุน 1 โครงการ มูลค่า 2,589 ล้านบาท ขณะที่นักลงทุนต่างชาติยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุนในกิจการดังกล่าว 6 โครงการ มูลค่ารวม 1,550 ล้านบาท

สำหรับการลงทุนจากญี่ปุ่นในทุกประเภทกิจการ มีโครงการได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุน 184 โครงการ มูลค่ารวม 50,701 ล้านบาท

ตัวเลขดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความเคลื่อนไหวของการลงทุนในกิจการอากาศยานและอวกาศ รวมถึงความสัมพันธ์ด้านการลงทุนระหว่างไทยกับญี่ปุ่น อย่างไรก็ตาม การผลักดันให้ไทยเป็นฐานผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมยังต้องอาศัยการสร้างความเชื่อมโยงระหว่างผู้ผลิตไทยกับบริษัทเจ้าของเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง

การดึงดูดการลงทุนเป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งที่จะทำให้ไทยได้ประโยชน์ในระยะยาวคือการทำให้ SMEs และแรงงานไทยเข้าไปมีส่วนร่วมในกระบวนการผลิตและถ่ายทอดเทคโนโลยีจริง

ไทย–ญี่ปุ่นเชื่อมความร่วมมือผ่าน JETRO และ JAXA

อีกหนึ่งความเคลื่อนไหวสำคัญคือ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) มีกำหนดแลกเปลี่ยนบันทึกความเข้าใจร่วมกับองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (JETRO) และองค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) ในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 เพื่อวางกรอบความร่วมมือด้านการพัฒนาห่วงโซ่อุปทาน และเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยเข้าสู่เครือข่ายการผลิตอุตสาหกรรมอวกาศของญี่ปุ่น

ความร่วมมือดังกล่าวเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงผู้ผลิตไทยกับองค์กรและผู้ประกอบการญี่ปุ่น โดยเฉพาะการทำความเข้าใจความต้องการชิ้นส่วน ข้อกำหนดทางเทคนิค และศักยภาพของโรงงานไทย เพื่อพิจารณาว่าผู้ผลิตรายใดสามารถต่อยอดเข้าสู่ตลาดได้ และต้องพัฒนาส่วนใดเพิ่มเติม

นอกจากอุตสาหกรรมอวกาศแล้ว ฝ่ายไทยยังมองเห็นโอกาสขยายความร่วมมือกับญี่ปุ่นไปสู่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ พลังงานสีเขียว และเครื่องมือแพทย์ ซึ่งล้วนเป็นกลุ่มอุตสาหกรรมที่ต้องอาศัยเทคโนโลยีและการผลิตที่มีมูลค่าเพิ่มสูง

จากฐานผลิตยานยนต์สู่เศรษฐกิจอวกาศ โจทย์ใหม่ของ SMEs ไทย

การผลักดันอุตสาหกรรมอวกาศของไทยสะท้อนแนวทางการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจที่ใช้จุดแข็งเดิมมาต่อยอดสู่ตลาดใหม่ แทนการเริ่มต้นจากศูนย์ โดยเฉพาะการนำความเชี่ยวชาญด้านยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และการผลิตชิ้นส่วนที่มีความแม่นยำสูง มาตอบโจทย์อุตสาหกรรมดาวเทียม

สำหรับ SMEs โอกาสสำคัญอยู่ที่การประเมินศักยภาพของธุรกิจตนเองว่า สามารถผลิตชิ้นส่วนใดได้บ้าง มีเทคโนโลยีและมาตรฐานเพียงพอหรือไม่ รวมถึงต้องลงทุนพัฒนาเครื่องจักร บุคลากร และระบบควบคุมคุณภาพในด้านใดเพิ่มเติม

แม้การเข้าสู่ซัพพลายเชนอุตสาหกรรมอวกาศจะมีข้อกำหนดที่เข้มงวดและต้องใช้เวลาในการพัฒนาขีดความสามารถ แต่หากความร่วมมือไทย–ญี่ปุ่นสามารถเชื่อมโยงผู้ผลิต เทคโนโลยี และตลาดเข้าด้วยกันได้อย่างเป็นรูปธรรม ก็จะเป็นอีกก้าวสำคัญในการยกระดับ SMEs ไทยจากผู้ผลิตชิ้นส่วนทั่วไป สู่ผู้ผลิตเทคโนโลยีขั้นสูงที่มีบทบาทในห่วงโซ่อุปทานระดับโลก

ข้อมูลอ้างอิง:

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

SME D Bank คว้ารางวัล Innovative Customer Experience Award

SME D Bank คว้ารางวัล Innovative Customer Experience Award

ธพว. (SME D Bank) คว้ารางวัล "Innovative Customer Experience Award" ตอกย้ำความมุ่งมั่นนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีดิจิทัลยกระดับบริการแก่ผู้ประกอบการ SMEs ไทยให้เข้าถึงง่ายและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

4 นาที
‘ทรัมป์’ เก็บภาษีนำเข้ารถ 25% กระทบลูกโซ่ ไทย - อาเซียน เสี่ยงถูกภาษีตอบโต้

‘ทรัมป์’ เก็บภาษีนำเข้ารถ 25% กระทบลูกโซ่ ไทย - อาเซียน เสี่ยงถูกภาษีตอบโต้

ทำเนียบขาวประกาศมาตรการเก็บภาษีนำเข้ารถยนต์ต่างชาติ 25% มีผล 3 เม.ย.นี้ อ้างปกป้องความมั่นคงอุตสาหกรรมยานยนต์อเมริกัน ส่อส่งผลกระทบลูกโซ่ถึงภูมิภาคอาเซียน ไทยเสี่ยง เพราะส่งออกรถยนต์และชิ้นส่วนไปสหรัฐฯ สูงถึง 1.9 พันล้านดอลลาร์

6 นาที
การขยายการลงทุนของบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกในประเทศไทยและผลกระทบต่อ SME

การขยายการลงทุนของบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกในประเทศไทยและผลกระทบต่อ SME

ประเทศไทยกำลังก้าวสู่บทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางเทคโนโลยีและนวัตกรรมระดับภูมิภาค สะท้อนจากการลงทุนมหาศาลกว่า 70,000 ล้านบาท จากสี่บริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีชั้นนำของจีน โดยมีเป้าหมายในการสร้างสรรค์ซัพพลายเชนและศูนย์วิจัยและพัฒนาในประเทศ

4 นาที
เจาะลึกมาตรการ BOI หนุนอุตสาหกรรม EV และทางรอดซัพพลายเชนไทย

เจาะลึกมาตรการ BOI หนุนอุตสาหกรรม EV และทางรอดซัพพลายเชนไทย

สรุปมาตรการเชิงรุกจาก BOI ไฟเขียวทุนใหญ่ 7,400 ล้านบาท ดึงเทคโนโลยีสีเขียวและขยายฐานผลิตรถยนต์ EV ในไทย พร้อมหนุนกองทุนเพิ่มขีดความสามารถและสร้างแรงงานทักษะสูงกว่า 66,000 ตำแหน่ง เจาะลึกโอกาสทางตรงและทางอ้อมที่ผู้ประกอบการและซัพพลายเออร์ไทยห้ามพลาด

8 นาที
ธปท. ปรับเพิ่มคาดการณ์ GDP ไทยปี 2569 เป็น 2.4% แต่เตือนเศรษฐกิจฟื้นตัวกระจุกตัว

ธปท. ปรับเพิ่มคาดการณ์ GDP ไทยปี 2569 เป็น 2.4% แต่เตือนเศรษฐกิจฟื้นตัวกระจุกตัว

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ปรับเพิ่มประมาณการเศรษฐกิจไทยปี 2569 เป็น 2.4% และปี 2570 เป็น 2.1% จากเดิมที่คาดว่าจะเติบโต 2.3% และ 1.8% ตามลำดับ โดยได้รับแรงสนับสนุนจากการส่งออกสินค้าและการลงทุนภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งขยายตัวดีกว่าที่ประเมินไว้

9 นาที
ไทยดึงคำขอลงทุน 'ชิป-อิเล็กทรอนิกส์' ราว 9 แสนล้านบาท รับผู้ผลิตปรับห่วงโซ่อุปทาน

ไทยดึงคำขอลงทุน 'ชิป-อิเล็กทรอนิกส์' ราว 9 แสนล้านบาท รับผู้ผลิตปรับห่วงโซ่อุปทาน

บีโอไอเผยยอดขอรับส่งเสริมการลงทุนในไทยด้านเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง พุ่งแตะ 9 แสนล้านบาท ในช่วง 3 ปี สะท้อนความเชื่อมั่นของผู้ผลิตระดับโลกที่เดินหน้าปรับโครงสร้างและย้ายฐานการผลิตเพื่อกระจายความเสี่ยง โดยเฉพาะกลุ่มแผงวงจรพิมพ์ (PCB) ที่ขยายตัวแรงขานรับกระแส AI ยานยนต์ไฟฟ้า และโครงสร้างพื้นฐานดาต้าเซนเตอร์

3 นาที

แท็กที่เกี่ยวข้อง