อินโดนีเซียเร่งใช้ AI ดันเศรษฐกิจดิจิทัล ธุรกิจไทยต้องปรับตัวอย่างไรเพื่อแข่งขันในอาเซียน

ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเศรษฐกิจดิจิทัล กำลังกลายเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มผลิตภาพและสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศอาเซียน โดยเฉพาะอินโดนีเซียที่กำหนดให้เทคโนโลยีดิจิทัลเป็นหนึ่งในเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจระยะยาว พร้อมเร่งลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน พัฒนาบุคลากร และขยายการใช้ AI ในภาคธุรกิจ

รายงาน ASEAN Roundup วันที่ 25 ตุลาคม 2569 ระบุว่า อินโดนีเซียตั้งเป้าผลักดันเศรษฐกิจให้เติบโต 8% ภายในปี 2029 โดยมองว่า AI และเศรษฐกิจดิจิทัลจะมีบทบาทต่อการยกระดับผลิตภาพ การพัฒนาอุตสาหกรรม และการสร้างงานที่มีมูลค่าสูงขึ้น

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเป็นสัญญาณให้ธุรกิจไทยต้องเร่งปรับตัว เพราะการแข่งขันในภูมิภาคไม่ได้จำกัดอยู่ที่ต้นทุนแรงงานหรือความสามารถในการผลิตอีกต่อไป แต่รวมถึงความเร็วในการนำเทคโนโลยีมาใช้ ความพร้อมของข้อมูล และความสามารถในการเปลี่ยน AI ให้เป็นผลลัพธ์ทางธุรกิจที่วัดผลได้

อินโดนีเซียใช้ AI เป็นเครื่องยนต์ใหม่ เพิ่มผลิตภาพและมูลค่าทางเศรษฐกิจ

รัฐบาลอินโดนีเซียกำลังผลักดันเศรษฐกิจดิจิทัลควบคู่กับการลงทุนและการส่งออกสินค้ามูลค่าสูง โดยตั้งเป้าการเติบโตทางเศรษฐกิจในปี 2027 ไว้ที่ 5.8–6.5% และเป้าหมายระยะยาวที่ 8% ภายในปี 2029

แนวทางสำคัญคือการขยายโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล พัฒนาทักษะบุคลากร และส่งเสริมให้ภาคธุรกิจนำเทคโนโลยีไปใช้จริง ตั้งแต่การผลิตและบริหารห่วงโซ่อุปทาน ไปจนถึงการให้บริการประชาชน

รายงานของ ThaiPublica ยังระบุถึงการพัฒนาบุคลากรดิจิทัลของอินโดนีเซีย โดยตั้งเป้าฝึกอบรมบุคลากรด้านดิจิทัล 9 ล้านคนภายในปี 2030 รวมถึงการประยุกต์ใช้ AI ในภาคการผลิต โลจิสติกส์ และบริการภาครัฐ

ทิศทางนี้สะท้อนว่า AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือสำหรับลดงานซ้ำซ้อน แต่กำลังถูกวางให้เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันระดับประเทศ

สำหรับธุรกิจ การเปลี่ยนผ่านจึงไม่ควรหยุดอยู่ที่การทดลองใช้เครื่องมือ AI เป็นครั้งคราว แต่ต้องเชื่อมโยงเทคโนโลยีกับกระบวนการทำงาน การพัฒนาสินค้า และการตัดสินใจทางธุรกิจอย่างเป็นระบบ

3 ปัจจัยที่กำหนดความสามารถในการแข่งขันในเศรษฐกิจดิจิทัล

1. โครงสร้างพื้นฐานต้องพร้อมรองรับการเติบโตของ AI

การนำ AI มาใช้ในวงกว้างต้องอาศัยโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสม ทั้งระบบคลาวด์ ศูนย์ข้อมูล การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต และพลังงานที่เพียงพอ

รายงาน ThaiPublica ระบุว่า อินโดนีเซียให้ความสำคัญกับการเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าและการพัฒนาศูนย์ข้อมูล เพื่อรองรับความต้องการใช้เทคโนโลยี AI ที่เพิ่มขึ้น พร้อมเปิดรับการลงทุนและความร่วมมือจากต่างประเทศ

สำหรับประเทศไทย การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลจึงมีความสำคัญต่อทั้งผู้ให้บริการเทคโนโลยีและธุรกิจทั่วไป เพราะความพร้อมดังกล่าวมีผลต่อประสิทธิภาพ ต้นทุน และความสามารถในการขยายการใช้งาน AI ในองค์กร

อย่างไรก็ตาม การลงทุนด้านเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ ธุรกิจยังต้องประเมินความคุ้มค่าในการใช้งานจริง ความปลอดภัยของข้อมูล และต้นทุนการดำเนินงานในระยะยาว

2. บุคลากรและทักษะดิจิทัลเป็นตัวแปรสำคัญ

แม้ AI จะช่วยทำงานบางประเภทได้รวดเร็วขึ้น แต่การนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ยังต้องอาศัยบุคลากรที่เข้าใจทั้งเทคโนโลยีและบริบทธุรกิจ

อินโดนีเซียจึงให้ความสำคัญกับการพัฒนาทักษะดิจิทัลควบคู่กับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน เพื่อให้มีบุคลากรรองรับการเปลี่ยนผ่านในภาคการผลิตและบริการ

ในมุมของผู้ประกอบการไทย การพัฒนาคนไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการสร้างทีม AI ขนาดใหญ่ แต่สามารถเริ่มจากการเพิ่มทักษะให้พนักงานที่เกี่ยวข้องกับงานโดยตรง เช่น การวิเคราะห์ข้อมูล การใช้ AI ช่วยจัดทำเอกสาร การสื่อสารกับลูกค้าต่างประเทศ และการวางแผนการผลิต

หัวใจสำคัญคือการกำหนดขอบเขตการใช้ AI ให้ชัดเจน พร้อมให้พนักงานตรวจสอบความถูกต้องของผลลัพธ์ และไม่ส่งข้อมูลสำคัญของบริษัทหรือลูกค้าเข้าสู่ระบบโดยไม่มีมาตรการคุ้มครองที่เหมาะสม

3. การนำเทคโนโลยีไปใช้จริงสำคัญกว่าการมีเครื่องมือจำนวนมาก

ความได้เปรียบทางการแข่งขันไม่ได้เกิดจากการที่บริษัทมีเครื่องมือ AI มากที่สุด แต่เกิดจากการเลือกใช้เทคโนโลยีแก้ปัญหาที่มีผลต่อธุรกิจจริง

ตัวอย่างเช่น ผู้ผลิตอาจใช้ AI ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลการผลิตและตรวจจับความผิดปกติ ขณะที่ผู้ส่งออกอาจใช้ช่วยจัดหมวดหมู่ข้อมูลสินค้า วิเคราะห์ความคิดเห็นลูกค้า หรือเตรียมเอกสารเบื้องต้นสำหรับการค้าระหว่างประเทศ

ในธุรกิจค้าปลีก AI อาจช่วยวิเคราะห์รูปแบบการซื้อเพื่อสนับสนุนการวางแผนสินค้า ส่วนธุรกิจบริการสามารถนำมาใช้จัดการคำถามที่พบบ่อยและลดเวลาการตอบกลับลูกค้า

กรณีเหล่านี้เป็นตัวอย่างแนวทางที่ผู้ประกอบการสามารถนำไปทดลองได้ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่รับประกันว่าจะเกิดขึ้นกับทุกธุรกิจ เพราะประสิทธิภาพจริงขึ้นอยู่กับคุณภาพข้อมูล กระบวนการทำงาน และวิธีนำไปใช้

ผู้ประกอบการไทยควรเริ่มใช้ AI จากจุดไหน?

สำหรับธุรกิจไทย โดยเฉพาะ SMEs ที่มีข้อจำกัดด้านงบประมาณและบุคลากร การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลควรเริ่มจากปัญหาที่ชัดเจน มากกว่าการลงทุนตามกระแสเทคโนโลยี

แนวทางเบื้องต้นสามารถแบ่งได้เป็น 4 ขั้นตอน

ขั้นแรก: เลือกงานที่ใช้เวลามากและเกิดขึ้นซ้ำเป็นประจำ

สำรวจงานที่ใช้แรงงานคนจำนวนมาก เช่น การรวบรวมข้อมูล การจัดทำรายงาน การตอบคำถามลูกค้า หรือการค้นหาข้อมูลตลาด งานเหล่านี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่เหมาะสมสำหรับการทดลองใช้ AI

ขั้นที่สอง: กำหนดตัวชี้วัดก่อนเริ่มใช้งาน

ธุรกิจควรกำหนดเป้าหมายที่วัดผลได้ เช่น ลดเวลาทำงาน ลดข้อผิดพลาด เพิ่มความเร็วในการตอบลูกค้า หรือเพิ่มจำนวนข้อมูลตลาดที่ทีมสามารถวิเคราะห์ได้ภายในเวลาที่เท่ากัน

การมีตัวชี้วัดก่อนเริ่มช่วยให้บริษัทประเมินได้ว่า AI สร้างประโยชน์จริงหรือเพียงเพิ่มขั้นตอนใหม่ให้กับการทำงาน

ขั้นที่สาม: ทดลองในวงจำกัดก่อนขยายผล

เริ่มจากหนึ่งแผนกหรือหนึ่งกระบวนการ โดยเปรียบเทียบผลการทำงานก่อนและหลังใช้ AI พร้อมตรวจสอบคุณภาพของผลลัพธ์และความเสี่ยงด้านข้อมูล

หากผลการทดลองแสดงให้เห็นถึงประโยชน์ที่ชัดเจน จึงค่อยขยายไปยังกระบวนการอื่นตามความเหมาะสม

ขั้นที่สี่: วางกติกาการใช้ AI ภายในองค์กร

กำหนดว่าพนักงานสามารถใช้เครื่องมือใดกับข้อมูลประเภทใดได้บ้าง งานใดต้องมีผู้ตรวจสอบ และใครเป็นผู้รับผิดชอบเมื่อเกิดข้อผิดพลาด

แนวทางนี้ช่วยลดความเสี่ยงจากข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง การเปิดเผยข้อมูลทางธุรกิจ และการพึ่งพาผลลัพธ์จาก AI โดยไม่มีการตรวจสอบ

การเริ่มใช้ AI ที่มีประสิทธิภาพไม่จำเป็นต้องเริ่มจากโครงการขนาดใหญ่ แต่ควรเริ่มจากปัญหาทางธุรกิจที่ชัดเจน มีข้อมูลรองรับ และสามารถวัดผลก่อนกับหลังการใช้งานได้

เศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนเปิดโอกาสใหม่ แต่การแข่งขันก็เข้มข้นขึ้น

อีกปัจจัยที่ต้องจับตาคือความร่วมมือด้านเศรษฐกิจดิจิทัลในระดับภูมิภาค โดยรายงาน ThaiPublica กล่าวถึงกรอบข้อตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน หรือ ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA) ซึ่งมุ่งสนับสนุนการเชื่อมโยงเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศสมาชิก

หากความร่วมมือดังกล่าวเดินหน้าตามเป้าหมาย ก็อาจเพิ่มโอกาสให้ธุรกิจเข้าถึงตลาดดิจิทัลในภูมิภาคได้สะดวกขึ้น อย่างไรก็ตาม ผลประโยชน์ที่ผู้ประกอบการจะได้รับจริงยังขึ้นอยู่กับรายละเอียดข้อตกลง การดำเนินการของแต่ละประเทศ และความพร้อมของธุรกิจในการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

สำหรับผู้ส่งออกไทย การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้การพัฒนาความสามารถด้านดิจิทัลมีความสำคัญมากขึ้น ทั้งการใช้ข้อมูลเพื่อศึกษาตลาด การสื่อสารกับคู่ค้า การบริหารคำสั่งซื้อ และการปรับกระบวนการทำงานให้รองรับการค้าข้ามพรมแดน

ขณะเดียวกัน ธุรกิจต้องไม่มอง AI เป็นคำตอบเพียงอย่างเดียว เพราะความสามารถในการแข่งขันยังขึ้นอยู่กับคุณภาพสินค้า ต้นทุน ความน่าเชื่อถือ มาตรฐานการผลิต และความเข้าใจความต้องการของลูกค้าในแต่ละตลาด

บทสรุป: เปลี่ยน AI จากกระแสเทคโนโลยีให้เป็นผลลัพธ์ทางธุรกิจ

ทิศทางของอินโดนีเซียแสดงให้เห็นว่า การผลักดันเศรษฐกิจดิจิทัลต้องอาศัยองค์ประกอบหลายด้านทำงานร่วมกัน ตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐาน พลังงาน บุคลากร ไปจนถึงการนำ AI ไปใช้ในภาคเศรษฐกิจจริง

สำหรับประเทศไทย โจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการเร่งนำเทคโนโลยีมาใช้ให้ทันประเทศอื่น แต่คือการทำให้การลงทุนด้าน AI ช่วยเพิ่มผลิตภาพ ลดต้นทุน สร้างมูลค่าเพิ่ม และทำให้ธุรกิจตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของตลาดได้ดีขึ้น

ผู้ประกอบการจึงควรเริ่มจากการประเมินกระบวนการทำงานของตนเอง เลือกปัญหาที่ต้องการแก้ไข กำหนดตัวชี้วัด และทดลองใช้ AI อย่างมีระบบ พร้อมพัฒนาทักษะของบุคลากรควบคู่กัน

ในระยะยาว ธุรกิจที่จะได้เปรียบไม่ใช่ธุรกิจที่ใช้ AI มากที่สุด แต่เป็นธุรกิจที่สามารถเปลี่ยนเทคโนโลยีให้เป็นผลิตภาพและคุณค่าที่ลูกค้ายอมรับได้อย่างต่อเนื่อง